Zmiany w Administracji Podatkowej 2015/2016

Infor.pl: Ustawa z 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej 3 sierpnia 2015 r. została podpisana przez Prezydenta. Zdecydowana większość nowych przepisów wejdzie w życie 1 stycznia 2016 r. Według deklaracji resortu finansów jest to zupełnie nowa jakość. Swoiste „nowe otwarcie” relacji z podatnikiem. Akcentowana jest usługowa rola administracji podatkowej wobec podatników traktowanych jako „klienci”. Oczywiście jak będzie w rzeczywistości czas pokaże. Które z nowości, zawartych w tej ustawie są zdaniem Ministerstwa Finansów najważniejsze? Które powinny najbardziej przysłużyć się podatnikom? Proszę o ich krótką charakterystykę.

Centra obsługi

Janusz Janowski: Centra obsługi powstaną głównie w celu zapewnienia szybkiej, sprawnej i komfortowej obsługi klientów z uwzględnieniem interesów klientów wrażliwych – przede wszystkim osób niepełnosprawnych i rodziców z dziećmi. Zapewnią kompleksową obsługę klientów w zakresie bieżących spraw obsługiwanych przez Administrację Podatkową oraz dodatkowych usług związanych z obsługą płatników składek ZUS, podań i deklaracji wynikających z przepisów ustawy o podatku akcyzowym oraz rejestracją w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEIDG). W centrach obsługi, niezależnie od właściwości miejscowej naczelnika urzędu skarbowego podatnik zostanie obsłużony w zakresie składanych podań i deklaracji oraz żądanych zaświadczeń i wyjaśnień prawa podatkowego.

PIT-Y 2015 (książka + CD)

Instytucja  asystenta podatnika

Janusz Janowski: Asystent podatnika ma wspierać i ukierunkowywać podatnika – mikroprzedsiębiorcę przez pierwsze 18 miesięcy jego funkcjonowania w prawidłowym wypełnianiu obowiązków podatkowych. Będzie służył pomocą przedsiębiorcy w pokonaniu pojawiających się trudności związanych z uruchomieniem działalności gospodarczej i w prawidłowym wypełnianiu przez niego obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego i gałęzi pokrewnych, w tym z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Centralizacja systemu informacji podatkowej

Janusz Janowski: Krajowa Informacja Podatkowa ma stać się centralnym punktem systemu obiegu informacji podatkowej w obrębie całej Administracji Podatkowej. Będzie koordynować zarządzanie informacją podatkową w samej Administracji Podatkowej, a także w relacji administracja – klient zewnętrzny oraz dostarczać do systemu znaczną część informacji podatkowych w postaci m.in. wydawanych interpretacji indywidualnych. Wymaga to znacznego wzmocnienia organizacji pracy tej instytucji, poprzez wprowadzenie centralnego zarządzania zadaniami realizowanymi przez Krajową Informację Podatkową oraz ujednolicenie zasad i warunków pracy w poszczególnych biurach.

Utworzenie z KIP głównego centrum informacji podatkowej dla podatnika i klienta wewnętrznego sprzyjać będzie jednolitemu stosowaniu prawa przez organy podatkowe a także udzielaniu jednolitej informacji na temat wykładni i stosowania przepisów prawa podatkowego zarówno podatnikom, jak i urzędom skarbowym.

