Ulga na złe długi w PIT i CIT od 1 stycznia 2020 roku

W podatkach dochodowych, zarówno od osób fizycznych (PIT), jak i od osób prawnych (CIT), obowiązuje zasada, że przychodem są kwoty należne choćby faktycznie nie zostały otrzymane. Ma to ten skutek że przychód podatkowy powstaje niezależnie od tego, czy została zapłacona należność wynikająca z tego przychodu.

Analogicznie uregulowane są koszty podatkowe. Dłużnicy, zalegający z zapłatą zobowiązań wynikających z operacji gospodarczych, uprawnieni są do obniżania przychodu do opodatkowania o niezapłacone wierzycielowi kwoty z tytułu dokonanych operacji gospodarczych.

Kwestia tzw. „nieściągalnych wierzytelności” jest uregulowana w ustawie o podatku od towarów i usług (VAT). Rozwiązania te dotyczą wierzycieli i dłużników.

W omawianym projekcie proponuje się zbliżenie tych dwóch systemów rozliczeń poprzez adaptację w obu podatkach dochodowych (zarówno w PIT jak i CIT) rozwiązania przyjętego w podatku od towarów i usług, z uwzględnieniem oczywistych różnic wynikających z odrębności cech tych podatków.

Polecamy: INFORLEX Ekspert

Polecamy: INFORLEX Biznes

Niezapłacone należności – skutki ulgi na złe długi w podatkach dochodowych

Omawiany projekt przewiduje wprowadzenie możliwości pomniejszenia przez wierzyciela podstawy opodatkowania o kwotę wierzytelności, jeżeli wierzytelność ta nie zostanie uregulowana lub zbyta w jakiejkolwiek formie w ciągu 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub fakturze (rachunku).

Jeżeli już po dokonaniu korekty podstawy opodatkowania należność zostałaby uregulowana (lub zbyta), zgodnie z projektem, wierzyciel będzie musiał zwiększyć podstawę opodatkowania oraz zapłacić podatek w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana (zbyta).

Natomiast na dłużnika, aby zmotywować go do regulowania jego zobowiązań gospodarczych, projekt przewiduje nałożenie obowiązku doliczenia do podstawy opodatkowania kwoty nieuregulowanego zobowiązania.

Jeżeli dłużnik ureguluje zobowiązanie, będzie miał prawo do korekty zwrotnej w rozliczeniu za okres, w którym zobowiązanie to zostanie uregulowane.

Takie korekty dokonywane będą wyłącznie w odniesieniu do wierzytelności oraz zobowiązań powstałych w związku z transakcjami oznaczonymi jako przychody i koszty uzyskania przychodów, bez względu na czas ich odliczenia.

W uzasadnieniu omawianego projektu wskazuje się przykładowo, że jeśli podatnik nabędzie środek trwały, od którego dokonuje odpisów amortyzacyjnych rozliczanych przez 3 lata, to korekta podstawy opodatkowania uzależniona zostanie wyłącznie od terminu zapłaty kontrahentowi za ten środek trwały a nie od okresu amortyzacji.

Na wzór rozwiązań obowiązujących na gruncie podatku VAT, proponuje się wprowadzenie dodatkowych warunków uprawniających do projektowanego rozliczenia, tj.:

- nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce przez wierzyciela i dłużnika,

- brak postępowania restrukturyzacyjnego lub likwidacyjnego wobec dłużnika,

- czas wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność.

W zakresie wierzytelności nieobjętych projektowanym systemem rozliczeń zasadnym jest pozostawienie istniejących obecnie rozwiązań.

Proponowana korekta wpływać będzie na wysokość podstawy opodatkowania uwzględnianej przy wyliczaniu wysokości należnych zaliczek na podatek dochodowy, zarówno w przypadku uzyskiwania przez podatnika dochodu jak i straty.

Proponowane brzmienie nowych przepisów w zakresie ulgi na złe długi:

W ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych po art. 26h dodany ma być art. 26i w brzmieniu:

„Art. 26i. 1. Podstawa obliczenia podatku ustalona zgodnie z art. 26 ust. 1 lub art. 30c ust. 2 oraz art. 26e:

1) może podlegać korekcie polegającej na zmniejszeniu o wartość wierzytelności wynikającej z transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 118), zwanej dalej „ustawą o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom”, jeżeli wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta, w terminie 90 dni od dnia upływu terminu płatności określonego w fakturze (rachunku) lub umowie,

2) podlega korekcie polegającej na zwiększeniu o wartość zobowiązania wynikającego z transakcji handlowej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom, jeżeli zobowiązanie nie zostało uregulowane w terminie 90 dni od dnia upływu terminu płatności określonego w fakturze (rachunku) lub umowie

– za okres rozliczeniowy, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu tego terminu.

2. Jeżeli podatnik poniósł stratę ze źródła, z którym związana jest transakcja handlowa, kwota straty:

1) może podlegać korekcie polegającej na zwiększeniu o wartość wierzytelności wynikającej z transakcji handlowej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom, jeżeli wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta, w terminie 90 dni od dnia upływu terminu płatności określonego w fakturze (rachunku) lub umowie,

2) podlega korekcie polegającej na zmniejszeniu o wartość zobowiązania, wynikającego z transakcji handlowej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom, jeżeli zobowiązanie nie zostało uregulowane w terminie 90 dni od dnia upływu terminu płatności określonego w fakturze (rachunku) lub umowie

– za okres rozliczeniowy, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu tego terminu.

3. Jeżeli wartość zmniejszenia podstawy obliczenia podatku, przysługującego na podstawie ust. 1 pkt 1, jest wyższa od tej podstawy, zmniejszenia podstawy obliczenia podatku o niewykorzystaną wartość dokonuje się w kolejnych okresach rozliczeniowych, nie dłużej jednak niż przez okres 36 miesięcy następujących po miesiącu, w którym powstało prawo do zmniejszenia postawy.

4. Jeżeli wartość zmniejszenia kwoty straty, którego zmniejszenie następuje na podstawie ust. 2 pkt 2, jest wyższa od kwoty tej straty, zmniejszenia kwoty straty o niewykorzystaną wartość dokonuje się w kolejnych okresach rozliczeniowych, nie dłużej jednak niż przez okres 36 miesięcy następujących po miesiącu, w którym powstał obowiązek jej odliczenia.

5. Korekty, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, dokonuje się pod warunkiem, że do dnia rozliczenia podatku należnego, za okres rozliczeniowy, o którym mowa w tych przepisach, nie później jednak niż do dnia upływu terminu do tego rozliczenia, wierzytelność nie została uregulowana lub zbyta.

6. Korekty, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, dokonuje się jeżeli do dnia rozliczenia podatku należnego, za okres rozliczeniowy, o którym mowa w tych przepisach, nie później jednak niż do dnia upływu terminu do tego rozliczenia, wierzytelność nie została uregulowana.

7. W przypadku gdy po dokonaniu korekty, o której mowa w ust. 1 lub 2, wierzytelność zostanie uregulowana lub zbyta, podatnik obowiązany jest do zwiększenia podstawy obliczenia podatku lub zmniejszenia straty w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym wierzytelność została uregulowana lub zbyta. W przypadku częściowego uregulowania wierzytelności, korekty dokonuje się w odniesieniu do tej części.

8. W przypadku gdy po dokonaniu korekty, o której mowa w ust. 1 lub 2, zobowiązanie zostanie uregulowane, podatnik zmniejsza podstawę obliczenia podatku lub zwiększa stratę w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym zobowiązanie zostało uregulowane. W przypadku częściowego uregulowania zobowiązania, korekty dokonuje się w odniesieniu do tej części.

9. Przepisy ust. 1 i 2 mają zastosowanie wyłącznie do wierzytelności i zobowiązań, powstałych z transakcji handlowych, dla których określa się przychody i koszty uzyskania przychodów, bez względu na termin ich ujęcia w tych przychodach i kosztach uzyskania przychodów.

10. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) dłużnik lub wierzyciel nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji;

2) od daty wystawienia faktury (rachunku) lub zawarcia umowy dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została wystawiona faktura (rachunek) lub została zawarta umowa, a w przypadku, gdy rok kalendarzowy wystawienia faktury jest inny niż rok zawarcia umowy, gdy nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku kalendarzowego późniejszej z tych czynności;

3) wierzyciel oraz dłużnik jest podatnikiem podatku dochodowego mającym miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, albo podatnikiem podatku dochodowego niemającym miejsca zamieszkania, siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uzyskującym dochody na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za pośrednictwem zagranicznego zakładu a wierzytelność lub zobowiązanie powstało w wyniku transakcji handlowej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom, dokonanej za pośrednictwem tego zagranicznego zakładu i z której przychód lub koszt uzyskania przychodu został przypisany do tego zagranicznego zakładu.

11. Okres 90 dni, o którym mowa w ust. 1 i 2, liczy się począwszy od pierwszego dnia następującego po wskazanej w fakturze (rachunku) lub umowie dacie upływu terminu do uregulowania zobowiązania.

12. Wierzytelności odpisane od podstawy obliczenia podatku lub straty na zasadach określonych w ust. 1-6 i 9-11 nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów na podstawie innych przepisów ustawy.

13. Przepisy ust. 1-12 stosuje się odpowiednio przy obliczaniu zaliczek na podatek dochodowy.

14. Przepisy ust. 1-13 stosuje się odpowiednio do wspólników spółki niebędącej osobą prawną.

15. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do transakcji handlowych dokonywanych w ramach grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o rachunkowości.”.

Analogiczna regulacja ulgi na złe długi ma być zapisana w nowym art. 18f ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych