Kategorie
Dwie wizje prawa podatkowego
Nie tylko teoretycy zadają sobie podstawowe pytanie: co jest obowiązującym w naszym kraju prawem podatkowym? Każdy podatnik wie, że pod tym pojęciem można rozumieć dwa dość odległe od siebie byty:
  1. zbiór opowieści tworzonych przez setki tysięcy interpelacji urzędowych oraz wyroków sądowych – „talmud podatkowy”,
  2. treść przepisów prawa, czyli „stary testament” w oryginale („jak oznajmia pismo”).
Reklama

Również podatnicy, czyli najważniejsi adresaci i „wyznawcy” tego prawa, podzielili się jak w judaistycznej tradycji – na: „talmudystów”, którzy rozliczają ten podatek na podstawie znajomości wyłącznie interpretacji urzędowych i wyroków, z reguły nie czytając w oryginale treści przepisów oraz „biegłych w piśmie”, którzy czytają przepisy prawa i stosują je bezpośrednio. Tych ostatnich nazywa się „kapłanami” lub „biegłymi w piśmie”.

I tu kończą się starotestamentowe analogie, bo większość podatników zalicza się jednak do grupy drugiej, czyli do „biegłych w piśmie”. Za to „talmudyści” są ważną i wpływową, ale zdecydowaną mniejszością. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta: podatnicy będący przedsiębiorcami oraz zwykli „PITariusze” sami rozliczają podatki lub są obsługiwani przez księgowych, a to ostatni masowy zawód, który jeszcze sumiennie czyta przepisy zresztą tylko po to, aby ustalić to, co ich obowiązuje. Nie są w stanie ogarnąć setek tysięcy stron interpretacyjnego „talmudu”, nie rozumieją zawiłości języka wyroków sądów, a przede wszystkim nie mają czasu na jakieś pogłębione studia nad urzędniczym gadulstwem.

Co najciekawsze, księgowi czytając sumiennie nienajlepsze przecież w swojej jakości przepisy z reguły rozumieją ich treści, potrafią je prawidłowo zinterpretować, mimo że powszechnie uznawane są one za niejasne lub niezrozumiałe. Najczęściej posługują się wykładnią językową, po prostu chcąc zrozumieć (i rozumieją!) to, co pisze prawodawca; charakteryzują się w tej dziedzinie wyjątkową sumiennością i dociekliwością. Posługując się przemądrzałym językiem prawniczym, stosują oni „zasadę bezpośredniości”, czyli rozumieją stosowanie prawa jako posługiwanie się przepisem.

Zmiany w Prawie Pracy 2015 (Komplet 4 książek) + Kodeks pracy 2015 z komentarzem gratis

50 Ściąg Księgowego z aktualizacją online

„Talmudyści” są mniejszością, ale bardzo wpływową. Oni dominują w sądach i urzędach, bo tam przede wszystkim „stosuje się” poglądy wyrażone w interpretacjach urzędowych i wyrokach. A przepisy? One są najmniej ważne, nawet gdy ich treść jest jednoznaczna. Najlepszym tego przykładem są powtarzane przez nich poglądy, że „nie wiadomo jak stosować nowy przepis”, bo „nie ma jeszcze interpretacji urzędowych i judykatury”, a dopiero wtedy ich zdaniem możemy poznać nasze prawa i obowiązki. Stąd co rok dziesiątki tysięcy nowych wniosków interpretacyjnych, które mają „wyjaśnić”, a najczęściej „potwierdzić” to, co napisano w przepisach. Czyli „talmudyści” są głównym motorem rozwoju owego „talmudu” podatkowego, bo gdy nie ma interpretacji czy wyroku, to ich zdaniem nie wiadomo, jakie są prawa i obowiązki podatników, bowiem wszystko ich zdaniem trzeba urzędowo wyjaśniać.

