Czy pomoc pieniężna od dzieci podlega opodatkowaniu?

• Dzieci zobowiązały się do pomocy finansowej w opłatach
• Czy pomoc pieniężna jaką otrzymała matka od swoich dzieci podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?

W przypadku gdy pomoc pieniężna jaką podatniczka otrzymywała od swoich dzieci wynika z obowiązku alimentacyjnego, w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i nie jest to darowizna ani żaden inny tytuł wymieniony w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, to w takiej sytuacji nie wystąpi obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Takie stanowisko zajął Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4015.120.2023.2.PB. Poniżej szczegóły wyjaśnień organu skarbowego w tej sprawie.

Dzieci zobowiązały się do pomocy finansowej w opłatach

Z przedstawionego we wniosku o interpretację stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego wynika, że  w związku z pogorszeniem stanu zdrowia i brakiem rokowań na poprawę zdecydowała się Pani po rozmowie z dziećmi, że zostanie Pani w Ośrodku (…). Pani dzieci zobowiązały się do pomocy finansowej w opłatach za Pani pobyt w Ośrodku  i utrzymaniu mieszkania. Dnia 12 maja 2023 r. Pani syn S. D. podpisał umowę o pobyt Pani w Ośrodku (…). Zgodnie z umową opłata miesięczna za Pani pobyt wynosi 6000 zł oraz koszty dodatkowe (zmienne) płatne gotówką około 750 zł miesięcznie.

Pani renta miesięczna wynosi 2758.59 zł. Koszty i kwota konieczna na dofinansowanie – konieczna pomoc. Wyliczyła ją Pani poniżej:

- koszt pozostania w Ośrodku 6750 zł (może być inny z uwagi na zmienne koszty dodatkowe ustalane miesięcznie),

- mieszkanie: czynsz: 497.00 zł, telefon: 59.00 zł, energia elektryczna i gaz: nie powinno być opłat.

Razem koszty stałe miesięczne 7306.00 zł.  Około 70% emerytury przeznaczonej na pokrycie kosztów stałych 1931.00 zł.

Konieczność dofinansowania 5375.00 zł (7306.00 zł – 1931.00 zł) (miesięcznie).  Do dnia 31 sierpnia 2023 r. konieczność dofinansowania wyniosła: 5375.00 zł x 4 m-ce (V, VI, VII, VIII) = 21500.00 zł. Do dnia 31 sierpnia 2023 r. wpłacili na konto Ośrodka:  E. S. (córka) 6000 zł (maj za czerwiec), A. S. (córka) 6000 zł (maj za lipiec), S. D. (syn) 3870 zł (za maj), E. S. (córka) 6000 zł (lipiec za sierpień).

Razem wpłacono do Ośrodka 21870 zł. Od dnia 1 września 2023 r. dofinansowanie będzie jak poniżej: S. D. (syn) 1306 zł miesięcznie (opłata mieszkaniowa 556,00 zł, opłaty dodatkowe w Ośrodku płatne gotówką 750 zł); E. S. (córka) będzie wpłacała na Pani konto w banku 4000 zł co drugi miesiąc; A. S. (córka) będzie wpłacała na Pani konto co drugi miesiąc 4000 zł.

W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani m.in., że nie wystąpiła Pani do Sądu o zasądzenie od dzieci pomocy finansowej w trybie art. 100 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny  i opiekuńczy, gdyż same wyraziły chęć pomocy. Pomoc ta jednak nie spełnia przesłanek, aby kwalifikowała się do pojęcia darowizny, o której mowa w art. 888 par. 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, ponieważ świadczenie spełnione w wykonaniu obowiązku umownego lub ustawowego nie może być uznane za świadczenie w wykonaniu umowy darowizny. Obowiązek pomocy rodzicom przez dzieci wynika z art. 91 par. 1 oraz art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Tak więc obowiązek alimentacyjny to prawny nakaz pomocy osobom słabszym i niemogącym się samodzielnie utrzymać.

Czy pomoc pieniężna jaką otrzymała matka od swoich dzieci podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn?

Dyrektor KIS wyjaśnił, że ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji pojęcia „darowizna”. Z tego względu, celem ustalenia tej definicji, należy sięgnąć do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.).

W myśl art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego: Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Jak stanowi natomiast art. 890 § 1 cyt. Kodeksu: Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Darowizna należy do czynności, których celem jest dokonanie aktu przysporzenia majątkowego bez ekwiwalentu i polega najczęściej na przesunięciu jakiegoś dobra majątkowego z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, gdy druga strona umowy nie zobowiązuje się do jakiegokolwiek świadczenia  w zamian za uczynioną darowiznę.

Zgodnie z przywołanym przez Panią art. 91 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359): Dziecko, które ma dochody z własnej pracy, powinno przyczyniać się do pokrywania kosztów utrzymania rodziny, jeżeli mieszka u rodziców.

Natomiast w myśl art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny jest to obowiązek zabezpieczenia egzystencji, obowiązek dostarczania środków utrzymania i środków wychowania, który dotyczy krewnych w linii prostej oraz rodzeństwa. 

Jak wskazano powyżej istotą darowizny jest, że darczyńca, zgodnie ze swoją wolą i bez istnienia jakiegokolwiek obowiązku prawnego, nieodpłatnie obdarowuje inną osobę. Skoro zaś obowiązek alimentacyjny jest przewidziany w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, to jego wykonanie nie może być dobrowolnym świadczeniem.

Zatem w przypadku świadczeń alimentacyjnych od dzieci na rzecz rodziców żaden ze wskazanych w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn tytułów nabycia własności nie ma miejsca. Ustawa o podatku od spadków i darowizn w części dotyczącej przedmiotu opodatkowania nie przewiduje opodatkowania świadczeń o charakterze alimentacyjnym.

Skoro zatem – jak wskazała Pani w uzupełnieniu wniosku –  pomoc pieniężna jaką Pani otrzymała/będzie Pani otrzymywała od swoich dzieci wynikała/będzie wynikała z obowiązku alimentacyjnego, w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i nie jest/nie będzie to darowizna ani żaden inny tytuł wymieniony w art. 1 ustawy o podatku od spadków  i darowizn, to należy zgodzić się z Panią, że w takiej sytuacji nie wystąpił/nie wystąpi obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Pomoc pieniężna jaką Pani otrzymała/będzie Pani otrzymywała od swoich dzieci nie podlega/nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.