Nowe zasady naboru na stanowiska dyrektorów izb skarbowych, dyrektora Biura Krajowej Informacji Podatkowej i ich zastępców oraz naczelników urzędów skarbowych

Janusz Janowski: Potrzeba wprowadzenia regulacji w zakresie naboru na stanowiska dyrektora izby skarbowej i jego zastępców, dyrektora Biura KIP i jego zastępców oraz naczelnika urzędu skarbowego wynika z faktu, że efektywne i sprawne działanie administracji podatkowej jest ściśle uzależnione od poziomu wiedzy, umiejętności i kompetencji pracowników w niej zatrudnionych, przede wszystkim tych, którzy zajmują wysokie stanowiska w tej administracji. Ponadto wysokie kwalifikacje, odpowiednie wykształcenie i doświadczenie zawodowe osób zatrudnionych na stanowiskach zarządczych dodatkowo sprzyjają postrzeganiu administracji podatkowej jako profesjonalnej i kompetentnej. Stąd też tak ważne jest dokonanie odpowiedniego doboru osób, które będą zajmować w administracji podatkowej stanowiska dyrektora izby skarbowej i dyrektora Biura KIP oraz ich zastępców, a także naczelnika urzędu skarbowego. Nowe przepisy przyznają stanowiskom dyrektora izby skarbowej i dyrektora Biura KIP, jak i ich zastępcom oraz naczelnikowi urzędu skarbowego status wyższych stanowisk w służbie cywilnej.

Mając powyższe na uwadze, w ustawie enumeratywnie wymieniono wymagania, które musi spełniać osoba zajmująca stanowisko dyrektora izby skarbowej i dyrektora Biura KIP oraz ich zastępców. Dobór kandydatów, zgodnie z ustawą o administracji podatkowej, na stanowiska dyrektora izby skarbowej, dyrektora Biura KIP i ich zastępców oraz naczelnika urzędu skarbowego będzie następował w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Oznacza to, że w wyniku organizowanego w administracji podatkowej naboru na ww. stanowiska wyłonione zostaną osoby, które dają najlepsze gwarancje wykonywania zadań w sposób umożliwiający realizację celów wyznaczonych zarówno dla tego stanowiska, jak i dla danej jednostki organizacyjnej administracji podatkowej. Istotą wprowadzenia instytucji naboru jest umożliwienie Ministrowi Finansów oraz Szefowi Administracji Podatkowej dokonywania efektywnego obsadzania stanowisk dyrektora izby skarbowej, dyrektora Biura Krajowej Informacji Podatkowej i ich zastępców oraz naczelnika urzędu skarbowego.

Należy podkreślić, że regułą będzie niezwłoczne przeprowadzanie naboru po zaistnieniu okoliczności uzasadniających obsadzenie stanowiska. Stąd też, w celu zagwarantowania obsadzenia tych stanowisk przez najlepszych kandydatów, profesjonalnie przygotowanych do wypełniania zadań, ustawa przewiduje, iż nabór będzie składał się z testu wiedzy, oceny kompetencji kierowniczych, a także rozmowy kwalifikacyjnej.

Monitor Księgowego – prenumerata

Przeniesienie katalogu kategorii podatników, którzy będą obsługiwani przez tzw. wyspecjalizowane urzędy skarbowe na poziom rozporządzenia

Janusz Janowski: Zmiany dotyczące funkcjonowania Wyspecjalizowanych Urzędów Skarbowych mają na celu lepsze dostosowanie Administracji Podatkowej do obsługi podmiotów dokonujących skomplikowanych operacji gospodarczych. Pod uwagę powinien być brany przede wszystkim potencjał gospodarczy podatnika (przychód netto), a nie status podatnika (osoba prawna, osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej). Wprowadzenie zmian legislacyjnych w kształcie wynikającym z ustawy o administracji podatkowej pozwoli na większą elastyczność w przyszłym reagowaniu na zmieniające się realia gospodarcze, tak aby wyspecjalizowane urzędy skarbowe miały we właściwości obsługę jedynie kluczowych podmiotów.

Koncentracja WUS na kluczowych podatnikach poprawi odbiór społeczny i komunikację z podatnikami WUS, umożliwi optymalizację sił i środków wykorzystywanych do współpracy z podatnikami WUS, a także zwiększy efektywność poboru podatków.

Infor.pl: W Strategii Rozwoju Administracji Podatkowej wskazuje się, że zostanie utworzony jeden duży Krajowy Wyspecjalizowany Urząd Skarbowy - KWUS. Czy to prawda, że będzie on obsługiwać podatników o rocznym przychodzie powyżej 50 mln euro, podatkowe grupy kapitałowe i spółki tworzące grupę, banki, z wyłączeniem banków spółdzielczych, oraz pozostałe instytucje finansowe? A czy prawdą jest, że pozostałe wyspecjalizowane urzędy skarbowe będą obsługiwać podatników, których przychód netto to minimum 3 mln euro rocznie (obecnie zajmują się podatnikami o rocznym przychodzie 5 mln euro). Kiedy wejdą w życie te zmiany?

Janusz Janowski: Zostanie utworzony jeden wyspecjalizowany urząd skarbowy o zasięgu krajowym, z siedzibą w Warszawie. Obsługę podatników i płatników, o największym potencjale gospodarczym na obszarze całego kraju będzie realizował Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie. Urząd ten, oprócz podatników o rocznym przychodzie powyżej 50 mln euro, podatkowych grup kapitałowych i spółek tworzących grupę będzie obsługiwał banki państwowe i w formie spółek akcyjnych, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji, jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o obrocie instrumentami finansowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych oraz jednostki działające na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

Pozostałe 19 wyspecjalizowanych urzędów skarbowych skupi się na obsłudze banków spółdzielczych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, oddziałów lub przedstawicielstw przedsiębiorstw zagranicznych oraz podatników, którzy w ostatnim roku podatkowym osiągnęli przychód albo dokonały dostawy towarów oraz świadczenia usług, o równowartości w walucie polskiej co najmniej 3 mln euro i nie przekraczającej 50 mln euro.

Wprowadzenie warunku kwotowego na poziomie 3 mln euro, a nie jak dotychczas 5 mln euro, pozwoli objąć zdecydowanie większą grupę kluczowych podatników fachową, kompleksową obsługą i wsparciem przy wypełnianiu obowiązków podatkowych.

Zmiany z zakresie funkcjonowania wyspecjalizowanych urzędów skarbowych wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.

Racjonalizacja egzekucji administracyjnej

Infor.pl: Zracjonalizowany ma zostać proces egzekucji administracyjnej. Na czym konkretnie ma to polegać?

Janusz Janowski: Ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej, z dniem 1 stycznia 2016 r., do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzone zostaną przepisy pozwalające wierzycielowi na podejmowanie wobec zobowiązanego działań informacyjnych zmierzających do dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku. Przed podjęciem czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wierzyciel będzie miał możliwość informowania zobowiązanego o istniejącej zaległości. W konsekwencji wierzyciel nie będzie miał obowiązku niezwłocznego wszczynania postępowania egzekucyjnego wobec majątku zobowiązanego, dając zobowiązanemu możliwość dobrowolnego uregulowania zaległości. 

Ponadto wierzyciel będzie miał możliwość odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego, w sytuacji, gdy nie upłynęło 12 m-cy od  wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wobec tego samego zobowiązanego, z powodu bezskuteczności tego postępowania. Odstąpienie od obowiązku wszczynania postępowania egzekucyjnego, w przypadkach gdy oczywiste jest, że egzekucja będzie bezskuteczna, spowoduje uniknięcie ponoszenia wydatków przez wierzycieli oraz organy egzekucyjne związanych z tą egzekucją.

Wprowadzono również możliwość sprzedaży egzekucyjnej ruchomości w drodze licytacji elektronicznej, co pozwali na wzięcie udziału w licytacji nieograniczonej liczbie osób. Większe potencjalne grono nabywców sprawi natomiast, iż możliwa będzie szybsza sprzedaż ruchomości, a także możliwe będzie osiągnięcie wyższej ceny, co jest korzystne dla zobowiązanego. 