Skutki aktywności „talmudystów” są katastrofalne:

  • następuje marginalizacja znaczenia prawodawstwa, które ma coraz mniejsze znaczenie praktyczne: nie ważne co stanowić będzie Sejm, ważne kto będzie interpretować,
  • pogłębia się stan niepewności, a w zasadzie bezprawia, bo legalnie działa tylko ten, kto się często przypadkowo podporządkowuje treści poglądu wyrażonego przez interpretatora, a on zawsze może przecież zmienić zdanie,
  • zaciera się granica między działaniami legalnymi a nielegalnymi i, co najgorsze, wydaje się wyroki skazujące za przestępstwa skarbowe tylko z tego powodu, że „sprawca” miał inny pogląd interpretacyjny niż organ lub sąd; inaczej mówiąc ludzie karani są za nieakceptowane przez władzę poglądy prawne a nie naruszenie stanowionego prawa,
  • pogłębia się i tak miażdżąca przewaga władzy wykonawczej nad obywatelem: nie rządzi przepis prawa lecz ten, kto go interpretuje.
Reklama

Najgorzej, że w przypadku sporu „biegłych w piśmie” z „talmudystami” najczęściej zwyciężają ci drudzy, bo oni rządzą w procedurach jurysdykcyjnych. Dopóki podatnik nie ma do czynienia z władzą - żyje w spokoju.  Gdy nie daj Boże zapyta się o coś „właściwy organ”, zaczyna się horror, bo dobrowolnie poddaje się władzy „talmudystów”, a oni mogą zniszczyć go oryginalnym poglądem, który przekreśli jego wieloletnią praktykę. Dlatego ludzie rozsądni siedzą cicho, a dynamiczny rozwój interpretacji urzędowych i wyroków jest wynikiem działań „talmudystów”.

Jest rzeczą oczywistą, że stan ten jest całkiem sprzeczny z Konstytucją i należy przywrócić hierarchię źródeł prawa: w podatkach ma rządzić ustawa i jej bezpośrednie stosowanie.

Kończąc pewna refleksja historyczna: jeszcze nie tak dawno niektóre media atakowały publicznie doradców podatkowych (w tym również mnie), że to oni (jakoby) „tworzą przepisy aby móc potem na nich zarabiać”. Sprawa jednak ucichła, gdy przepisy podatkowe od kilku lat zaczęli tworzyć lobbyści oraz międzynarodowy biznes optymalizacyjny, który ma wpływy w mediach. Im wolno to robić, bo tworzą „przepisy korzystne dla podatników” – nawet wiemy dla których. Mainstreamowe media jakoś nie chcą dostrzec postępującej tu katastrofy, a nawet wspierają „talmudystów” omawiając z należnym namaszczeniem kolejne interpretacje czy wyroki.

VAT po zmianach od 1 lipca 2015 r.

Nie będzie również „uszczelniania systemu podatkowego”, o którym mówią politycy, bez likwidacji „talmudu” podatkowego. Należy usunąć możliwość wydawania co rok dziesiątków tysięcy nowych interpretacji urzędowych. Sądom należy przypomnieć, że mają stosować a nie „poprawiać” stanowione prawo: niedawno dowiedzieliśmy się z medialnej wypowiedzi jednego z wybitnych znawców prawa podatkowego, że sądy administracyjne „wzięły kuratelę nad nieudolnym ustawodawcą”. Przecież to skandal. Żaden sąd, a zwłaszcza badający legalność wydawanych decyzji organów władzy wykonawczej, nie może uzurpować sobie takiego prawa. Ma dbać o legalizm, czyli stać na straży prawa stanowionego. Bo ono ma rządzić podatkami. Czyli sprawy należy postawić na nogach bo stoją na głowie. Oby jak najszybciej.

Witold Modzelewski

Profesor Uniwersytetu Warszawskiego

Instytut Studiów Podatkowych

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    22 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Transparentność wynagrodzeń w UE - jak się przygotować?

    Transparentność wynagrodzeń w UE. Projekt przygotowany przez Komisję Europejską zakłada rewolucyjne zmiany w zakresie transparentności wynagrodzeń. Jakie rozwiązania zakłada i jakie konsekwencje może za sobą nieść? Jak przygotować organizację do ujawnienia płac?

    Jaki wzrost PKB w 2021 roku?

