Czy bezprawne działanie urzędu skarbowego przerywa bieg przedawnienia?

W sprawie o sygn. I SA/Bk 69/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozstrzygał czy skutkiem sytuacji, w której konto podatnika zostało zajęte przez nieuprawniony organ podatkowy, nastąpi przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Termin przedawnienia, tak jak inne kwestie dotyczące prawa podatkowego, uregulowany jest w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 926 t.j.; dalej „ OrdPU”). Zgodnie z art. 70 § 1 OrdPU, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Ponadto zgodnie z art. 208 § 1 OrdPU, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Na podstawie tego przepisu, gdy organ odwoławczy nie wydał ostatecznej decyzji przed upływem terminu przedawnienia, powinien zgodnie z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) OrdPU uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie.

W analizowanym stanie faktycznym Spółka złożyła deklarację podatkową za 2007 r. Wskazana w niej wartość nieruchomości spółki była niższa niż ta zadeklarowana w 2006 r. Spółka została wezwana do złożenia wyjaśnień, co uczyniła, jednak według organu, nie zawierały one żadnych informacji mających znaczenie dla sprawy.

Następnie decyzją z grudnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z lutego 2009 r. określającą zobowiązanie Spółki w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2007. Spółka zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

Pełnomocnictwa w postępowaniach podatkowych – zmiany od 1 stycznia 2016 roku

Z akt sprawy wynika, że skarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotycząca podatku od nieruchomości za 2007 r. została wydana i doręczona pełnomocnikowi skarżącej Spółki po upływie terminu z art. 70 § 1 OrdU, w związku z czym sąd pochylił się nad ustaleniem, czy w sprawie zaszła okoliczność, która uzasadniałaby wydłużenie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, opisana w art. 70 § 4 OrdPU.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nastąpiło przerwanie okresu przedawnienia, ponieważ w grudniu 2012 r. naczelnik urzędu skarbowego zastosował środek egzekucyjny w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze dotyczące zaległości podatkowych wynikających z decyzji prezydenta miasta. Wartym podkreślenia jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z października 2013 r. uchyliło postanowienie organu I instancji w części dotyczącej prowadzenia wskazanej egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Jednocześnie wskazano, że uchylenie postanowienia nie skutkuje uchyleniem środka egzekucyjnego, a zatem nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia.

Polecamy: Encyklopedia kadr i płac

Kiedy nie trzeba stawiać się na wezwanie urzędu skarbowego

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dla przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 OrdPU, wymagane jest jedynie zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o nim podatnika. Poglądu tego nie podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Jak wskazał Sąd, zastosowanie środków nie może być dokonane z pominięciem innych przepisów prawa. Podkreślił również, że organy państwowe „działają w oparciu o zasadę legalizmu, która oznacza, iż wszelkie podejmowane przez nie czynności muszą znajdywać oparcie w przepisach prawa. Co do zasady, organowi wolno działać jedynie w taki sposób, w jaki ustawa mu na to zezwala. Zasada ta odnosi się do wszelkich sfer działalności tychże organów, a zatem nie można nie zauważyć, że dotyczy również egzekwowania czy też sposobu egzekwowania należności publicznoprawnych.” W związku z powyższym organ państwowy nie może powoływać się na fakt spełnienia przesłanek z art. 70 § 4 OrdPU, ponieważ jego działanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami, gdyż egzekucja została dokonana przez niewłaściwy organ. We wskazanej sytuacji uprawionym do egzekucji był prezydent miasta, a nie naczelnik urzędu skarbowego.

W świetle powyższej argumentacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2014 r, sygn. I SA/Bk 69/14, orzekł, że do skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego spółki, wymagana jest podstawa prawna. We wskazanej sytuacji, postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego nigdy nie zostało prawidłowo wszczęte, a zatem nie doszło do przerwania biegu przedawnienia.

Paulina Wysocka

Associate

Kancelaria Prawna „Świeca i Wspólnicy” Sp. k.

Zapraszamy do dyskusji na forum