Przeniesienie kompetencji z wojewodów na naczelnika urzędu skarbowego w zakresie poboru grzywien nakładanych mandatami karnymi w trybie postępowania mandatowego w sprawach o wykroczenia

Janusz Janowski: Powyższe rozwiązanie zredukuje liczbę podmiotów odpowiedzialnych za realizację zadania poboru grzywien nałożonych w trybie postępowania mandatowego w sprawach o wykroczenia. Ponadto przyczyni się do usprawnienia procesu poboru i egzekucji ww. należności poprzez możliwość wykorzystania posiadanych przez urzędy skarbowe informacji o zobowiązanych oraz ich majątku. Należy zauważyć, że wojewodowie mają ograniczone możliwości podejmowania instrumentów motywujących zobowiązanych do dobrowolnego regulowania zaległości, z uwagi na brak informacji o danych kontaktowych, np. nr telefonu, faksu, adresu e-mail.

VAT po zmianach od 1 lipca 2015 r.

Infor.pl: Ustawa o administracji podatkowej to jeden (być może najważniejszy) z wielu elementów składających się na system obsługi podatników. W lutym 2015 r. MF zatwierdził dokument „System obsługi i wsparcia podatnika”, w którym wymienione są wszystkie te elementy. Proszę o przybliżenie na jakim etapie wdrażania są poszczególne elementy (jak pisze MF: „produkty”) tego systemu i o krótki ich opis. Czego i kiedy w tym zakresie mogą spodziewać się podatnicy? W szczególności interesują mnie owe produkty z obszarów standardów obsługi podatnika przez administrację podatkową i wsparcia podatnika w jego indywidualnej sprawie.

OBSZAR Standardy pracy Administracji Podatkowej w świadczeniu usług podatnikom (organizacja front office)

Janusz Janowski: Standardy organizacji obsługi bezpośredniej jednakowe dla całej Administracji Podatkowej uwzględniają „Standardy obsługi klienta zewnętrznego” opracowane w ramach projektu KPRM współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego „Doskonalenie standardów zarządzania w administracji rządowej”. W projekcie tym aktywnie uczestniczyło 46 jednostek Administracji Podatkowej. Jednocześnie wykorzystano doświadczenia urzędów skarbowych, które na przestrzeni ostatnich lat samodzielnie lub we współpracy instytucji zewnętrznych, wdrażały standardy obsługi w swoich jednostkach. Obecnie trwa wdrażanie standardów we wszystkich jednostkach Administracji Podatkowej. Standaryzacja obsługi gwarantuje, że każdy udając się do urzędu skarbowego będzie mógł liczyć na załatwienie jego sprawy w sposób profesjonalny, zgodny z przyjętymi standardami działania, uniwersalnymi w całej Polsce.

Profil stanowiska ds. wsparcia podatnika, w tym asystenta podatnika oraz Centrum obsługi – te dwa produkty SOiWP są realizowane w ramach działań dotyczących uruchamiania centrów obsługi.

Od 1 września 2015 r. w urzędach skarbowych utworzone zostaną centra obsługi, które mają wspierać podatników w prawidłowym i dobrowolnym wypełnianiu obowiązków, a jednocześnie zapewnić jednolite standardy pracy i sposób obsługi we wszystkich tego typu placówkach na terenie kraju. W centrach obsługi pracownicy Administracji Podatkowej będą przyjmować podania i deklaracje, wydawać zaświadczenia, udzielać wyjaśnienia w zakresie przepisów prawa podatkowego, w tym także podmiotom, które zamierzają dopiero podjąć działalność gospodarczą, a także informować o danych kontaktowych właściwych organów do załatwienia indywidualnej sprawy wraz ze wskazaniem zakresu kompetencji tych organów. Obsługa i wsparcie podatnika będą realizowane także poprzez udostępnienie stanowiska komputerowego umożliwiającego podatnikom dostęp do systemu e-Deklaracje, Portalu Podatkowego i CEIDG. Zadania te wykonywane będą niezależnie od właściwości miejscowej organu podatkowego.

Obecnie w 50 urzędach skarbowych, w których powstaną pierwsze centra obsługi, trwają przygotowania do realizacji usług, które zostaną realizowane od 1 września 2015 r.

OBSZAR Wsparcie podatnika w indywidualnej sprawie (obsługa indywidualnej sprawy)

Model wsparcia podatnika z wykorzystaniem katalogu usług

Janusz Janowski: Działania Administracji Podatkowej w zakresie wsparcia podatnika z wykorzystaniem katalogu usług wpisują się w projekt realizowany przez KPRM Doskonalenie standardów zarządzania w administracji rządowej (2012-2015), którego celem jest usprawnienie komunikacji z klientem wewnętrznym i zewnętrznym urzędu (w oparciu o przeprowadzone badania satysfakcji klienta, stosowanie kart i katalogów usług oraz optymalizację procesów obsługowych). Każdy, kto będzie chciał skorzystać z usług świadczonych przez urzędy skarbowe będzie mógł się dowiedzieć, czego może oczekiwać, a dzięki odpowiednio przygotowanym, sformułowanym prostym językiem kartom usług, łatwo ustali jakie dokumenty są niezbędne dla załatwienia jego sprawy.

Zarządzanie w odniesieniu do grup podatników

W celu zapewnienia optymalnego poziomu i jakości świadczonych usług w zakresie wsparcia podatnika w indywidualnej sprawie zasadne jest udostępnienie w skoordynowany sposób rzetelnej, jednolitej i kompleksowej informacji podatkowej oraz zaprojektowanie i wdrożenie procedur i sposobu postępowania z uwzględnieniem różnorodności wypełnianych obowiązków publicznoprawnych przez klientów Administracji Podatkowej. Podział podatników na grupy o zbliżonych cechach ma służyć łatwiejszemu dostosowaniu działań do potrzeb masowego odbiorcy i pozwolić na świadczenie usług w sposób jednolity, przewidywalny i przyjazny. Umożliwi Administracji Podatkowej elastyczne i szybkie reagowanie na pojawiające się nowe potrzeby podatników wynikające m.in. ze zmian w otoczeniu prawnym. Obecnie trwają prace koncepcyjne uwzględniające zachodzące zmiany w Administracji Podatkowej.

---

Model zarządzania relacją z podatnikiem

Zadaniem asystenta podatnika będzie pomoc mikroprzedsiębiorcom rozpoczynającym prowadzenie działalności gospodarczej. Chodzi m.in. o nawiązywanie kontaktu z nowopowstałymi przedsiębiorcami, udzielanie im informacji na temat wypełniania zeznań i deklaracji podatkowych, czy udzielanie informacji w indywidualnych sprawach podatnika, w tym dotyczących wyboru formy opodatkowania. Asystenci będą świadczyć pomoc do 18 miesięcy od dnia wydania potwierdzenia nadania NIP. Od 1 września 2015 r. mikroprzedsiębiorcy uzyskają pomoc w indywidualnych sprawach od asystentów podatnika, którzy będą funkcjonować pilotażowo w centrach obsługi. Od 1 stycznia 2016 r. usługa będzie dostępna już we wszystkich urzędach skarbowych.

Koncentracja wyspecjalizowanych urzędów skarbowych na kluczowych podatnikach

Pracownicy wyspecjalizowanych urzędów skarbowych skupią się na obsłudze dużych podmiotów prowadzących skomplikowane operacje gospodarcze. Nastąpi dopasowanie modelu funkcjonowania wyspecjalizowanych urzędów skarbowych do obsługi podmiotów dokonujących najbardziej skomplikowanych operacji gospodarczych, wymagających od pracowników wyspecjalizowanych urzędów skarbowych dużego poziomu specjalistycznej wiedzy niezbędnej do obsługi tych procesów. Obecnie trwają prace przygotowawcze, w tym legislacyjne, nad rozporządzeniem w sprawie określenia kategorii podatników i płatników, które ma zostać opublikowane jesienią. Trwają również prace nad opracowaniem narzędzi wsparcia dla wyspecjalizowanych urzędów skarbowych dedykowane konkretnym grupom podatnika, np. opiekun podatnika, kategoryzacja podatników WUS, katalog usług WUS, itp.

