Czy przepisy dotyczące niedostatecznej kapitalizacji stosuje się przy umowie cash pooling-u?

Powyższe wynika z interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 26 maja 2011 r., IPPB5/423-225/11-3/J.

Sprawa dotyczyła spółek, które rozważały możliwość zawarcia z bankiem umowy cash poolingu. W ramach umowy, spółki wybrały opcję jednokierunkowego przepływu środków na rachunek konsolidujący, z bilansowaniem rachunków źródłowych uczestników do zera. 

Na tle powyższego, spółka wystąpiła do organu podatkowego z wnioskiem o interpretację, w którym zapytała, czy przepisy o niedostatecznej kapitalizacji znajdą zastosowanie w przypadku realizacji zawartej z bankiem umowy cash poolingu? 

Zdaniem spółki, przepisy o niedostatecznej kapitalizacji nie będą miały zastosowania.

Uzasadniając swe stanowisko, spółka powołała się na art. 16 ust. 7b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT), wskazując, iż umowa cash poolingu nie spełnia warunków uznania jej za umowę pożyczki dla potrzeb przepisów o niedostatecznej kapitalizacji.

W szczególności podkreślono, że uczestnicząc w umowie, spółka nie jest zobowiązana do przeniesienia z góry ustalonej ilości pieniędzy na rzecz określonego uczestnika, a jedynie udostępnia lub pobiera środki w zależności od swojej sytuacji finansowej. A zatem przepisy o niedostatecznej kapitalizacji nie będą miały zastosowania do odsetek płaconych przez nią w ramach umowy cash poolingu. Odsetki te powinny stanowić w całości koszt uzyskania przychodu.

Organ przychylił się do poglądu reprezentowanego przez spółkę. Wskazał, że umowa cash poolingu nie wyczerpuje istotnych znamion umowy pożyczki. W szczególności w przypadku tej pierwszej mamy do czynienia przynajmniej z trzema podmiotami: podmiotem mającym saldo dodatnie, podmiotem posiadającym debet, oraz bankiem, działającym we własnym imieniu.

Uczestnik tego systemu, który wykazuje saldo dodatnie nie wie, czy środki jego zostaną wykorzystane, w jakiej wysokości i przez którego uczestnika. Tym samym nie jest skonkretyzowana ani druga strona transakcji, ani jej przedmiot. Z tego względu odsetki płacone przez spółkę w ramach umowy cash poolingu nie będą podlegały przepisom o niedostatecznej kapitalizacji. 

Niezależnie od powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił także uwagę na fakt, że choć w przedmiotowej sprawie do umowy cash poolingu zamierzają przystąpić spółki wchodzące w skład grupy kapitałowej, to transferów środków pomiędzy rachunkami bankowymi poszczególnych uczestników dokonywał będzie bank.

Ponieważ bank działa we własnym imieniu i jest podmiotem niepowiązanym, przepisy o niedostatecznej kapitalizacji nie znajdą zastosowania.

Polecamy: serwis PIT

Polecamy: serwis VAT

Polecamy: serwis Koszty

Decydująca okoliczność – bank jako podmiot niepowiązany

Cash pooling to stosowana w grupach kapitałowych nowoczesna metoda zarządzania przejściowymi nadwyżkami i niedoborami środków finansowych. Polega na koncentrowaniu środków z rachunków bankowych poszczególnych spółek na wspólnym rachunku grupowym i gospodarowaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą.

W praktyce, z uwagi na brak bezpośredniej regulacji w prawie podatkowym, ustalenie podatkowych konsekwencji cash poolingu wywołuje szereg wątpliwości.

Komentowana interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie wpisuje się jednak w korzystną dla podatników linię orzeczniczą, zgodnie z którą do porozumień cash poolingowych nie ma zastosowania regulacja dotycząca niedostatecznej kapitalizacji.

Przepisy o niedostatecznej kapitalizacji (art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy o CIT) wprowadzają ograniczenia w możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odsetek od pożyczek udzielanych przez tzw. kwalifikowanych pożyczkodawców (np. spółki siostrzane, spółki matki).

Ponieważ dokonywane w ramach cash poolingu transfery pomiędzy rachunkami bankowymi noszą pewne znamiona pożyczki, a uczestnikami struktury z reguły są podmioty powiązane, powstała wątpliwość, czy w przypadku cash poolingu znajdują zastosowanie przepisy o niedostatecznej kapitalizacji?

W opisanym we wniosku o wydanie interpretacji zdarzeniu przyszłym wskazano, że to bank jako podmiot niepowiązany będzie dokonywał transferów pomiędzy rachunkami bankowymi poszczególnych uczestników cash poolingu.

Z aprobatą należy więc przyjąć stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że okoliczność ta przesądza o braku możliwości zastosowania do tej umowy przepisów o niedostatecznej kapitalizacji.

Warto również zauważyć, że w komentowanej interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej podzielił również ugruntowany pogląd, że choć umowa cash poolingu zawiera w sobie pewne elementy umowy pożyczki, to nie wyczerpuje jej istotnych znamion, co również wyłącza możliwość zastosowania do tej umowy regulacji dotyczącej niedostatecznej kapitalizacji.

Michał Hankus jest konsultantem w dziale prawno-podatkowym PwC