    PKB w 2021 roku. Wzrost gospodarczy (tj. wzrost Produktu Krajowego Brutto - PKB) Polski w 2021 r. może zbliżyć się do 5 proc., ale resort finansów pozostaje konserwatywny w swoich prognozach - powiedział 22 czerwca PAP Biznes minister finansów, funduszy i polityki regionalnej Tadeusz Kościński. Podkreślił, że w budżecie są zabezpieczone środki na wypadek kolejnej fali pandemii. Dodał, że wykonanie budżetu po czerwcu może być zbliżone do tego po maju, kiedy to w odnotowano nadwyżkę w wysokości 9,4 mld zł.

    Elektroniczny TAX FREE od początku 2022 roku

    Ustawa o VAT daje możliwość zwrotu podatku od towarów i usług podróżnym. Procedura TAX FREE pozwala turystom odwiedzającym Polskę na uniknięcie podwójnego opodatkowania. Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa szykują zmiany dla przedsiębiorców działających w systemie zwrotu VAT podróżnym od początku 2022 roku, polegającą na odejściu od papierowej wersji procedury i zastąpienie jej elektronicznym systemem ewidencji.

    Przedsiębiorca jako honorowych dawca krwi - co przysługuje?

    Honorowy dawca krwi, który jest pracownikiem, po oddaniu krwi może otrzymać dwa dni wolnego. Co jednak w sytuacji gdy honorowym dawcą krwi jest przedsiębiorca? Czy z tego tytułu przysługują mu jakieś preferencje?

    Zmęczenie cyfrowe w czasie pandemii

    Zmęczenie cyfrowe. 41% ankietowanych niepokoi się wpływem Internetu na dobre samopoczucie bardziej niż przed pandemią – wynika z badania EY. Jak postrzegamy obecnie korzystanie z kanałów cyfrowych?

    E-faktury - zagrożenia i ryzyka

    E-faktury. Już w październiku 2021 r. w Polsce zostaną wprowadzone e-faktury – zapowiada polski rząd. Na razie będą dobrowolną formą rozliczenia, jednak za dwa lata (od 2023 roku) system podatkowy zostanie całkowicie zdigitalizowany. Eksperci wskazują, że oprócz oczywistych korzyści, takich jak uszczelnienie systemu podatkowego czy uproszczenie rozliczeń między kontrahentami, e-faktury wiążą się też z pewnymi ryzykami. To przede wszystkim obawa przed inwigilacją i działaniami hakerów.

    Pakiet VAT e-commerce, czyli podwyżki w e-handlu

    Pakiet VAT e-commerce. Nowelizacja ustawy o VAT wprowadza tzw. unijny pakiet e-commerce. Zmiana ma wejść we wszystkich krajach Unii. Celem jest wyrównanie szans firm z UE w konkurowaniu w obszarze handlu elektronicznego z podmiotami z krajów trzecich.

    Podatkowa Grupa Kapitałowa (PGK) – jakie korzyści?

    Podatkowa Grupa Kapitałowa (PGK) jest narzędziem do zmniejszenia zobowiązania podatkowego w ramach grupy kapitałowej umożliwiającym zwiększenie swobody dokonywania transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi wchodzącymi w skład PGK oraz zmniejszenie obowiązków administracyjnych związanych z rozliczeniem CIT. Jednak funkcjonowanie w ramach takiej grupy wiąże się również z ryzykiem, które wynika z konieczności przestrzegania bardzo rygorystycznych warunków PGK. Jest to więc rozwiązanie korzystne, a zarazem ryzykowne dla podatników.

    Czy podatek może zapłacić za podatnika inny podmiot?

    Zapłata podatku. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w wyroku z 14 kwietnia 2021 r. (sygn. II FSK 3305/18) , że zobowiązanie podatkowe płatnika wygasa również w przypadku, kiedy kiedy wpłata podatku realizowana jest przez podmiot trzeci. Konieczne jest jednak aby podatek został opłacony ze środków podatnika, by podmiot uiszczający podatek miał do wykonania tej czynności umocowanie oraz aby wiedzę o tym fakcie miał organ podatkowy, na rzecz którego dokonywana jest konkretna wpłata należności.

    Kościński: jesteśmy za sprawiedliwymi podatkami

    Raje podatkowe, podatek minimalny. Działania resortu finansów ukierunkowane są na wprowadzenie sprawiedliwych podatków w UE i poza nią, dlatego istotne jest zwalczanie rajów podatkowych - poinformował minister finansów, funduszy i polityki regionalnej Tadeusz Kościński.

