Zasady przyznawania i wypłaty dodatku funkcyjnego

Na wynagrodzenia pracowników samorządowych, nauczycieli i pracowników spoza sfery budżetowej składa się wiele elementów. Poza podstawową pensją wspomniane grupy zawodowe mają prawo do dodatkowych składników wynagrodzenia. Problemy zaczynają się przy ustalaniu zasad ich przyznawania i wypłaty. Każda z grup zawodowych kieruje się bowiem innymi regulacjami dotyczącymi wynagradzania pracowników.

Dodatek funkcyjny dla samorządowców

Zasady przyznawania i wypłaty dodatków do wynagrodzenia pracownikom samorządowym zostały określone w przepisach rozporządzeniach Rady Ministrów z 2 sierpnia 2005 r.:

• w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich; dalej: rozporządzenie o wynagradzaniu w urzędach gmin,

• w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego; dalej: rozporządzenie o wynagradzaniu w jednostkach samorządu.

Komu przysługuje

Dodatek funkcyjny jest to dodatkowy składnik wynagrodzenia, który przysługuje pracownikom zatrudnionym na stanowiskach związanych z kierowaniem zespołem oraz radcy prawnemu i kierownikowi urzędu stanu cywilnego.

Dodatek funkcyjny przysługuje również pracownikom zatrudnionym na stanowiskach niezwiązanych z kierowaniem zespołem, dla których przepisy wewnętrzne przewidują wypłatę takiego dodatku.

Wysokość dodatku

Kwoty dodatków funkcyjnych dla pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego wahają się od 35 do 175% najniższego wynagrodzenia zasadniczego. Stawki dodatku zostały określone w zależności od zajmowanego przez pracownika stanowiska i pełnionych funkcji. Tabela stawek dodatku funkcyjnego stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia o wynagradzaniu w jednostkach samorządu.

W przypadku pracowników zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich, kwoty dodatku funkcyjnego przyznawane są w wysokości od 40 do 250% najniższego wynagrodzenia zasadniczego. Tabela stawek dodatku funkcyjnego stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia o wynagradzaniu w urzędach gmin.

Kiedy przysługuje

Przepisy dotyczące pracowników samorządowych przewidują wypłatę dodatku funkcyjnego jedynie za czas wykonywania określonych czynności. Sytuacja taka ma miejsce w przypadku inspektorów nadzoru inwestorskiego oraz starszych inspektorów, którym dodatek funkcyjny przysługuje tylko i wyłącznie za czas wykonywania czynności nadzoru inwestorskiego.

Dodatek funkcyjny dla nauczycieli

Uprawnienia nauczycieli do dodatkowych składników wynagrodzenia zależą odpowiednio od okresu zatrudnienia, jakości świadczonej pracy i wykonywania dodatkowych zadań lub zajęć oraz powierzonego stanowiska lub sprawowanej funkcji. Szczegółowe zasady przyznawania i wypłaty dodatków zostały ustalone przepisami rozporządzenia z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy; dalej: rozporządzenie o stawkach wynagrodzenia nauczycieli.

Komu przysługuje

Dodatek funkcyjny jest związany z powierzeniem nauczycielowi stanowiska dyrektora lub wicedyrektora szkoły. Dokładnie do dodatku uprawnieni są nauczyciele, którym powierzono stanowisko dyrektora lub wicedyrektora przedszkola, szkoły, placówki lub innej jednostki organizacyjnej, albo inne stanowisko kierownicze przewidziane w statucie szkoły.

Przysługuje również za sprawowanie funkcji:

• wychowawcy klasy,

• doradcy metodycznego lub nauczyciela-konsultanta,

• opiekuna stażu

(§ 5 rozporządzenia o stawkach wynagrodzenia nauczycieli).

Kiedy wypłacany

Dodatek funkcyjny, z racji swojego charakteru, jest składnikiem przysługującym do określonego terminu, czyli do momentu, w którym pracownik zajmuje określone stanowisko. Dodatek ten jest bowiem uzależniony od pełnienia funkcji, np. dyrektora szkoły lub przedszkola, a więc zaprzestanie sprawowania tej funkcji odbiera uprawnienia do tego dodatku.

Prawo do dodatku funkcyjnego powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nauczycielowi powierzono stanowisko, np. dyrektora, lub sprawowanie takiej funkcji. W przypadku gdy powierzenie stanowiska dyrektora lub sprawowanie takich funkcji nastąpiło pierwszego dnia danego miesiąca, prawo do dodatku funkcyjnego przysługuje właśnie od tego dnia.

Przykład

Nauczyciel został powołany na stanowisko dyrektora szkoły 8 października 2007 r. Od kiedy przysługuje mu dodatek funkcyjny?

Prawa do dodatku funkcyjnego nauczyciel nabywa pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu uzyskania uprawnień do tego dodatku. Zgodnie z tą zasadą, nauczyciel powołany na stanowisko dyrektora szkoły otrzyma pierwszy dodatek dopiero z początkiem listopada 2007 r.

Prawo do dodatku funkcyjnego ustaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym nauczyciel zaprzestał pełnienia obowiązków dyrektora. W sytuacji gdy zaprzestanie pełnienia obowiązków związanych z powierzonym stanowiskiem kierowniczym (np. dyrektora) lub sprawowaniem innych funkcji nastąpiło pierwszego dnia danego miesiąca, dodatek funkcyjny nie przysługuje od tego dnia.

Wysokość dodatku

Szczegółowe zasady przyznawania nauczycielom dodatku funkcyjnego, w tym również jego wysokość, wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 2 lutego 2005 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej.

Na podstawie § 4 tego rozporządzenia nauczycielowi, któremu powierzono stanowisko dyrektora lub wicedyrektora szkoły, przedszkola, dodatek funkcyjny przysługuje w wysokości od 5 do 70% otrzymywanego przez nauczyciela wynagrodzenia zasadniczego.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przykład

Czy dyrektor przedszkola powinien otrzymać dodatek funkcyjny w takiej samej wysokości jak dyrektorzy w innych szkołach?

Nie, wysokość tego dodatku dla dyrektora szkoły lub przedszkola ustala organ prowadzący. Ponadto, przyznając taki dodatek dyrektorowi, należy uwzględnić:

• wielkość szkoły lub przedszkola,

• strukturę organizacyjną,

• zadania wynikające z zajmowanego stanowiska dyrektora placówki,

• liczbę stanowisk kierowniczych w danej placówce oraz

• wyniki pracy i położenie samej placówki.

Tym samym nauczyciele uprawnieni do dodatku funkcyjnego z tytułu sprawowania takich samych funkcji w różnych szkołach mogą otrzymywać dodatki funkcyjne w różnych wysokościach.

Dodatek funkcyjny dla pracowników spoza sfery budżetowej

Każdy pracodawca może wypłacać pracownikom dodatkowe składniki wynagrodzenia, tzw. dodatki, ale nie każdy musi. Chyba że obowiązek taki wynika z pragmatyków służbowych, którymi objęci są pracownicy.

Dodatki na zasadach regulaminowych

Pracownicy, którzy są wynagradzani na podstawie ogólnych przepisów ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (dalej: k.p.), otrzymują dodatki do wynagrodzenia, pod warunkiem że wewnętrzne przepisy płacowe obowiązujące u danego pracodawcy przewidują ich wypłatę.

Same zasady przyznawania i wypłaty dodatków powinny być również jasno określone, np. w regulaminie wynagradzania pracowników. Oczywiście zasada ta dotyczy dodatków takich, jak m.in. dodatek stażowy, dodatek kwalifikacyjny, dodatek za uciążliwość pracy czy dodatek funkcyjny. Wypłata tych dodatkowych składników wynagrodzenia pracowników nie wynika z przepisów k.p. Tym samym pracodawca ma pełną dowolność w ustaleniu, czy dodatki takie będzie wypłacał pracownikom czy też nie.

Podstawy prawne

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 181, poz. 1288)

• Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238)

• Ustawa z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1218)

• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz.U. Nr 22, poz. 181; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 56, poz. 372)

• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 2 lutego 2005 r. w sprawie dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej (Dz.U. Nr 22, poz. 182)

• Rozporządzenie Rady Ministrów z 2 sierpnia 2005 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 146, poz. 1222; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 38, poz. 261)

• Rozporządzenie Rady Ministrów z 2 sierpnia 2005 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz.U. Nr 146, poz. 1223; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 39, poz. 272)