Jak przedsiębiorcy oceniają polskie podatki

Autorzy raportu "Polski system podatkowy w opinii podatnika” przypominają, że ustawa o VAT była zmieniana ok. 20 razy od 2004 r. a ustawa o CIT ok. 60 razy od 2000 r., a ordynacja podatkowa ponad 50 razy w ostatnich kilku latach. Powoduje to poczucie braku stabilności i pewności prawa u podatników ale także u urzędników, którzy często mają wątpliwości jak stosować przepisy.

Dlatego przedsiębiorcy postulują ograniczenie możliwości zmian legislacyjnych w podatkach i częstsze wydawanie interpretacji ogólnych przez Ministra Finansów.

Trzeba też zauważyć, że w raporcie uwzględniono 250 ankiet wypełnionych przez uczestników konferencji podatkowych organizowanych przez Deloitte. Byli to dobrze zorientowani w swoich prawach i obowiązkach podatnicy, reprezentujący duże podmioty gospodarcze, które dysponują odpowiednimi funduszami by korzystać z profesjonalnej mocy prawnej i doradztwa podatkowego.

Podatek VAT uznaje za skomplikowany i bardzo skomplikowany prawie 90% badanych przedsiębiorców.

Podatek CIT uznaje za skomplikowany i bardzo skomplikowany prawie 68% badanych przedsiębiorców, a więc jest tu nieco lepiej niż w przypadku VAT.

Mniej uciążliwy wydaje się być PIT, bo za skomplikowany i bardzo skomplikowany uznało ten podatek ok. 59% przedsiębiorców.

Za to przyjazne są podatki i opłaty lokalne – przepisy regulujące te kwestie za optymalne lub proste uznało ponad 64% przedsiębiorców.

Ankieta pokazała, że ponad 43% podatników obawiało się podwyższenia stawek VAT. Teraz już wiemy, że słusznie.

Polecamy: VAT 2011

Polecamy: Podatki 2011

VAT – najtrudniejszy podatek

Ponad 1/3 podatników zwróciło uwagę na problem rozliczania VAT należnego z tytułu importu towarów na terytorium kraju bezpośrednio w deklaracji podatkowej. Takie rozwiązanie pozwala uniknąć faktycznej wpłaty zobowiązania z tytułu VAT już w momencie powstania długu celnego i przesunąć moment rozliczenia podatku należnego na moment złożenia deklaracji VAT.

Ponadto rozliczenie VAT należnego w deklaracji umożliwia jednoczesne zastosowanie mechanizmu obniżenia go o wartość VAT naliczonego, co może w praktyce doprowadzić do sytuacji, gdy wpłata podatku do organu podatkowego nie będzie konieczna.

Trzeba zauważyć, że możliwość ta została wprowadzona do ustawy o VAT w 2008 r., jednak jej stosowanie obwarowano licznymi warunkami, co spowodowało, iż w praktyce wielu podatników nie spełniło tych warunków lub nie zdecydowało się na stosowanie „uproszczenia”.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że system rozliczania podatku VAT już w momencie powstania długu celnego prowadzi do „zamrażania” kwot VAT i powoduje negatywne konsekwencje dla przepływów finansowych w firmach importujących towary na terytorium Polski.

A przecież możliwość rozliczania VAT należnego z tytułu importu towarów w deklaracji jest prostsza w innych krajach członkowskich UE, częstą praktyką jest również dokonywanie odpraw importowych poza granicami Polski, co również ma negatywny wpływ na naszą gospodarkę.

Dlatego podatnicy apelują o uproszczenie obowiązujących procedur w tym zakresie.

Również 33% podatników postuluje pełne odliczenie VAT od zakupu samochodów osobowych, co jak wiadomo przynajmniej do 2013 roku nie nastąpi.

Inne drażliwe kwestie VAT-owskie:
- tzw. premie pieniężne - przez długi czas organy podatkowe „upierały się”, iż są one usługą opodatkowaną VAT;
- konieczność uzyskiwania potwierdzeń odbioru faktur korygujących – przepisy te zostały uznane za niekonstytucyjne, gdyż zostały umieszczone w rozporządzeniu, a po ich przeniesieniu do ustawy wkrótce ma być rozstrzygana przez ETS ich zgodność z dyrektywą VAT;
- odliczenie VAT od samochodów osobowych – kwestia ta była sporna od samego początku, wyrok ETS nie wyjaśnił jej do końca i obecnie czekamy na uchwałę NSA w tej sprawie.
- nieodpłatne wydania – gdzie dopiero wyroki sądowe potwierdziły, iż podatnicy nie muszą naliczać VAT, choć autorzy raportu uważają, iż pozytywne stanowisko sądów jest wynikiem błędnej transpozycji przepisów dyrektywy do polskiej ustawy o VAT.

Z pewnością VAT jest podatkiem, w którym brak jest stabilnych interpretacji. Podatnicy albo godzą się na wyższe obciążenia, by nie polemizować z fiskusem albo kwestionują decyzje organów podatkowych i odwołują się do sądów administracyjnych.

Autorzy raportu zauważają jednak, że wdawanie się w spory z organami podatkowymi nie jest obecnie tak „bolesne” jak w przeszłości. Zlikwidowana została już 30% sankcja VAT, która dość skutecznie hamowała bardziej odważne zachowania podatników. Ponadto od pewnego czasu decyzje organów podatkowych nie są od razu wykonalne. Daje to podatnikom dużo większy komfort w kwestiach niejasnych i zmniejsza ryzyko związane ze sporami z urzędem skarbowym.

Nie boimy się urzędów skarbowych

Zaskakuje jednak generalna pozytywna ocena bezpośrednich relacji z organami podatkowymi. Ponad 95% przedsiębiorców - uczestników ankiety oceniło je jako dobre lub bardzo dobre. Wydaje się, że działania podejmowane przez administrację podatkową w ciągu ostatnich kilku lat (np. uruchomienie Krajowej Informacji Podatkowej, utworzenie specjalnych urzędów dla tzw. dużych podatników) przynoszą konkretne rezultaty w poprawie współpracy pomiędzy organami i podatnikami.

Ci sami respondenci uznali jednak, że konieczna jest poprawa poziomu wiedzy urzędników oraz wprowadzenie jasnych procedur działania administracji przez Ministerstwo Finansów.

Podatnicy aktywnie występują o urzędowe interpretacje podatkowe. Ponad 75% uczestników badania składało wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej.

Blisko 70% przedsiębiorców korzysta z możliwych uproszczeń i ułatwień w zakresie CIT a 43% w zakresie podatku VAT.

W razie sporu z organami podatkowymi podatnicy w większości są również skłonni kontynuować go w wyższych instancjach (91% respondentów złożyłoby odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji a 80%wniosłoby skargę do sądu administracyjnego od decyzji organu drugiej instancji).

Warto to robić, bo ok. 75% odwołań zostało przynajmniej w części uwzględnione przez organy wyższej instancji (w tym sądy).

Źródło: Raport "Polski system podatkowy w opinii podatnika” przygotowany przez Deloitte na podstawie ankiet z badania przedsiębiorców, przeprowadzonych przez specjalistów Deloitte w okresie kwiecień – wrzesień 2010 r.