| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rezerwy aktuarialne ????? > Tablice trwania życia - element kalkulacji rezerw na długoterminowe świadczenia pracownicze

Tablice trwania życia - element kalkulacji rezerw na długoterminowe świadczenia pracownicze

W celu prawidłowego oszacowania rezerw na długoterminowe świadczenia pracownicze niezbędne jest oszacowanie dla pracowników zatrudnionych na dzień wyceny oraz objętych systemem długoterminowych świadczeń pracowniczych prawdopodobieństwa dożycia momentu, w którym dane świadczenie będzie należne. Do szacunków tego prawdopodobieństwa aktuariusze używają tablic trwania życia. Korzystając z zawartych w nich informacji, m.in. prawdopodobieństwa śmierci, można oszacować, w jaki sposób określona zbiorowość pracowników zmniejsza się pod wpływem umieralności.

W praktyce rozkład dalszego trwania życia wyznacza się na podstawie danych statystycznych dotyczących m.in. struktury ludności według płci, roczników urodzenia, miejsca zamieszkania, grup społecznych. W Polsce tablice trwania życia są opracowywane przez Główny Urząd Statystyczny (dalej: GUS) m.in. w podziale na płeć, mieszkańców wsi, mieszkańców miast. Zgodnie z publikacją „Trwanie życia w 2010 r.”, GUS, Warszawa 2011:

Zawarte w tablicach wskaźniki można interpretować jako przeliczone na hipotetyczną grupę ludności, liczącą w chwili urodzenia 100 tysięcy osób, przy założeniu, że w okresie życia tej grupy (tj. ponad 100 lat) ryzyko zgonu w poszczególnych rocznikach wieku byłoby identyczne jak w badanym okresie, tj. w 2010 r. Należy podkreślić, że wskaźniki zawarte w tablicy trwania życia nie stanowią prognozy, co oznacza, że średnie dalsze trwanie życia nie dotyczy osób żyjących obecnie, lecz określa średni wiek do jakiego dożyli ci, którzy zmarli w roku 2010 (jest to pewnego rodzaju średnia ważona). Osoby, które rodzą się teraz, będą średnio żyły o kilka lat dłużej, z uwagi na obserwowany proces poprawy stanu zdrowia ludności.

TABELA

Fragment tablic trwania życia z 2010 r. dla mężczyzn

LUDNOŚĆ OGÓŁEM - MĘŻCZYŹNI

Wiek

Liczba dożywających

Prawdopodobieństwo zgonu

Liczba zmarłych

Ludność stacjonarna

Przeciętne dalsze trwanie życia

w wieku x

skumulowana

x

lx

qx

dx

Lx

Tx

ex

1

2

3

4

5

6

7

0

100 000

0,00537

537

99 533

7 210 249

72,10

1

99 463

0,00036

36

99 445

7 110 716

71,49

2

99 427

0,00023

23

99 415

7 011 271

70,52

3

99 404

0,00015

15

99 396

6 911 856

69,53

4

99 389

0,00012

12

99 383

6 812459

68,54

5

99 377

0,00011

11

99 371

6 713 076

67,55

6

99 366

0,00012

12

99 360

6 613 705

66,56

7

99 354

0,00012

12

99 348

6 514 345

65,57

8

99 342

0,00013

13

99 335

6 414 997

64,58

9

99 329

0,00014

13

99 322

6 315 662

63,58

10

99 315

0,00014

14

99 309

6 216 340

62,59

11

99 302

0,00014

14

99 295

6 117 031

61,60

Źródło: Trwanie życia w 2010 r., GUS, Warszawa 2011.

Podstawowymi elementami budowy tablicy trwania życia z 2010 r. są:

• liczby osób zmarłych w 2010 r., pogrupowane według roku urodzenia i wieku ukończonego,

• liczby urodzeń w 2010 r.,

• liczby ludności według roczników wieku - na koniec 2009 i 2010 r.

Budowa tablicy opiera się w szczególności na prawdopodobieństwach zgonu. Są one obliczane do wieku 85 lat, następnie ekstrapolowane powyżej 85 lat oraz wyrównywane w wieku od 1 do 84 lat.

