Kategorie

Odszkodowania pracownicze

Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
W sytuacji, gdy pracodawca najpierw wadliwie wypowiedział umowę o pracę (z zachowaniem okresu wypowiedzenia), a następnie w okresie wypowiedzenia wręczył pracownikowi wypowiedzenie bez zachowania okresu wypowiedzenia z naruszeniem przepisów prawa, pracownikowi przysługują podwójne roszczenia odszkodowawcze.
Odszkodowania przyznane na podstawie kodeksu cywilnego z tytułu uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia korzystają ze zwolnienia z opodatkowania w PIT. W tym bowiem przypadku odrębna ustawa (k.c.) określa zasady ustalania odszkodowania.
Dodatkowe odszkodowanie, jakie pracownik otrzymuje po rozwiązaniu umowy o pracę nie jest zwolnione z podatku dochodowego, jeżeli pracodawca nie działał bezprawnie. Jakie jeszcze warunki musi spełnić zadośćuczynienie, żeby nie powodowało obowiązku podatkowego w myśl art. 21 ust. 3 ustawy o PIT?
W celu oceny możliwości zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT do otrzymanego przez podatnika odszkodowania konieczna jest analiza podstawy jego otrzymania.
Świadczenia pieniężne otrzymane przez osoby, które z własnej inicjatywy przystąpiły do programu dobrowolnych odejść nie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak uznał minister finansów w ogólnej interpretacji podatkowej z 23 czerwca 2016 r.
Zdarza się niejednokrotnie, że zwolnieni pracownicy przypominają sobie o godzinach nadliczbowych, które wypracowali u byłego pracodawcy, za które nie otrzymali wynagrodzenia. Walczą o to wynagrodzenie za nadgodziny przed sądem i często wygrywają. Pracodawcy mają wówczas wątpliwości, czy takiej wynagrodzenie (zwane też w wyrokach „odszkodowaniem”) trzeba oskładkować. Okazuje się, że tak. Oprócz składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe trzeba też naliczyć w tym przypadku składkę na ubezpieczenie zdrowotne.
Wypłacane przez spółkę zadośćuczynienia w formie rekompensaty od 1 stycznia 2015 r. korzystają ze zwolnienia z opodatkowania na mocy znowelizowanego przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, gdyż jak wynika z opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego wysokość i zasady wypłaty przedmiotowych rekompensat zostały określone w porozumieniu zbiorowym (dotyczącym rozwiązywania umów z pracownikami z przyczyn niedotyczących pracowników) zawartym między pracodawcą a międzyzakładową komisją związkową.
Wypłacone przez spółkę odszkodowanie na rzecz byłego pracownika z tytułu nieprawidłowego rozwiązania z nim umowy o pracę miało związek z uzyskanym przychodem (zostało poniesione w celu uzyskania przychodu) i jako takie winno stanowić koszt uzyskania przychodów, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT.
Niektóre odszkodowania otrzymane przez pracowników są opodatkowane podatkiem dochodowym, a część z nich korzysta ze zwolnienia przedmiotowego. PIT zapłacić trzeba będzie np. od otrzymanego od byłego pracodawcy odszkodowania ustalonego polubownie, podatku unikniemy za to od kwoty odszkodowania przyznanego przez sąd.
Na rozpoczętym 24 czerwca 2014 r. posiedzeniu Sejm rozpatrzy w pierwszym czytaniu senacki projekt nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Projekt zwalnia z PIT otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z układów zbiorowych pracy lub innych porozumień zbiorowych, regulaminów i statutów. Warunkiem zwolnienia ma być umocowanie ustawowe tych porozumień, regulaminów i statutów.
Czy płacić podatek od odszkodowania za wypadek w pracy? Zdaniem sądów tego rodzaju odszkodowania nie powinny być opodatkowane.
W sytuacji kiedy dochodzi do zawarcia porozumienia na mocy którego jednej ze stron zostaje wypłacona należność pieniężna jako forma odszkodowania (np. związana z wypadkiem pracownika przy pracy), powstaje pytanie czy kwota takiej należności podlega zwolnieniu od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z reguły tego typu odszkodowania stanowią zapłatę, której celem jest zaspokojenie wszelkich roszczeń jednej ze stron i uniknięcie sporu sądowego. Wątpliwości wzbudza również kwestia możliwości zaliczenia takiego odszkodowania do kosztów uzyskania przychodu przez pracodawcę.
W okresie od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 marca 2014 r. kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, o których mowa w art. 12 i art. 14 ust. 1-4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322, z późn. zm.), wynoszą:
Wynagrodzenie za pracę podlega ochronie. Jednym z jej sposobów jest zakaz dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę. Przepisy wyraźnie wyliczają przypadki i należności, które mogą podlegać potrąceniu. A jak jest w przypadku odszkodowania należnego pracownikowi w związku z rozwiązaniem umowy o pracę?
Sąd Najwyższy podjął 17 stycznia 2013 r. (w składzie siedmiu sędziów) niekorzystną dla pracowników uchwałę (sygn. II PZP 4/12) . Sąd uznał, że nie jest chronione przez potrąceniem odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu rozwiązania przez niego umowy o pracę bez wypowiedzenia, z winy pracodawcy. Zatem odszkodowania pracownicze nie są chronione przed potrąceniami tak, jak wynagrodzenie za pracę.
Zdaniem organów podatkowych ani zapłata odszkodowania pracownikowi (np. za naruszenie przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę), ani koszty sądowe związane ze sporem z byłym pracownikiem nie są kosztem uzyskania przychodu dla pracodawcy. Na szczęście sądy administracyjne są nieco innego zdania.
Od 1 kwietnia 2012 r. obowiązują nowe kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.
Zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT obejmuje tylko odszkodowania za rzeczywiście poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Jeżeli pracownik otrzymał na podstawie wyroku sądowego odszkodowanie za utracone korzyści (tj. wynagrodzenie, które pracownik otrzymałby gdyby zwolniony był za wypowiedzeniem) wypłacone z tego tytułu świadczenie pieniężne nie podlega temu zwolnieniu.
Pracodawca popełnił błąd przy wystawieniu świadectwa pracy. Błąd dotyczył np. liczby lat przepracowanych przez pracownika albo charakteru tej pracy. W efekcie ZUS wadliwie obliczył wysokość świadczenia emerytalnego. Pracownik wygrał sprawę o odszkodowanie przed sądem. Czy jest ono zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych?