| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rezerwy aktuarialne ????? > Rezerwy i bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów - podstawowe kwestie związane z ich ujęciem i wyceną

Rezerwy i bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów - podstawowe kwestie związane z ich ujęciem i wyceną

Jednym z najtrudniejszych problemów, z jakimi przychodzi się zmierzyć księgowym sporządzającym sprawozdania finansowe i inne raporty wymagające przygotowania bilansów, jest prawidłowe ujęcie i wycena rezerw.

Pierwszą rzeczą, jaką należy jednak określić w procesie ujmowania rezerw, jest wystąpienie (lub nie) tzw. zdarzenia obligującego.

Najbardziej typowe przykłady zdarzeń obligujących to gwarancja dla klientów z tytułu sprzedaży, premia dla pracowników z tytułu wypracowania odpowiednich zysków, wypłata odszkodowania z tytułu wyrządzenia szkody. Zwrócić należy uwagę, że sprzedaż musiała już nastąpić, zyski musiały być wypracowane, a szkoda musiała być już wyrządzona. Nie należy zakładać rezerwy, jeśli zdarzenie nie nastąpiło przed dniem bilansowym. I tak nie można ująć rezerwy na rekultywację terenu, którego jeszcze nie zaczęto użytkować, albo na dostosowanie się do wymogu prawnego, który nie zaczął jeszcze nas obowiązywać (choćbyśmy byli nawet pewni, że do dnia jego wejścia w życie nie dostosujemy się i trzeba będzie ponieść związane z tym koszty).

Jeżeli oczekuje się, że podmiot będzie miał możliwość uchylenia się od obowiązku wykonania świadczeń i nie będzie się to wiązało z innymi istotnymi konsekwencjami, rezerwa nie jest konieczna.

Definicja zdarzenia obligującego nie ogranicza obowiązku tylko do jego aspektu prawnego. Mowa jest też o tzw. obowiązku zwyczajowo oczekiwanym. Trudno jest to pojęcie precyzyjnie zdefiniować, jako że zawiera w sobie sporą dawkę umowności. Jest to mniej lub bardziej formalne przyjęcie przez jednostkę zobowiązania czy też świadome wytworzenie przekonania u stron trzecich, że dany obowiązek zostanie wypełniony. Czasem nie jest konieczne podpisywanie umów czy zobowiązań, a nawet składanie deklaracji ustnych (np. przez zarząd), wystarczy wytworzenie przeświadczenia poprzez działania z przeszłości. Przykładem takiego obowiązku mogłoby być np. regularne przekazywanie części dochodów na fundację i przywoływanie tego działania w akcjach reklamowych (ale oczywiście takie dochody muszą być już przez jednostkę uzyskane). Inny przykład zdarzenia obligującego, które może mieć charakter prawny lub zwyczajowo oczekiwany, stanowi tzw. umowa rodząca obciążenia (ang. onerous contract). Ma ona miejsce wtedy, gdy jednostka zawarła niekorzystną dla siebie umowę (czasami też nieformalnie), powodującą straty, z której wycofać się nie może, lub z której wycofanie się spowoduje konieczność poniesienia kary (odszkodowania), mającej swój wymiar finansowy. Należy wtedy ująć rezerwę na kwotę nieuniknionych strat netto z zawartego kontraktu (nawet jeszcze nierozpoczętego) lub kwotę kary, jeśli jest ona niższa, a zamierzamy nie dotrzymać umowy i poddać się karze. Nie należy jednak ujmować rezerw na przyszłe straty, jeśli do ich poniesienia nie jesteśmy zobligowani. Taka praktyka bywa czasami spotykana w raportowaniu wewnętrznym grup kapitałowych o szczególnie konserwatywnym podejściu do osiąganych wyników, np. zarządzanych przez fundacje rodzinne.

Warunek zdarzenia obligującego nie jest oczywiście warunkiem wystarczającym do ujęcie rezerwy. Zgodnie z KRS 6 i MSR 37 konieczne będzie spełnienie dwóch warunków dodatkowych. Po pierwsze (co jest jedną z podstawowych zasad księgowych w ogóle), kwota potencjalnej rezerwy musi być możliwa do oszacowania. W sprawozdaniach finansowych widzimy często „okrągłe” kwoty rezerw - 100 tys., 2 mln itp. Jeśli jednostka jest w stanie określić kwotę w dużym przybliżeniu, już to przyjmuje się za wiarygodny szacunek. Jeżeli jednak jest to niemożliwe, wówczas ujawniamy ryzyko tylko w informacji dodatkowej do sprawozdania z odpowiednim opisem (jest to zobowiązanie warunkowe). Drugi warunek dodatkowy jest kluczowy - prawdopodobieństwo wypływu środków.

Standardy rachunkowości ujmują prawdopodobieństwo wypływu środków zwykle w trzech kategoriach, które przekładają się na odpowiednie traktowanie kwot potencjalnego zobowiązania w sprawozdaniu finansowym. Rezerwę należy utworzyć wówczas, gdy wypływ jest prawdopodobny, tzn. bardziej prawdopodobny niż nieprawdopodobny, albo - w przełożeniu na liczby - gdy prawdopodobieństwo jest wyższe niż 50%. Jeśli wypływ jest możliwy (prawdopodobieństwo niższe niż 50%, ale wyższe niż, powiedzmy, 20%), nie ujmujemy rezerwy, ale ujawniamy zobowiązanie warunkowe. Natomiast dla znikomego prawdopodobieństwa nie mamy nawet obowiązku dokonywania ujawnień (warto wspomnieć, że dla naprawdę istotnej kwoty o znikomym prawdopodobieństwie MSR 37 również nakazuje ujawnić ryzyko w sprawozdaniu).

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Paweł Majtkowski

Analityk Expandera

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »