Darowizna od matki - skutki podatkowe

Darowizna - kiedy powstaje obowiązek podatkowy?

W świetle art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn – podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem m.in. darowizny.

Natomiast na podstawie art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn – obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych.

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn – obowiązek podatkowy powstaje – przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

Kiedy darowizna bez podatku?

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy – opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej kwotę wolną w wysokości 9.637 zł, jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej.

Do I grupy podatkowej zalicza się: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.

Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-5, 7 i 8 oraz ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia – w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Jak zgłosić darowiznę?

Zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych powinno być dokonane na formularzu SD-Z2 określonym przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz.U. z 2015 r., poz. 2060).

W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1-2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3 cyt. ustawy).

Z kolei, z art. 4a ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

1) wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub

2) nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.

Czy darowizna od matki jest opodatkowana?

Darowizna od matki była przedmiotem sprawy w wydanej dnia 22 kwietnia 2021 r. interpretacji indywidualnej, nr 0111-KDIB2-2.4015.99.2020.1.PB.

Z przedstawionego we wniosku o interpretację opisu stanu faktycznego wynika, że 81 letnia matka Wnioskodawcy dokonała zbycia nieruchomości za kwotę 506.250 zł. Na podstawie udzielonego w Kancelarii Notarialnej pełnomocnictwa kwota została wpłacona przez kupującego na konto córki (siostry Wnioskodawcy). Następnie matka rozdysponowała kwotę według zawartych umów darowizn. Wnioskodawca jest w związku małżeńskim – we wspólnocie majątkowej – nie posiada konta bankowego. Ze środków pieniężnych matki Wnioskodawcy znajdujących się na rachunku bankowym siostry Wnioskodawcy została przekazana kwota na rachunek bankowy żony Wnioskodawcy w wysokości 145.700 zł z zaznaczeniem kwota darowizny od matki dla syna.

Darowizna pieniężna matki

Organ podatkowy wyjaśnił, że z treści przepisu art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn wynika, że w przypadku gdy przedmiotem darowizny są środki pieniężne, dla skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania konieczne jest spełnienie trzech warunków:

• otrzymanie darowizny od jednej z osób wymienionych w tym przepisie;
• złożenie zgłoszenia o nabyciu własności środków pieniężnych (poza sytuacją przewidzianą w zacytowanym art. 4a ust. 4 ustawy);
• udokumentowanie ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

Przenosząc powołane powyżej przepisy na grunt analizowanej sprawy organ zgodził się z Wnioskodawcą, że otrzymana przez niego darowizna środków pieniężnych (na podstawie umowy darowizny) podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ww. ustawy o podatku od spadków i darowizn. Spełnione są bowiem – jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego – warunki do zwolnienia. Wnioskodawca otrzymał darowiznę od najbliższego członka rodziny – matki, czyli osoby wymienionej w art. 4a ust. 1 ustawy podatku od spadków i darowizn, w ustawowym terminie zamierza zgłosić właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego otrzymanie darowizny, przekazanie środków zostało udokumentowane w sposób określony w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Warunek określony w art. 4a ust.1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest bowiem spełniony również w przypadku przekazania środków pieniężnych na rachunek indywidualny małżonka osoby obdarowanej, jeżeli pomiędzy małżonkami występuje wspólność majątkowa.

Z opisu stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawca pozostaje we wspólnocie majątkowej z żoną. Stąd też uznać należy spełnienie warunku udokumentowania nabycia środków pieniężnych.

Bez znaczenia dla zastosowania zwolnienia pozostaje natomiast fakt, że środki pieniężne zostały przekazane nie z rachunku darczyńcy lecz z rachunku córki darczyńcy.

Jak wskazano, warunkiem zastosowania zwolnienia określonym w art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy jest dokonanie zgłoszenia nabycia przez Wnioskodawcę na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Stosownie do treści powołanego wyżej art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn – obowiązek podatkowy powstaje w razie zawarcia umowy bez zachowania formy aktu notarialnego z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Spełnienie świadczenia następuje wtedy, gdy darowizna jest wykonana, a zatem kiedy nastąpi wydanie obdarowanemu przedmiotu darowizny. W przypadku darowizny środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym darczyńcy – wydanie oznacza obciążenie rachunku darczyńcy, a nie jak wskazał Wnioskodawca otrzymanie środków pieniężnych na rachunek bankowy.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ podatkowy stwierdził, że darowizna środków pieniężnych przekazana Wnioskodawcy przez matkę na rachunek bankowy jego żony korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, po spełnieniu warunków określonych w ww. przepisie.