Likwidacja spółki a CIT - podział majątku między wspólników

Czy przeniesienie na wspólników własności składników majątku likwidowanej spółki spowoduje po jej stronie powstania przychodu w CIT?

Zakończenie prowadzenia działalności przez podmioty będące podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych, takie jak spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna, wiąże się z koniecznością przeprowadzenia procesu ich likwidacji. Proces ten ma na celu przede wszystkim zakończenie bieżących interesów spółki, ściągnięcie przysługujących spółce wierzytelności, wypełnienie ciążących na spółce zobowiązań oraz upłynnienie majątku (art. 282 §1 oraz 468 §1 Kodeksu spółek handlowych). Likwidacja wiąże się także z ciążącym na spółce obowiązkiem przekazania jej majątku wspólnikom/akcjonariuszom, pozostałego po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli (art. 286 § 1 i 2 oraz art. 474 § 1 i 2 Kodeksu spółek handlowych), na który to majątek - poza pieniędzmi – mogą się składać także inne aktywa, takie jak nieruchomości, przysługujące spółce wierzytelności, itp. 

Powstaje pytanie czy realizacja przez spółkę tego obowiązku i przekazanie pozostałego spółce majątku, w przypadku gdy stanowi on aktywa niepieniężne, powoduje powstanie po jej stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu. W tym kontekście należy bowiem wskazać, że zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej jako ustawa o CIT), w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia.

Odpowiadając na to pytanie, należy zauważyć, że obowiązek podziału i przekazania pozostałego w spółce majątku wspólnikom/akcjonariuszom wynika wprost z przepisów Kodeksu spółek handlowych – przywołanego wcześniej art. 286 § 1 i 2 oraz art. 474 § 1 i 2. Podział pozostałego po uregulowaniu zobowiązań majątku spółki, następuje zatem niejako automatycznie i nie poprzedza go powstanie zobowiązania spółki wobec wspólnika/akcjonariusza. Wobec powyższego należy uznać, że podział majątku likwidowanej spółki jest czynnością o innym charakterze niż regulowanie zobowiązań. Tym samym, do takiej czynności, nie znajdzie zastosowania przepis art. 14a ustawy o CIT, nakazujący rozpoznanie przychodu w przypadku regulowania zobowiązań przez wykonanie świadczenia niepieniężnego. Czynność, w wyniku której następuje przeniesienie na wspólników bądź akcjonariuszy prawa własności składników majątku likwidowanej spółki, nie jest także odpłatnym zbyciem tego majątku i w konsekwencji nie powoduje powstania z tego tytułu przychodu, przewidzianego w art. 14 ust. 1 ustawy o CIT.

Sam fakt dokonania podziału składników majątku pomiędzy wspólników, czy akcjonariuszy likwidowanej spółki nie będzie zatem rodził po jej stronie przychodu podatkowego.

Polecamy: CIT 2020. Komentarz

Do podobnych wniosków doszedł m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z 2.10.2019 r. (sygn. akt: I SA/Po 387/19), w Warszawie z 26.06.2020 r. (sygn. akt: III SA/Wa 939/19), a także NSA w wyroku z 19.07.2019 r., sygn. akt: II FSK 989/18).

Korzystne dla podatników stanowisko w ostatnim czasie zaaprobowane zostało także przez organ podatkowy (zob. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Izby Skarbowej z 19.05.2020 r., znak: 0111-KDIB2-1.4010.57.2020.2.MK).

Należy jednak zauważyć, że organy podatkowe w większości uznają, że w związku z wydaniem majątku likwidowanej spółki jej wspólnikom po stronie tej spółki powstaje przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym w oparciu o art. 14a ust. 1 ustawy o CIT (zob. interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 8.11.2019 r., znak: 0114-KDIP2-2.4010.364.2019.2.AM oraz z 22.12.2017 r., znak: 0111-KDIB1-3.4010.455.2017.1.APO).

Warto także zauważyć, że cześć organów podatkowych zmienia swój pogląd na przedmiotowe zagadnienie dopiero na skutek wyroku sądu administracyjnego w danej sprawie (zob. interpretację indywidualną dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 17.10.2019 r., znak: IBPB-1-1/4510-137/16-2/SG). Niewykluczone zatem, że podatnik (spółka), chcąc nie rozpoznawać przychodu z tytułu przekazania pozostałego po likwidacji majątku wspólnikom, będzie musiał dochodzić swoich racji na drodze postępowania sądowego.

Przemysław Szwed, konsultant podatkowy w ECDP TAX Żuk Komorniczak i Wspólnicy sp. k.