Jak rozliczyć przychód z umowy poręczenia

Umowa poręczenia

Na wstępie należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 876 § 1 Kodeksu Cywilnego „przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał”. Oznacza to, że umowa poręczenia może zostać zawarta jedynie między wierzycielem a poręczycielem, dłużnik natomiast w żadnym wypadku nie będzie w tym stosunku występował jako strona umowy.

Regulująca prawa i obowiązki stron umowa zawierana w związku z udzieleniem poręczenia między poręczycielem a dłużnikiem, nie została uwzględniona w przepisach prawa cywilnego. W związku z tym strony mają pełną dowolność w kwestii jej nazwy oraz zawartych tam uregulowań, o ile nie stoją one w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

Polecamy: Przekształcenia spółek. Praktyczne aspekty prawne, podatkowe i rachunkowe

W tego rodzaju umowie strony mogą, biorąc oczywiście pod uwagę postanowienia zawarte w umowie między poręczycielem i wierzycielem, określić czas trwania umowy poręczenia, wzajemne roszczenia z niej wynikające, kwotę wynagrodzenia, kary umowne i wszelkie inne postanowienia, które leżą w ich wspólnym interesie.

Wynagrodzenie z tytułu poręczenia jako przychód podatkowy

Wynagrodzenie otrzymywane przez poręczyciela z tytułu zawarcia umowy poręczenia z wierzycielem podlegać będzie u niego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Wynika to z faktu, iż poręczenie nie zostało wyłączone z katalogi przychodów podlegających opodatkowaniu ani na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ani na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże, nie stanowi także wymienionego w ustawach przychodu.

W związku z powyższym, zakwalifikować owe przychody należy jako przychody z innych źródeł, bowiem za przychody z innych źródeł uważa się w szczególności: „kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach”.

Wskazać należy, że użyty przez ustawodawcę zwrot „w szczególności” wskazuje na to, że katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym i w związku z tym poza wymienionymi w tym przepisie, także inne przychody mogą być przychodami „z innych źródeł”. O przychodzie podatkowym z innych źródeł należy mówić w każdym przypadku, w którym u podatnika nastąpi przysporzenie, nawet to, które nie mieści się w określonym katalogu przychodów, jak ma to miejsce w przypadku umowy poręczenia.

---

Wynagrodzenie jako koszt uzyskania przychodu

Jeżeli natomiast chodzi o wydatki, jakie poniósł dłużnik na wynagrodzenie dla poręczyciela, może ono stanowić koszt uzyskania przychodów w momencie, w którym kwota wynagrodzenia została ujęta w księgach rachunkowych.

Zgodnie z regulacjami podatków dochodowych, wydatki ponoszone przez podatników po wyłączeniu wydatków enumeratywnie wymienionych w ustawach podatkowych, stanowią koszty uzyskania przychodu, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami, w tym służą zachowaniu albo zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów.

W przypadku umowy poręczenia głównym celem jest umożliwienie dłużnikowi zaciągnięcia zobowiązania. Jeśli zobowiązanie to pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z osiąganymi przychodami, bądź służy ono ich zabezpieczeniu, ergo - pozostaje w związku z działalnością gospodarczą dłużnika, funkcję taką pełni także wynagrodzenie wypłacane za umowę poręczenia.

Ponadto, tego rodzaju koszt nie został wymieniony w katalogu kosztów nieuważnych za koszty uzyskania przychodów. W związku z powyższym wynagrodzenie to spełnia przesłanki, by można je zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Nie wiąże się ono bezpośrednio z konkretnymi przychodami osiąganymi przez dłużnika, jednak zapewnia jego prawidłowe funkcjonowanie.

W rezultacie przedmiotowe wynagrodzenie należy zakwalifikować do kategorii kosztów innych niż bezpośrednio związane z przychodami oraz potrącać je w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą.