Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Przewlekłość postępowania sądowego - metody na zbyt długo rozpatrywane sprawy w sądzie

 Kredyt Inkaso S.A.
Nowoczesna windykacja
Przewlekłość postępowania sądowego - metody na zbyt długo rozpatrywane sprawy w sądzie
Przewlekłość postępowania sądowego - metody na zbyt długo rozpatrywane sprawy w sądzie
Każdy kto kieruje sprawę do sądu ma prawo do szybkiego jej rozpoznania bez zbędnej zwłoki. Niestety zdarza się tak, że twoja sprawa w sądzie jest zbyt długo rozpatrywana. Sprawdź, czy są metody na przewlekłe działanie sądu.

Każdy obywatel ma prawo do jawnego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Gwarantują to przepisy Konstytucji RP (art. 45) i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 6). Niestety zbyt długie rozpoznawanie spraw przez sądy to główna bolączka polskiego wymiaru sprawiedliwości. O przewlekłości postępowania sądowego mówimy wówczas, gdy sprawa jest rozpoznawana dłużej niż jest to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. To znaczy, że czynności sądu w danej sprawie są nadmiernie rozciągnięte w czasie, przedłużają się. Jest to pojęcie względne i zawsze musi zostać odniesione do konkretnej sprawy.  

Jak ocenić czy sprawa w sądzie toczy się zbyt długo?

Przykładowo kierujesz sprawę o zapłatę z tytułu niezapłaconej faktury wynikającej z umowy sprzedaży do Sądu Rejonowego w małej miejscowości. Sąd wydaje nakaz zapłaty w przeciągu jednego miesiąca. Strona przeciwna nie wnosi sprzeciwu od takiego nakazu i w ten sposób staje się on prawomocny. Teraz już tylko potrzebujesz klauzuli wykonalności, która jest niezbędna do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Składasz do Sądu wniosek o nadanie klauzuli i czekasz na swój tytuł kilka miesięcy.

Aby ocenić, czy doszło do przewlekłości postępowania sądowego trzeba przeanalizować następujące przesłanki: terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu rozstrzygnięcia sprawy, charakter sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie sprawy dla osoby, która wniosła sprawę do sądu i rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron postępowania.

Odnosząc się do naszego przykładu. Zgodnie z art. 7811 k.p.c. wniosek o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia. Nadanie takiej klauzuli nie należy do spraw skomplikowanych, wręcz ma charakter administracyjno – biurowy. Klauzula natomiast ma dla Ciebie ogromne znaczenie, bo im dłużej czekasz na tytuł wykonawczy tym większe ryzyko, że dłużnik może podjąć działania w celu wyzbycia się posiadanego majątku. Zatem jeżeli czekasz na swój tytuł np. 6 miesięcy, można uznać, że doszło w sprawie do nadmiernej przewlekłości.

Samochód w firmie 2015 – multipakiet

Co można zrobić, gdy sprawa w sądzie się przedłuża?

Gdy uważasz, że Twoja sprawa utknęła w sądzie na dobre, możesz skorzystać z prawa do wniesienia tzw. skargi na przewlekłość postępowania. Powyższe uprawnienie reguluje ustawa z dnia 17.06.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Pamiętaj, że taką skargę możesz złożyć tylko w czasie trwającego postępowania sądowego. Warto wspomnieć, że skargę na przewlekłość można wnieść także w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuratora oraz postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika.  

Skargę wnosi się do tego sądu, przed którym toczy się postępowanie, który z kolei przekazuje ją dalej do sądu właściwego do jej rozpoznania. I tak jeżeli sprawa toczyła się przed sądem rejonowym to właściwy do rozpoznania skargi jest sąd okręgowy, jeżeli sprawa toczyła się przed sądem okręgowym właściwym będzie sąd apelacyjny. Jeżeli natomiast skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym i sądem okręgowym – właściwy do jej rozpoznania w całości będzie sąd apelacyjny, jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym – właściwym do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny. Jeżeli natomiast skarga dotyczy postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym właściwym do jej rozpoznania będzie Sąd Najwyższy.