Wartość rezerwy na długoterminowe świadczenia pracownicze ustala się na dzień bilansowy d dla każdego pracownika objętego systemem świadczeń pracowniczych, zgodnie ze wzorem:

gdzie:

W - wartość świadczenia pracowniczego w dniu jego wymagalności,

S - staż pracy w latach w danej jednostce na dzień bilansowy d,

n - staż pracy w latach od dnia bilansowego do dnia wymagalności świadczenia,

P - prawdopodobieństwo wypłaty przyszłego świadczenia, uwzględniające ruchy kadrowe (rotacja) i demograficzne (śmierć, przejście na rentę),

v - czynnik dyskontowy.

Prawdopodobieństwo wypłaty przyszłego świadczenia (P) jest obliczane z uwzględnieniem śmiertelności pracowników, która jest różna dla mężczyzn i kobiet oraz zależy od wieku pracownika. Przyjmuje się, że wykorzystywane w wycenie aktuarialnej tablice trwania życia odzwierciedlają ogólny obraz śmiertelności pracowników danej jednostki.

W polskiej praktyce najczęściej wykorzystuje się do wyceny polskie tablice trwania życia publikowane przez GUS. Przy wycenie zakłada się, że populacja zatrudnionych w danej jednostce odpowiada statystyce tych tablic, względnie zakłada się, że prawdopodobieństwo śmierci pracowników tej jednostki odpowiada ustalonemu procentowi prawdopodobieństw śmierci tych tablic. Przyjmuje się, że tablice śmiertelności powinny odzwierciedlać oczekiwane stopy zgonu według wieku i płci dla osób, które są zatrudnione w danej jednostce na dzień bilansowy kalkulacji rezerw.

W przypadku prawdopodobieństw zgonu populacji pracowników zgodność ta może dotyczyć takich kryteriów, jak:

• sektor gospodarki, w którym znajduje się przedsiębiorstwo pracodawcy,

• rodzaj wykonywanej działalności (zakład produkcyjny, przedsiębiorstwo usługowe),

• typ pracy wykonywanej przez pracowników (praca biurowa, bezpośrednio przy produkcji, w warunkach szkodliwych dla zdrowia).

Wszystkie te elementy mają wpływ na zróżnicowanie prawdopodobieństw zgonu poszczególnych grup pracowniczych. Jeśli dostępne byłyby tablice trwania życia dla każdego rodzaju grup pracowników, stanowiłyby one najlepszą podstawę do obliczeń. Jednak takie tablice są bardzo rzadko dostępne, co powoduje, że na potrzeby konkretnej wyceny aktuarialnej modyfikuje się prawdopodobieństwa śmierci polskich tablic trwania życia. Jednak prawdopodobieństwa zgonu dla ludności w wieku produkcyjnym są bardzo małe i nawet jeśli przyjęte wartości są przeszacowane, to ich wpływ na obecną wartość zobowiązania pozostaje niewielki.

Proces wyceny rezerw na długoterminowe świadczenia pracownicze jest złożony. Wyznaczając prawdopodobieństwo wypłaty przyszłego świadczenia pracowniczego, oprócz prawdopodobieństwa zgonu uwzględnia się m.in. prawdopodobieństwo przejścia na rentę oraz prawdopodobieństwo przejścia na wcześniejszą emeryturę. Wszystko to powoduje, że wycena rezerw na długoterminowe świadczenia pracownicze najczęściej jest dokonywana przez aktuariusza.

 

Jeśli w Twojej firmie musisz tworzyć rezerwy na świadczenia pracownicze (emerytalne, rentowe i inne) - służymy Ci pomocą! Wypełnij formularz a eksperci z firmy Attuario, która współpracuje z serwisem Księgowość, dokonają tych wyliczeń dla Ciebie.
Zapraszamy do wypełnienia formularza!

 

Attuario - biuro aktuarialne

www.attuario.pl

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Dorota Fedorowska

psycholog, mediator. Kancelaria Mediacyjna „Primum Consensus”.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »