9% stawka CIT - zasady stosowania

Dzięki nowelizacji w 2019 r. podatnicy rozpoczynający działalność oraz mali podatnicy co do zasady mogą obliczać zaliczki przy zastosowaniu stawki w wysokości 9% za miesiące lub kwartały, w których ich przychody osiągnięte od początku roku podatkowego nie przekroczyły wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej 1 200 000 euro. Po przekroczeniu tej wartości, począwszy od następnego miesiąca lub kwartału, podatnicy są obowiązani do stosowania stawki w wysokości 19%.

W przypadku osób fizycznych, prowadzących działalność gospodarczą samodzielnie lub w formie spółek osobowych, sama niższa stawka niż obowiązująca w ustawie o PIT nie powinna być jedynym powodem przekształcenia w spółkę kapitałową. Efektywne obciążenia podatkowe w takim przypadku mogą bowiem nawet wzrosnąć, jeżeli uwzględni się poza 9% podatkiem dochodowym płaconym przez spółkę, także 19% podatek od dywidendy płacony przez wspólników.

Przepisy dotyczące stawki podatkowej 9% zawierają art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 1c-1e ustawy o CIT.

Zasady stosowania stawki 9%

Stawka podatku 9% ma zastosowanie tylko do dochodów innych niż dochody z zysków kapitałowych. Do zastosowania 9% stawki CIT jest wymagane, by przychody podatnika osiągnięte w roku podatkowym nie przekroczyły wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro, przeliczonej według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł. Tym samym z obniżonej stawki podatku korzystają wyłącznie podatnicy posiadający status małego podatnika (zob. także komentarz do art. 19 ust. 1d i 1e).

Należy jednak zwrócić uwagę, że przepis mówi o obliczeniu limitu sprzedaży w roku "bieżącym", w którym stawkę uprzywilejowaną się stosuje.

Pojawia się tu kilka wątpliwości:

a) co ma zrobić podatnik stosujący stawkę obniżoną od początku roku podatkowego, gdy w trakcie roku przekroczy limit przychodów i nie jest podatnikiem rozpoczynającym działalność w tym roku podatkowym? Zdaniem komentującego podatnik utraci prawo do stosowania stawki obniżonej i będzie musiał uzupełnić wartość zapłaconych w trakcie roku zaliczek na poczet podatku wraz z odsetkami;

b) czy podatnik odprowadzający w trakcie roku zaliczki według stawki podstawowej (19%), który nie przekroczy limitu przychodów, będzie mógł rozliczyć podatek roczny według stawki obniżonej z wykazaniem nadpłaty podatku. Zdaniem komentującego będzie miał takie uprawnienie, ponieważ przepis nie wprowadza innego kryterium poza limitem przychodów (z zastrzeżeniem sytuacji szczególnych, omówionych w dalszej części komentarza).

Z obniżonej stawki nie skorzystają podatkowe grupy kapitałowe, które zapłacą podatek według stawki podstawowej 19% (zob. komentarz do art. 19 ust 1b).

Dodatkowy warunek wyłączający stosowanie stawki preferencyjnej - art. 19 ust. 1a pkt 5

Od 1 stycznia 2019 r. wprowadzono dodatkowy warunek wyłączający możliwość stosowania niższej stawki CIT przez podatników rozpoczynających prowadzenie działalności. Z niższej stawki nie mogą korzystać podatnicy w roku rozpoczęcia działalności oraz w roku bezpośrednio po nim następującym, jeżeli w roku podatkowym, w którym podatnik został utworzony (oraz w roku podatkowym bezpośrednio po nim następującym), zostało do podatnika wniesione na poczet kapitału uprzednio prowadzone przez podmiot wnoszący:

● przedsiębiorstwo,
● zorganizowana część przedsiębiorstwa albo
● składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie równowartość w złotych kwoty co najmniej 10 000 euro.

Działania restrukturyzacyjne wyłączające stosowanie stawek preferencyjnych - art. 19 ust. 1c

Dodany od 1 stycznia 2019 r. przepis wyłącza możliwość stosowania niższej stawki podatku CIT przez podatnika, który dokona określonych działań restrukturyzacyjnych. Z niższej stawki podatku nie może skorzystać podatnik, który:

● dokona podziału spółki albo
● wniesie tytułem wkładu do innego podmiotu, w tym na poczet kapitału uprzednio prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo, zorganizowaną część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie równowartość w złotych kwoty co najmniej 10 000 euro lub składniki majątku uzyskane przez podatnika w wyniku likwidacji innych podatników, jeżeli podatnik posiadał udziały (akcje) tych innych likwidowanych podatników.

W takiej sytuacji podatnik nie może korzystać z niższej stawki podatku w roku podatkowym, w którym dokonano podziału albo wniesiono wkład, oraz w roku podatkowym bezpośrednio po nim następującym.

Status małego podatnika - art. 19 ust. 1d

Stosowanie preferencyjnej 9% stawki CIT uzależnione jest od posiadania w danym roku podatkowym statusu małego podatnika (ust. 1d). Warunku tego nie stosuje się do podatników rozpoczynających działalność w ich pierwszym roku podatkowym. Jednocześnie za podatnika rozpoczynającego działalność nie będą uznawane podmioty, o których mowa w art. 19 ust. 1a (powstałe w wyniku wymienionych w tym przepisie działań restrukturyzacyjnych).

Przepisy przejściowe

Szczególne przepisy przejściowe przewidziano dla podatników, którzy zostali utworzeni w okresie od 20 listopada 2018 r. (dzień następujący po dniu ogłoszenia ustawy), a przed 1 stycznia 2019 r., lub którzy w tym okresie dokonali działań restrukturyzacyjnych.

Tym samym z 9% stawki CIT nie mogą korzystać podatnicy, którzy powstali od 20 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.:

● w wyniku przekształcenia, połączenia lub podziału podatników, z wyjątkiem przekształcenia spółki w inną spółkę, albo
● w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą lub spółki niebędącej osobą prawną, albo
● przez osoby prawne, osoby fizyczne albo jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które wniosły na poczet kapitału podatnika uprzednio prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo, zorganizowaną część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie równowartość w złotych kwoty 10 000 euro w zaokrągleniu do 1000 zł, (wartość ta po przeliczeniu zgodnie z ustawą wynosi 43 000 zł), albo
● przez osoby prawne, osoby fizyczne albo jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej wnoszące, tytułem wkładów niepieniężnych na poczet kapitału podatnika, składniki majątku uzyskane przez te osoby albo jednostki w wyniku likwidacji innych podatników, jeżeli te osoby albo jednostki posiadały udziały (akcje) tych innych likwidowanych podatników, albo
● przez osoby prawne, osoby fizyczne albo jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, jeżeli w roku podatkowym, w którym podatnik został utworzony, oraz w roku podatkowym bezpośrednio po nim następującym, zostało do niego wniesione na poczet kapitału uprzednio prowadzone przedsiębiorstwo, zorganizowana część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie równowartość w złotych kwoty 10 000 euro

- art. 11 ustawy nowelizującej z 23 października 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2159).

Ze stawki 9% nie skorzystają także podatnicy, którzy od 20 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2018 r.:

1) dokonali podziału,

2) wnieśli tytułem wkładu do innego podmiotu, w tym na poczet kapitału:

a) uprzednio prowadzone przez siebie przedsiębiorstwo, zorganizowaną część przedsiębiorstwa albo składniki majątku tego przedsiębiorstwa o wartości przekraczającej łącznie równowartość w złotych kwoty 10 000 euro, lub

b) składniki majątku uzyskane przez tego podatnika w wyniku likwidacji innych podatników, jeżeli ten podatnik posiadał udziały (akcje) tych innych likwidowanych podatników.

- art. 12 ustawy nowelizującej z 23 października 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 2159).

Artykuł niniejszy jest fragmentem publikacji: CIT 2019. Komentarz