    Tarcza PFR 1.0 - ponad 42 mld zł umorzonych subwencji

    Subwencje z Tarczy PFR. Z 61 mld zł udzielonych subwencji z Tarczy PFR 1.0 umorzymy firmom w sumie 42-45 mld zł, czyli o 4-6 mld zł więcej, niż pierwotnie zakładaliśmy - powiedział wiceprezes Polskiego Funduszu Rozwoju Bartosz Marczuk.

    Opłata reprograficzna - czy przepisy są zgodne z prawem UE?

    Opłata reprograficzna - nowe regulacje. Przepisy dotyczące opłaty reprograficznej mogą być niezgodne z polskim i unijnym prawem. Projekt ustawy o uprawnieniach artysty zawodowego budzi wątpliwości prawników. Które przepisy budzą wątpliwości?

    VAT e-commerce - projekt objaśnień podatkowych MF

    VAT e-commerce. Ministerstwo Finansów przygotowało projekt objaśnień podatkowych do pakietu zmian w VAT zwanego potocznie VAT e-commerce. W objaśnieniach tych zawarto 59 praktycznych przykładów jak działa pakiet. Objaśnienia te mają chronić przedsiębiorców z mocą wiążącą dla administracji skarbowej. Ministerstwo Finansów zaprasza podatników do zgłaszania uwag do tego projektu w ramach prekonsultacji do 30 czerwca.

    Akcyza. Wzory deklaracji uproszczonych AKC-UA i AKC-UAKZ

    Wzory deklaracji akcyzowych. Ukazało się rozporządzenie dotyczące wzorów deklaracji uproszczonych w sprawie podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych, chodzi o wzory AKC-UA i AKC-UAKZ. Nowe deklaracje mają zastosowanie począwszy od rozliczenia za trzeci kwartał 2021 r.

    22 czerwca 2021 roku przypada "Dzień Wolności Podatkowej"

    Dzień Wolności Podatkowej. W tym roku "Dzień Wolności Podatkowej" przypada 22 czerwca w 173. dniu roku. Na opłacenie wszystkich danin, czyli podatków i opłat, które są przymusowe niezależnie od tego, jak się nazywają, pracujemy 172 dni z 365, czyli o 12 dni dłużej niż w 2020 r. - poinformowało w poniedziałek Centrum im. Adama Smitha. W 2020 roku Dzień Wolności Podatkowej przypadał 10 czerwca, w 2019 roku 8 czerwca, a w roku 2018 - 6 czerwca.

    Rejestracja samochodu ciężarowego do 3,5 tony - nowy obowiązek akcyzowy od 1 lipca 2021 r.

    Rejestracja samochodu ciężarowego do 3,5 tony. Od 1 lipca 2021 r., aby zarejestrować samochód ciężarowy i specjalny o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, sprowadzany z innego kraju UE, będziemy musieli przedłożyć w wydziale komunikacji odpowiedni dokument z urzędu skarbowego, który potwierdzi, że nie musimy zapłacić akcyzy od tego samochodu. Jest to nowy obowiązek.

    Stawki VAT w gastronomii - dania na wynos z 5% czy 8% VAT?

    Stawki VAT w gastronomii. Sprzedaż w lokalach gastronomicznych dań na wynos jest dostawą towarów, dlatego mogła być opodatkowana stawką 5% zamiast 8%. Tak wynika z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z 22 kwietnia 2021 r. w sprawie C-703/19, dotyczącej polskiego podatnika. Wyrok ma praktyczne konsekwencje głównie w stanie prawnym obowiązującym do 30 czerwca 2020 r. Zawiera jednak przydatne wskazówki odnoszące się również do stosowania obecnych przepisów, po wprowadzeniu nowej matrycy stawek VAT.

    Specjalista ds. e-przetargów

    Specjalista ds. e-przetargów. Nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych, która weszła w życie 1 stycznia 2021 roku, wprowadziła kilka istotnych zmian, które mają na celu usprawnienie procesów zakupowych wśród wykonawców i zamawiających. Nowe prawo pokazuje, że niezbędne jest także posiadanie dodatkowych kompetencji przez specjalistów z tego sektora. Czy można zatem mówić o tworzeniu się nowego stanowiska pracy, które da się określić mianem specjalisty ds. e-przetargów?

