Odszkodowania i zadośćuczynienia za wypadki przy pracy bez PIT

Tak wynika z wyroku NSA z 26 maja 2017 r. - sygn. akt II FSK 1350/15.

Sprawa dotyczyła spółki, która w związku z dokonywaniem wypłat wynagrodzeń dla swoich pracowników oraz innych świadczeń na rzecz byłych pracowników (emerytów i rencistów) pełni funkcję płatnika podatku PIT. Ze względu na rodzaj wykonywanej działalności należy liczyć się z zaistnieniem wypadków przy pracy, które powodują dla pracodawcy określone konsekwencje, w tym na podstawie art. 444 § 1 Kodeksu cywilnego obowiązek rekompensaty wszelkich kosztów wywołanych uszkodzeniem ciała pracownika lub rozstrojem jego zdrowia.

Na tym tle spółka zapytała organ podatkowy, czy wypłacane na podstawie art. 444 § 1 k.c. świadczenia pracownikom lub byłym pracownikom korzystają ze zwolnienia od podatku PIT na podstawie na podstawie art. 21 ust. 1 pkt. 3 ww. ustawy.

Prezentując własne stanowisko spółka wskazała, że wypłacane lub finansowane przez nią świadczenia odszkodowawcze korzystają ze zwolnienia z opodatkowania w PIT.

Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM

Organ uznał to stanowisko za nieprawidłowe. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT i stwierdził, że przedmiotowe zwolnienie nie obejmuje wszystkich odszkodowań, a tylko te, których wysokość lub zasady ich ustalania zostały określone wprost w stosownych przepisach prawa, z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań. Zdaniem organu, przepisy k.c. nie określają wprost wysokości ani zasad ustalenia otrzymanego odszkodowania.

WSA we Wrocławiu nie przyznał racji organowi. W ocenie sądu, za odszkodowania wypłacone na podstawie przepisów prawa uznać należy odszkodowania, których źródłem jest przepis prawa, niezależnie od tego, czy bezpośrednim tytułem okaże się np., decyzja organu państwa, czy wyrok sądu. Zdaniem sądu, odszkodowania przyznane na podstawie art. 444 § 1 k.c., z tytułu uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, korzystają z przedmiotowego zwolnienia.

NSA również nie zgodził się ze stanowiskiem organu. Sąd kasacyjny podkreślił, że w stanowisku organu art. 444 § 1 k.c. określa zakres i sposób naprawienia szkody. Przepis ten stanowi, że w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. Koszty leczenia z pewnością mają wymierny, konkretny wymiar materialny, wykazany za pomocą różnych dostępnych dowodów w postaci faktur, rachunków, czy potwierdzenia realizacji recept o określonej wysokości.

Niezależnie sąd zaznaczył również, że podziela powołany przez spółkę wyrok NSA z 7 czerwca 2013 r., II FSK 2008/11, w którym zanegowano stanowisko organu interpretacyjnego zapadłego w analogicznej sprawie..

Wybór przepisów

Kodeks cywilny

Art. 444 § 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.

Ustawa o PIT

art. 21 ust. 1 Wolne od podatku dochodowego są:

3. otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy z wyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,

f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,

g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Patrycja Łukasiewicz