Kiedy dokonać korekty przychodu po udzieleniu skonta

Jednocześnie umowa sprzedaży zawierała postanowienie, że zapłata raty w terminie właściwym dla raty wcześniejszej będzie skutkować uzyskaniem przez nabywcę skonta. Rata płacona przedterminowo zostanie pomniejszona o 5%. Sytuacja taka wystąpiła z końcem 2007 r., ponieważ nabywca wpłacił dwie raty jednocześnie. Od czasu sprzedaży przychód jest bardzo niski, ponieważ spółka niemal nie prowadzi działalności operacyjnej. Kiedy spółka powinna pomniejszyć swój przychód? Czy należy skorygować fakturę VAT wystawioną przy sprzedaży?

RADA

Niestety, przepisy podatkowe nie dają jasnej odpowiedzi dotyczącej właściwego postępowania w przedstawionej sprawie. Nie ma obowiązku „cofania” się z korektą do 2006 r. Spółka może zatem pomniejszyć swój przychód za 2007 r. i taki sposób postępowania jest najbezpieczniejszy podatkowo. Spółka może także zmniejszyć przychody roku 2006, a następnie zwrócić się do naczelnika właściwego urzędu skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Niestety, w tej sprawie występują sprzeczne stanowiska organów podatkowych. Szczegóły - w uzasadnieniu. Spółka powinna wystawić nabywcy fakturę korygującą.

UZASADNIENIE

Spółka słusznie zakwalifikowała w całości opisany przychód jako przychód roku 2006, nawet pomimo faktu, że fizycznie w 2006 r. otrzymała zaledwie część ceny sprzedaży. Bez wątpienia bowiem jest to przychód należny, chociaż jeszcze nieotrzymany, nie zaś zaliczki na poczet towarów, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych.

Przychodami związanymi z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągniętymi w roku podatkowym, są należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (art. 12 ust. 3 updop). Użyte w przepisie terminy „bonifikata” i „skonto” nie zostały zdefiniowane w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Dlatego należy posłużyć się rozumieniem doktrynalnym oraz definicją słownikową (Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN 2003). Zgodnie z tą definicją bonifikata jest zniżką od ustalonej ceny towaru. Skonto to zniżka ceny towaru, objętego sprzedażą kredytową albo ratalną, udzielona nabywcy. Kwota skonta jest więc swoistą zachętą do dokonania przez kupującego wcześniejszej zapłaty i jednoczenie niejako rekompensuje mu ten fakt.

WAŻNE!

Skonto jest rodzajem obniżenia ceny stosowanym w przypadkach, kiedy zapłata za towar lub usługę dokonywana jest w terminie wcześniejszym, niż wynika to z treści umowy sprzedaży.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w żaden sposób nie precyzuje, w jakim momencie czasowym należy dokonać pomniejszenia przychodu o udzielone bonifikaty i skonta. W szczególności zaś, czy pomniejszają one przychód należny okresu, w którym zostały faktycznie udzielone, czy też może okresu, w którym powstał przychód z transakcji, z której bonifikaty i skonta wynikają.

Pisma organów podatkowych są w tej kwestii podzielone. W piśmie z 28 kwietnia 2006 r., nr ZD/406-44/2/CIT/06, Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu stwierdził:

Organ podatkowy zwraca uwagę na fakt, iż udzielone skonto obniża przychód uzyskany z konkretnej transakcji (stanowisko w tym zakresie zajęto w postanowieniu nr ZD/406-44/1/CIT/06). Z uwagi na powyższe uzasadnionym jest uwzględnienie jego skutków w dacie, w której Spółka uznała przychód z danej faktury za należny, zgodnie z art. 12 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Innymi słowy, Spółka winna w momencie realizacji rabatu pomniejszyć o kwotę rabatu przychody tego okresu, za który został on zrealizowany, tzn. za który zrealizowano pierwotny, nieumniejszony o skonto, przychód.

Jednak ten sam Naczelnik zmienił zdanie i w postanowieniu z 6 lipca 2007 r., nr ZD/4061-88/07, stwierdził inaczej (stanowisko takie prezentuje także większość organów podatkowych):

Wobec powyższego należy posłużyć się literalną wykładnią analizowanego przepisu, która w opinii tutejszego organu podatkowego prowadzi do wniosku, że przychód podatkowy (należny) powstały w danym okresie rozliczeniowym należy pomniejszyć o wszelkie udzielone w tym okresie rozliczeniowym bonifikaty, skonta, czy też o wartość zwróconych towarów, również w sytuacji gdy przedmiotowe upusty dotyczą sprzedaży z wcześniejszych okresów rozliczeniowych. Dla powyższego - zdaniem organu podatkowego - nie ma znaczenia, czy upusty udzielane są w roku podatkowym, w którym nastąpiła sprzedaż, czy w następujących po tym roku podatkowym latach. Innymi słowy, bonifikaty (w rozumieniu art. 12 ust. 3 ustawy podatkowej) udzielone w danym roku podatkowym powinny być ujęte jako zmniejszające przychody tego roku podatkowego, w którym zostały udzielone, pomimo że dotyczą dostaw zrealizowanych (przychodów osiągniętych) w poprzednim roku podatkowym. Spółka zatem ma prawo w momencie realizacji/udzielenia bonifikaty - na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy podatkowej - pomniejszyć o kwotę rabatu przychody tego okresu, w którym bonifikata została udzielona. Taka sama sytuacja dotyczy w mniemaniu organu podatkowego przypadku zwiększenia cen.

Za słusznością powyższego stanowiska przemawia nie tylko literalna wykładnia przepisu art. 12 ust. 3 ustawy podatkowej, ale również analiza przepisu art. 81 ustawy - Ordynacja podatkowa. Wskazać bowiem należy, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny korekta deklaracji, o której mowa w przepisie art. 81 Ordynacji podatkowej, ma na celu poprawienie błędu, który został popełniony przy poprzednim sporządzaniu deklaracji. Skorygowanie deklaracji polega na ponownym - poprawnym już wypełnieniu jej formularza.

Przedstawione stanowisko władz podatkowych jest korzystne dla podatników. Nie muszą oni dokonywać korekty przychodów i rozliczenia rocznego. Jednak w sytuacji Czytelnika takie rozwiązanie może być niekorzystne i warto skorygować rozliczenie roczne za 2006 r. Wynika to z faktu, że obecne przychody spółki są nieduże i pomniejszenie ich o duże kwoty, np. przy dużych kosztach, zwiększy tylko stratę. Jej rozliczenie może być zaś rozciągnięte w czasie, jeśli strata będzie się utrzymywała do końca roku. Dlatego w tym przypadku korzystniejsze może okazać się skorygowanie 2006 r. Takie postępowanie również nie powinno być uznane za błędne przez organy skarbowe. Wykładnia gramatyczna wcale nie prowadzi do wniosków przedstawionych przez Naczelnika (w istocie nie daje żadnej jednoznacznej odpowiedzi). Rozumowanie to pomija również zupełnie fakt ewentualnej niemożności dokonania pomniejszenia bieżącego przychodu. Może on przecież być niedostatecznie wysoki lub nawet w ogóle nie wystąpić, i to nawet w dłuższym okresie. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w opisanym zapytaniu spółka zapłaciła już podatek od kwot, których fizycznie jeszcze w ogóle nie otrzymała. Za słuszne należy uznać umożliwienie skompensowania/odzyskania przez podatnika nadpłaconego podatku w taki sposób, w jaki jest to dla niego najkorzystniejsze.

Spółka może więc pomniejszyć przychody 2006 r., a następnie zwrócić się do naczelnika właściwego urzędu skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Dodać należy, że postępowanie takie nie niesie żadnych negatywnych konsekwencji dla spółki poza możliwością odmowy stwierdzenia nadpłaty. Od decyzji takiej spółka będzie się jednak mogła (i powinna) zawsze odwołać.

PRZYKŁAD

ALFALEAS dokonała w 2006 r. sprzedaży ratalnej taboru kolejowego za kwotę 5 mln zł. Płatność rozłożono na 5 rocznych rat po 1 mln, z zastrzeżeniem udzielenia skonta w wysokości 3% za wpłatę raty w terminie właściwym dla raty wcześniejszej. W czerwcu 2007 r. nabywca dokonał jednoczesnej zapłaty dwóch rat, tj. kwoty 1 970 000 zł (1 mln zł rata należna + 970 000 zł rata zapłacona przedterminowo).

W związku z tym, że w 2007 r. uwzględnienie skonta spowodowałoby tylko powiększenie straty, ALFALEAS dokonała korekty zeznania CIT-8 za 2006 r., pomniejszając przychód (i zarazem w tym przypadku dochód) o kwotę 30 000 zł, oraz zwróciła się z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w pdop w kwocie 5700 zł (30 000 zł × 19%).

Skutki w VAT

Na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, w przypadku gdy po wystawieniu faktury udzielono rabatów, podatnik udzielający rabatu wystawia fakturę korygującą. Spółka będzie mogła uwzględnić fakturę w deklaracji za miesiąc otrzymania potwierdzenia odbioru faktury. Warto dodać, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 grudnia 2007 r. (sygn. akt U 6/06; opubl. w Mk nr 2/2008) uznał za niezgodny z Konstytucją przepis określający wymóg posiadania przez podatnika - sprzedawcę potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez podatnika - nabywcę. Kwestionowany przepis straci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw. Przy niewielkich obrotach może to spowodować wykazanie VAT należnego w takiej deklaracji w wartości ujemnej. Taka sytuacja jest jednak dopuszczalna - w szczególności system ewidencyjny urzędów skarbowych POLTAX pozwala na ewidencjonowanie przy deklaracjach VAT-7 kwot ujemnych.

• art. 12 ust. 3 i 3a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238

• § 16 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. Nr 95, poz. 798; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 235, poz. 1735

• art. 72 i 81 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 192, poz. 1378

Marcin Gawlik

konsultant podatkowy