    Niższych podatków, stabilnego prawa - czego życzyć przedsiębiorcom?

    Dzień Przedsiębiorcy jest obchodzony w dniu 21 czerwca. Czego można im życzyć? Stabilnego prawa, mniej uciążliwych formalności oraz niższych podatków i składek ZUS – wynika z badania zleconego przez inFakt agencji ARC Rynek i Opinia. Równie ważne jest, aby pomimo niesprzyjających warunków do prowadzenia biznesu nadal odczuwali satysfakcję ze swojej działalności.

    Zamówienia publiczne w 2021 roku - nowe przepisy, problemy wykonawców i zamawiających

    Zamówienia publiczne. Powszechny dostęp do szczepień i stopniowe luzowanie obostrzeń to w końcu czas na odbudowanie gospodarki. Będzie miało to bezpośredni wpływ na wzrost procesów zakupowych, również w sektorze zamówień publicznych. Trudny okres pandemii, szczególnie w pierwszych jej miesiącach, spowolnił lub całkowicie sparaliżował niektóre branże. Zmiany w Prawie zamówień publicznych (Pzp), które weszły w życie od 1 stycznia 2021 r. miały usprawnić procesy zakupowe. Czy zamawiający i wykonawcy są gotowi na zmierzenie się z nową rzeczywistością wynikającą z nowelizacji ustawy?

    Strategia podatkowa a schematy podatkowe

    MDR to skrót od Mandatory Disclosure Rules – są to przepisy prawa związane z obowiązkiem przekazywania (raportowania) do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) informacji o schematach podatkowych. Regulacje te mają istotny wpływ na działalność podatników – w określonych przypadkach nakładają na podatników obowiązek raportowy, jak również obowiązek wdrożenia i stosowania tzw. procedury wewnętrznej.

    Franszyza redukcyjna a PIT

    Franszyza redukcyjna a PIT. Czy kwota franszyzy redukcyjnej, która została wypłacona poszkodowanemu przez ubezpieczonego sprawcę szkody jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

    Ceny transferowe: nowe obowiązki także dla podmiotów niepowiązanych

    Ceny transferowe. W celu zabezpieczenia przedsiębiorstwa i zarządu przed ryzykiem surowych kar w związku z niewywiązaniem się z obowiązków w zakresie cen transferowych za 2021 r., kluczowe znaczenie ma jak najszybsza identyfikacja transakcji jednorodnych. Chodzi o te, których wartość może przekroczyć na koniec roku 500 tys. zł netto. Konieczna jest też implementacja procedury badania rzeczywistego właściciela, np. w formie wprowadzenia odpowiednich zapisów do umów zawieranych z kontrahentami.

    Zmiana pracy 2021. Oczekiwania pracowników i możliwości rozwoju

    Rynek pracy 2021. Pandemia koronawirusa nie tylko nie zakończyła rynku pracownika, ale poprzez geometrycznie rosnące zapotrzebowanie na niektóre specjalizacje, wręcz zaostrzyła walkę o talenty. Przedstawiamy analizę wyników badań przeprowadzonych wśród ponad 3 tys. respondentów z 20 dominujących na rynku pracy branż.

    Wyprowadzanie pieniędzy do rajów podatkowych - dwa nowe narzędzia fiskusa

    Wyprowadzanie pieniędzy do rajów podatkowych. W 2021 r. w związku z realizacją tzw. transakcji jednorodnej o wartości przekraczającej 500 tys. zł netto, po zakończeniu roku obrotowego konieczne będzie zbadanie, czy kontrahent nie dokonywał jakichkolwiek rozliczeń z podmiotem rajowym. Jeżeli tak – powstanie domniemanie nakazujące przyjęcie, że rzeczywisty właściciel jest podmiotem rajowym. Wskutek domniemania przedsiębiorca wejdzie w reżim przepisów o cenach transferowych. Oznacza to konieczność wypełnienia szeregu obowiązków sprawozdawczych.