Taką skargę możesz napisać samodzielnie. Pamiętaj jednak, że jeżeli uznajesz za przewlekłe postępowanie przed sądem apelacyjnym lub przed Sądem Najwyższym i chcesz wnieść skargę do Sądu Najwyższego, to musisz wówczas skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego, który przygotuje i wniesie ją w Twoim imieniu.

Jak powinna wyglądać skarga na przewlekłość postępowania

Po pierwsze skarga powinna spełniać wymagania przewidziane dla pisma procesowego tzn.:

- data pisma

- oznaczenie sądu, do którego jest kierowana

- tytuł pisma – skarga na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki

- dane osoby wnoszącej skargę ( imię, nazwisko, adres zamieszkania), ewentualnie dane pełnomocnika

- wskazanie organu rozpoznającego sprawę, w której doszło do przewlekłości postępowania

- wskazanie sprawy, która w ocenie skarżącego jest przewlekła

- podpis osoby wnoszącej skargę, ewentualnie podpis pełnomocnika

- załączniki

Nadto skarga powinna zawierać:

- żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której dotyczy

- przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie

Dodatkowo skarga może zawierać następujące żądania:

- wydania sądowi rozpoznającemu sprawę zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności

- zasądzenia na rzecz osoby wnoszącej skargę odpowiedniej sumy pieniężnej od 2 000 zł do 20 000 zł, przy czym sąd zasądzi sumę pieniężną tylko w sytuacji uwzględnienia skargi.

Skarga podlega opłacie w wysokości 100 zł. Ta opłata może zostać zwrócona, gdy sąd uwzględni skargę. W sytuacji, gdy skarga nie będzie spełniała wskazanych wymagań sąd ją odrzuci i nie będzie wzywał do uzupełnienia braków formalnych. Wówczas zwróci opłatę uiszczoną za skargę.

Wskaźniki i stawki

Jakie rozstrzygnięcie może wydać sąd w sprawie skargi na przewlekłość?

Od dnia wniesienia skargi sąd ma dwa miesiące na jej rozpoznanie. I tak jeżeli sąd uzna, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, wówczas uwzględni skargę i przyzna od Skarbu Państwa lub komornika odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia w wysokości od 2 000 zł do 20 000 zł. Może także dodatkowo wydać zalecenia podjęcia przez właściwy organ odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie ( nie mogą one jednak wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej).

Jeżeli sąd uzna, że w sprawie nie doszło do przewlekłości postępowania, skargę oddala. Na takie postanowienie nie przysługuje zażalenie. Jeżeli chodzi o postępowanie sądowe można ponownie wystąpić ze skargą jednak nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od wydania przez sąd poprzedniego postanowienia.

Kalkulatory


Zakończenie przewlekłego postępowania sądowego, nie oznacza, że nie możesz dochodzić swoich roszczeń z tego tytułu. Wówczas jednak nie masz już prawa do wniesienia skargi na przewlekłe postępowanie. Możesz wnieść powództwo cywilne przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie za szkody poniesione na skutek przewlekle prowadzonego postępowania. (art. 417 k.c.)

Na koniec warto zwrócić uwagę, że jeżeli chciałbyś wnieść skargę na przewlekłe postępowanie polskiego sądu do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, to warunkiem skorzystania z tego prawa, jest wyczerpanie wszystkich środków przewidzianych prawem krajowym. Niezbędnym jest zatem wcześniejsze prawidłowe wniesienie skargi na przewlekłość postępowania sądowego.

Monitor Księgowego – prenumerata

Sylwia Mazur – Chromiak, ekspert Kancelarii Prawniczej FORUM (Grupa Kredyt Inkaso)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Polski Ład. Ściąga dla przedsiębiorców, księgowych, kadrowych (PDF)
Polski Ład. Ściąga dla przedsiębiorców, księgowych, kadrowych (PDF)
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od spadków i darowizn
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Podatkowi od spadków i darowizn nie podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
    spadku
    darowizny
    odpłatnego zniesienia współwłasności
    zasiedzenia
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Polski Ład 2.0 – wszystko o zmianach w podatkach od 1 lipca 2022
    Zapraszamy na szkolenie "Polski Ład 2.0 – wszystko o zmianach w podatkach od 1 lipca 2022", które odbędzie się 14 czerwca 2022 roku.
    Piotr Duda: Zrobimy wszystko, aby wyrzucić rosyjskie związki zawodowe ze światowej federacji
    Zrobimy wszystko, aby ze Światowej Federacji Związków Zawodowych wyrzucić Federację Niezależnych Związków Zawodowych Rosji. Jeżeli tak się nie stanie, To zastanowimy się nad opuszczeniem międzynarodowych struktur przez „Solidarność” – Piotr Duda.
    Webinarium „Kto powinien zmienić formę opodatkowania w ramach Polskiego Ładu 2.0 – poradnik dla przedsiębiorców i biur rachunkowych” + certyfikat gwarantowany
    Zapraszamy na praktyczne webinarium „Kto powinien zmienić formę opodatkowania w ramach Polskiego Ładu 2.0 – poradnik dla przedsiębiorców i biur rachunkowych” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 2 czerwca 2022 roku. Polecamy!
    Jak stosować reguły podwójnego zapisu?
    Czy dokonując korekty na kontach syntetycznych czerwono czarnym zapisem po stronie WN np. - 501 na konto +505 powinno się również zaksięgować po stronie Ma na koncie technicznym pozostałe rozrachunki? Czy przy tej korekcie powinno się zachować zasadę podwójnego zapisu? Do tej pory nie było konta technicznego. Księgowano korekty czerwono czarnym zapisem. Wskazano błąd z uwagi na niezachowanie zasady podwójnego zapisu. Czy korekta zapisów na kontach syntetycznych jest operacją gospodarczą?
    Prezydent podpisał nowelę ustawy o VAT wydłużającą pierwszą tarczę antyinflacyjną
    Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelę ustawy o VAT, w której zawarto przedłużenie tzw. pierwszej tarczy antyinflacyjnej do 31 lipca br. - poinformowała w piątek Kancelaria Prezydenta RP. Chodzi m.in o zwolnienie sprzedaży paliw z podatku handlowego
    Ile zapłacą banki za wakacje kredytowe kredytobiorców? ZBP chce ograniczenia kręgu uprawnionych do wakacji kredytowych
    Jeśli z wakacji kredytowych skorzystałoby 80 proc. uprawnionych kredytobiorców spłacających kredyty złotowe na nieruchomości niekomercyjne łączny koszt dla sektora bankowego wyniósłby 13,1-16,4 mld zł w 2022 roku oraz 21,3-27,9 mld zł w okresie 2022-2023 - ocenia Związek Banków Polskich. Jednocześnie bankowcy proponują, by wakacje kredytowe były ograniczone do osób, które faktycznie tego potrzebują i chcą wprowadzenia kryterium powierzchni nieruchomości. Według ZBP kluczowe jest również wyłączenie z zakresu zastosowania umów kredytu o stałej stopie oprocentowania.
    PIT po 1 lipca 2022 r. - wyższe zaliczki na podatek od pracowników i zleceniobiorców, niższe wynagrodzenia netto
    Od początku lipca 2022 r. istotna część (większość?) pracowników i zleceniobiorców otrzyma mniejsze wynagrodzenia netto niż w czerwcu i poprzednich miesiącach tego roku, mimo formalnej obniżki stawki w pierwszym przedziale skali z 17% na 12% - pisze prof. Witold Modzelewski.
    Ryczałt od najmu w działalności gospodarczej - przychód z refakturowanych kosztów mediów
    Opłaty za media w przypadku ich refakturowania przy najmie opodatkowanym zryczałtowanym podatkiem dochodowym w ramach działalności gospodarczej, stanowią przychód z działalności gospodarczej. Przedsiębiorca ma obowiązek odprowadzić od tego przychodu ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Tak zinterpretował przepisy Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji podatkowej z 26 maja 2022 r.