Infor.pl: W ww. dokumencie „System obsługi i wsparcia podatnika” wspomniana została inicjatywa Komisji Europejskiej - European Taxpayer’s Code (Europejski Kodeks Podatników). Na jakim etapie znajduje się ta inicjatywa? Czy Polska będzie zobligowana do respektowania a może implementowania rozwiązań tego Kodeksu?
W ww. dokumencie „System obsługi i wsparcia podatnika” wspomniana została inicjatywa Komisji Europejskiej - European Taxpayer’s Code (Europejski Kodeks Podatników). Na jakim etapie znajduje się ta inicjatywa? Czy Polska będzie zobligowana do respektowania a może implementowania rozwiązań tego Kodeksu?

Janusz Janowski:  „Europejski Kodeks Podatników” jest jedną z 34 inicjatyw wymienionych w planie działania Komisji Europejskiej przyjętym w dniu 6 grudnia 2012 r. podjętych w celu wzmocnienia walki z oszustwami podatkowymi i uchylaniem się od płacenia podatków. Działanie to wpisuje się w jedną z jego szczegółowych strategii odnoszącą się do poprawy przestrzegania przepisów podatkowych w państwach członkowskich.

Poprzez zawarte w Kodeksie wskazówki państwa członkowskie i europejscy podatnicy będą zachęcani do przyjęcia i stosowania wszystkich tych zasad i praktyk, w tym nowych rozwiązań. Wytyczne te zostały oparte na doświadczeniach i dobrych praktykach państw członkowskich, istotnych z punktu widzenia wzmocnienia współpracy, zaufania oraz zasady poufności pomiędzy administracjami podatkowymi a podatnikiem, co sprzyja większej przejrzystości praw i obowiązków obu stron. Kodeks jest instrumentem o charakterze niewiążącym, można zatem uznać go tylko jako model dla administracji podatkowych państw członkowskich. 

Infor.pl: Zainteresowanie opinii publicznej wzbudziło ostatnio badanie pilotażowe „Wpływ zachowań behawioralnych na poprawę dobrowolności wypełniania zobowiązań podatkowych w Polsce", które MF przeprowadziło razem z Bankiem Światowym. Wyniki badania zaprezentowane 7 lipca 2015 r. wskazują, że pewne odformalizowanie kontaktów z podatnikami przynosi dobre efekty. Może problem w relacjach podatnik-urząd nie tkwi w złym prawie a w tym, by urzędnik zwracał się do podatnika „po ludzku”? Jaka jest opinia MF w tym zakresie? Wg oficjalnego komunikatu zarówno Bank Światowy jak i strona polska wyrazili zainteresowanie dalszą współpracą i rozszerzeniem działania także na inne obszary (podatek VAT, CIT). Czego mogą się spodziewać podatnicy w tym kontekście w zakresie VAT i CIT?

Janusz Janowski: Badanie przeprowadzone przez Bank Światowy pokazało na konkretnych danych liczbowych  w jak prosty sposób można podnieść poziom komunikacji  z podatnikiem przy jednoczesnym obniżeniu jej kosztów. Bardzo pozytywnie oceniamy współpracę z Bankiem Światowym i jesteśmy otwarci na rozszerzenie badań o kolejne obszary, szczególnie w zakresie VAT i CIT. Niemniej szczegółowe działania zostaną określone po przedstawieniu przez Bank Światowy końcowych wyników badania, co nastąpi we wrześniu 2015 r.

Dziękuję za rozmowę.

Rozmawiał Paweł Huczko