Czy wadliwy dowód księgowy wyklucza wydatek z kosztów podatkowych?

Podobny stan faktyczny ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. W wyroku z 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 495/11 uznał, że za koszt uzyskania przychodu można uznać również wydatek, który został udokumentowany nierzetelnym lub wadliwym dowodem księgowym, jeżeli w toku postępowania podatkowego podatnik wykaże, że operacja gospodarcza opisana w tym dowodzie faktycznie wystąpiła oraz, że poniósł jej koszt.

W opisanej sytuacji wadliwość dowodów księgowych dokumentujących zakupione usługi dotyczyła nazwy ich odbiorcy podanej w fakturach wystawionych przez sprzedawców.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że podatnik uprawdopodobnił racjonalność poniesienia zakwestionowanych wydatków (w celu osiągnięcia przychodów), przedłożył faktury i umowy najmu, wyjaśnił przyczynę wadliwości dokumentów dotyczących kosztów związanych z używaniem lokali przeznaczonych do działalności gospodarczej strony.

Sąd podkreślił, że koszty te faktycznie poniesiono, gdyż należności z faktur zostały zapłacone przez podatnika. Organ natomiast nie zakwestionował skutecznie, że przedmiotowe koszty w rzeczywistości nie zostały poniesione przez podatnika w ramach konkretnych zdarzeń gospodarczych, w określonym czasie i na rzecz określonych podmiotów, a jedynie, że skarżący nie udokumentował ich w sposób prawidłowy.

W omawianym wyroku WSA stwierdził, że w przypadku wątpliwości organu podatkowego, czy koszty wskazane w zakwestionowanych fakturach były rzeczywiście ponoszone przez skarżącego, organ mógł sprawdzić dokonanie tych czynności u wynajmujących lokali (np. za pośrednictwem właściwych dla nich organów podatkowych).

Sąd zwrócił również uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powtarzane jest stanowisko zgodnie z którym na gruncie ustaw o podatkach dochodowych sama wadliwość dokumentu dotyczącego danego wydatku nie oznacza automatycznie, że wydatek ten nie został poniesiony. W takiej sytuacji bowiem podatnik może wszelkimi innymi dowodami wykazywać, że dany wydatek nastąpił i koszt został poniesiony - wyrok WSA w Białymstoku z 1 kwietnia 2009 r., I SA/Bk 584/08.

WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 9 lutego 2009 r., I SA/Go 942/08, uznał z kolei, że gdy stwierdzi się wadliwość dowodu księgowego, dla zaliczenia go do kosztu uzyskania przychodu niezbędne jest wykazanie faktu poniesienia wydatku, jego wysokości, stron uczestniczących w transakcji, związku wydatku z przychodem, a także tego, na czyją rzecz został on poniesiony.

Podobny pogląd przedstawił WSA w Warszawie w wyroku z 18 czerwca 2009 r., III SA/Wa 176/09: „Ujawnienie braku dokumentu księgowego lub jego wadliwości nie daje automatycznie podstaw do eliminacji danego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. Sama wadliwość dowodów księgowych nie przesądza jeszcze, że opisany w nich wydatek nie został poniesiony, to jednak dla zaliczenia go do kosztu podatkowego niezbędne jest, by z pozostałych okoliczności sprawy można było jasno wywieść przebieg zdarzenia gospodarczego - tak, aby było możliwe ustalenie faktu poniesienia wydatku, jego wysokości, stron uczestniczących w transakcji, związku wydatku z przychodem, a także tego, na czyją rzecz został on poniesiony.”

Polecamy: serwis Koszty

Polecamy: serwis VAT

Niestety organy podatkowe mają bardziej formalistyczne podejście niż prezentowane przez sądy administracyjne.

Organy te żądają udokumentowania wydatku zgodnie z właściwymi przepisami. Za każdym razem zatem, gdy podatnik nie posiada dokumentu wymaganego przepisami na potwierdzenie wydatku, a jedynie może udowodnić poniesienie wydatku w inny sposób, powinien rozważyć, czy warto ryzykować spór z organami podatkowymi.