    Badanie: prawie co trzecia firma jest zainteresowana dostępem do usługi ratalnej
    30 proc. firm jest zainteresowana dostępem do usługi ratalnej. Najczęściej zainteresowanie deklarują firmy budowlane i przemysłowe – wynika z najnowszego badania firmy faktoringowej NFG „Finansowanie zakupów firmowych”
    Naruszanie uniinych sankcji (środków zabezpieczających) będzie przestępstwem zagrożonym m.in. konfiskatą mienia
    25 maja 2022 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt przepisów, zgodnie z którymi naruszanie unijnych środków ograniczających (sankcji) zostanie dopisane do wykazu przestępstw unijnych. Komisja proponuje również nowe, zaostrzone przepisy dotyczące odzyskiwania i konfiskaty mienia, co również pomoże we wdrażaniu unijnych środków ograniczających. W obliczu trwającej agresji Rosji na Ukrainę niezwykle istotne jest, aby unijne środki ograniczające były w pełni wdrażane. Ich naruszanie nie może się nikomu opłacać. Celem tych wniosków legislacyjnych jest zapewnienie w przyszłości skutecznej konfiskaty aktywów osób fizycznych i podmiotów, które naruszają środki ograniczające.
    Polski Ład - 10 istotnych zmian
    Polski Ład to pakiet zmian legislacyjnych, które w założeniu mają pomóc odbudować gospodarkę, która uległa nadwyrężeniu z powodu pandemii Covid-19. Pojawiają się jednak opinie krytyczne – zbyt wiele zmian jednocześnie, błędy legislacyjne, nieprecyzyjne przepisy. Niektóre rozwiązania, z pozoru dobre dla wszystkich, mają również negatywne następstwa. Przykładowo, podwyższenie kwoty wolnej od podatku może powodować komplikacje po stronie organizacji pozarządowych, które traktowały tzw. 1% podatku jako stałe źródło dochodu.
    Nowe detaliczne obligacje skarbowe – czy uchronią przed inflacją?
    Obligacje detaliczne, które będziemy mogli kupić w czerwcu 2022 roku zostały poddane liftingowi. Rząd kusi nas wyższym oprocentowaniem w pierwszym roku oszczędzania, a do oferty dołączają też papiery oprocentowane tym lepiej im wyższe będą w Polsce stopy procentowe.
    Wniosek o stwierdzenie nadpłaty w e-Urzędzie Skarbowym - jak wypełnić i złożyć
    Ministerstwo Finansów poinformowało 26 maja 2022 r. o udostępnieniu w serwisie e-Urząd Skarbowy (e-US) wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku. Wniosek ten może złożyć podatnik, u którego wystąpiła nadpłata podatku lub który kwestionuje zasadność albo wysokość pobranego podatku. W imieniu podatnika wniosek może złożyć pełnomocnik posiadający aktywne pełnomocnictwo ogólne (PPO-1).
    Podatki 2022. Problemy z Polskim Ładem a odpowiedzialność członków zarządu spółek
    Z uwagi na problemy związane z wejściem w życie Polskiego Ładu, w tym planowanych zmian podatkowych od lipca ze skutkiem wstecz od stycznia 2022 r., wśród wielu przedsiębiorców coraz częściej pojawia się pytanie: kto poniesie za to odpowiedzialność. Jak odpowiadają członkowie zarządów spółek za podatki?
    Sprawozdanie finansowe w spółce z o.o. za 2021 rok (sporządzenie, zatwierdzenie i złożenie do KRS) - terminy w 2022 roku
    Terminy na sporządzenie i zatwierdzenie sprawozdań finansowych za 2021 r. w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością zostały wydłużone o 3 miesiące. Do kiedy trzeba sporządzić i zatwierdzić sprawozdanie finansowe w spółce z o.o. oraz złożyć to sprawozdanie do KRS w 2022 roku?
    KRD: branża leasingowa rośnie, ale przybywa też jej dłużników
    2021 r. był najlepszy w historii leasingu w Polsce i rdr przyniósł ok. 5-proc. wzrost wartości portfela branży, ale jednocześnie zaległości klientów przekroczyły 988 mln zł - informuje Krajowy Rejestr Długów. Dodano, że w leasing najczęściej brano auta osobowe, a rzadziej maszyny, pojazdy ciężarowe.
    Składki ZUS od wszystkich umów zlecenia i umów o dzieło?
    Polska zobowiązała się wobec Brukseli, że w pełni oskładkuje (składkami ZUS) umowy cywilnoprawne. Nadal jednak chce negocjować termin tego ozusowania – informuje 26 maja 2022 r. "Dziennik Gazeta Prawna”. Ma to być jeden z tzw. kamieni milowych, czyli polskich zobowiązań wobec UE, od których zależy akceptacja Komisji Europejskiej dla Krajowego Planu Odbudowy w Polsce i uruchomienie pieniędzy unijnych na ten cel.
    Dorabianie do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego - informacja do ZUS o przychodach do 31 maja
    Do końca maja osoby, które dorabiają do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego, muszą poinformować ZUS o swoich przychodach za dany rok rozliczeniowy. W tym roku jest to okres od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. - przypomina rzecznik ZUS Paweł Żebrowski.
    Wakacje kredytowe przy kredycie hipotecznym - kto i ile skorzysta
    Stale i szybko rosnące stopy procentowe sprawiają, że coraz więcej kredytobiorców ma problem ze spłacaniem kredytów mieszkaniowych (hipotecznych). Rząd zapowiedział pomoc, która powinna załatwić problemy większości zadłużonych. Idący w miliardy koszt pakietu wsparcia może się jednak okazać niedoszacowany. Jakie korzyści dla kredytobiorców przyniesie likwidacja WIBOR-u? Kto skorzysta na wakacjach kredytowych?
    Oszczędnościowe obligacje skarbowe - czerwiec 2022 r. Oprocentowanie w oparciu o stopę referencyjną NBP
    Od czerwca 2022 r. oferta Ministerstwa Finansów zostaje rozszerzona o nowe obligacje, których oprocentowanie będzie oparte o stopę referencyjną NBP. Odsetki będą wypłacane co miesiąc. Jak oprocentowane będą te obligacje? Ponadto Ministerstwo Finansów podnosi oprocentowanie obligacji oszczędnościowych o okresie zapadalności od 3 miesięcy do 12 lat.
    Składka zdrowotna – zmiany od 1 lipca 2022 r.
    Od 1 lipca 2022 roku zmienią się przepisy dot. składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zmiany te wynikają z rządowego projektu nowelizacji ustawy o PIT oraz niektórych innych ustaw (tzw. Polski Ład 2.0), który został 12 maja uchwalony przez Sejm i trafił do prac legislacyjnych w Senacie. Jakie zmiany w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie składki zdrowotnej wprowadzi ta nowelizacja? Co zmieni się od 1 lipca 2022 r. w przepisach dot. składki zdrowotnej?
    Obligacje skarbowe - oprocentowanie 2022/2023
    W odpowiedzi na interpelację poselską Sebastian Skuza, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów (w imieniu Ministra Finansów) udzielił 13 maja 2022 r. wyjaśnień odnośnie oprocentowania obligacji detalicznych Skarbu Państwa. Jakie odsetki dają obligacje skarbowe? Ile można zarobić na obligacjach? Jak kupić obligacje skarbowe?
    Kwota wolna od podatku. Jaka wysokość w 2022 r.
    Jedną ze zmian ustanowionych przez Polski Ład jest podniesienie kwoty wolnej od podatku do 30 tys. zł. Osoby składające deklarację w podatku PIT za 2022 r. uzyskają dzięki temu możliwość oszczędności w rozliczeniu z fiskusem. Wspomniany przywilej nie dotyczy jednak wszystkich.
    Praca zdalna i kontrola trzeźwości pracowników - nowelizacja kodeksu pracy przyjęta przez Radę Ministrów. Co się zmieni?
    24 maja 2022 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra rodziny i polityki społecznej. Rząd chce na stałe wprowadzić do Kodeksu pracy możliwość wykonywania pracy zdalnej. Będzie to bardziej elastyczna forma wykonywania pracy od obecnie funkcjonującej telepracy. Rozwiązanie to powinno poprawić możliwości zatrudnienia osób znajdujących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, w tym rodziców małych dzieci oraz rodziców samotnie wychowujących dzieci. Ponadto, pracodawcy będą mogli wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników lub kontrolę na obecność środków działających podobnie do alkoholu, gdy będzie to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia.
    E-paragony, kasy fiskalne online, połączenie kas fiskalnych i terminali płatniczych - obowiązki
    Postępująca reforma elektroniczna administracji jest realizowana wprost proporcjonalnie do reformy komunikacji na linii przedsiębiorca – urzędy, w tym urzędy skarbowe. Co roku podatnicy dowiadują się o nowych rozwiązaniach i wprowadzanych innowacjach. Jednym z dość energicznie nowelizowanych obszarów są kwestie związane z kasami fiskalnymi i paragonami.