Fakturowanie w 2013 roku – komentarz do wyjaśnień Ministerstwa Finansów

W związku z Komunikatem pt. „Zmiany w zakresie fakturowania”, zamieszczonym na stronie Ministerstwa Finansów w dniu 27 grudnia 2012 r., który dotyczy w szczególności zmian stanu prawnego w zakresie zasad wystawiania faktur, należy stwierdzić, że komunikat ten zawiera również informacje wprowadzające w błąd, sprzeczne z obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. stanem prawnym.

Wystawianie faktur VAT od 2013 roku – zapoznaj się z nowymi zasadami

Nieprawdą jest, że w związku z nowym modelem fakturowania „przedsiębiorca nie jest obowiązany do stosowania żadnych technicznych procesów oraz wdrażania jakichkolwiek regulaminów”, jak czytamy w komunikacie.

Stwierdzenie to wprowadza w błąd podatników, gdyż zgodnie z nowo dodanym do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 68, poz. 360) przepisem § 20a, podatnik określa „sposób zapewnienia autentyczności pochodzenia, integralności treści i czytelności faktury”.

Od 2013 roku będzie można wystawiać faktury uproszczone

Nakaz ten nie jest rozwiązaniem fakultatywnym, co jednoznacznie wynika z treści przepisu, w którym nie użyto słów „może”, jak np. w przypadku faktur wewnętrznych (§ 24). Nakaz ten wynika wprost z dyrektywy 2010/45/UE i wiąże się z koniecznością wprowadzenia określonych zasad wewnętrznych, które w prawie polskim stanowią część regulaminu wewnętrznego podatnika.

Należy dodać, że w celu wykonania obowiązku podatnik musi zapewnić prowadzenie tzw. kontroli biznesowej. Zgodnie z notami wyjaśniającymi do dyrektywy 2010/45/UE należy stwierdzić, że „kontrole biznesowe to proces stworzony, wdrożony i stale aktualizowany przez osoby odpowiedzialne (zarząd, personel i właścicieli) w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania finansów, rachunkowości i sprawozdawczości w firmie oraz przestrzegania wymogów prawnych”.

Faktura VAT 2013

Jest oczywistym, że nie można „wdrożyć” i „stale aktualizować” czegoś, czego formalnie nie określono. Jak podatnik udowodni wykonanie obowiązku nałożonego przepisem prawa, skoro – zdaniem Autorów Komunikatu – niczego nie musi robić?

Nie jest również prawdziwe stwierdzenie zawarte w powyższym Komunikacie, że podatnicy w nowym stanie prawnym nadal mogą oznaczać faktury wystawiane dla potrzeb podatku od towarów i usług wyrazami „faktura VAT”. Jest to stwierdzenie niezgodne z treścią przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2013 r., bo od tej pory „faktur VAT” po prostu nie ma. Blisko 20 lat temu „fakturę VAT” celowo wyodrębniono spośród innych faktur występujących w obrocie właśnie w celu nadania temu dokumentowi prawnych cech dokumentu podatkowego. Autorzy Komunikatu zdaje się, że o tym zapomnieli. 

Faktura VAT i fakturowanie w 2013 roku - wyjaśnienia Ministerstwa Finansów

Od tej pory dla potrzeb tego podatku wystawia się wyłącznie „faktury”. Nasuwa się dość oczywiste pytanie po co usunięto z przepisów prawa pojęcie „faktury VAT”, aby następnie stwierdzić, że jakoby istnieje ono w dalszym ciągu. Można podejrzewać, że Autorzy Komunikatu mylą czynności handlowe z obowiązkami o charakterze publicznoprawnym, które już nie przewidują istnienia tego rodzaju dokumentu.

Nie jest prawdą stwierdzenie, że zmiany dotyczą jedynie „niewielkiej grupy podatników”. Jest wręcz odwrotnie: zmiany te dotyczą wszystkich podatników VAT czynnych, czyli około 1,5 mln podmiotów.

Ministerstwo Finansów w wydanym przez siebie Komunikacie podkreśla, że większość wprowadzonych od dnia 1 stycznia 2013 r. zmian ma dla podatników „charakter fakultatywny”. Jest to stwierdzenie z gruntu nieprawdziwe. Wprowadzone zmiany mają dla podatników charakter obligatoryjny – w prawie publicznym nie ma obowiązków o charakterze fakultatywnym.

W nowych regulacjach istnieją również przypadki, w których prawodawca pozostawił podatnikom możliwość wyboru sposobu oraz formy fakturowania, lecz dokonanie tego wyboru ma charakter obowiązku i musi z oczywistych powodów przyjąć formę dokumentu wewnętrznego.

Wystawianie faktur VAT od 2013 roku – zapoznaj się z nowymi zasadami

W związku z powyższym ze smutkiem stwierdzić należy, że Komunikat z dnia 27 grudnia 2012 r., zamiast rozwiewać wątpliwości, których w ostatnim czasie przybywa coraz więcej, zawiera informacje nieprawdziwe wynikające z nieznajomości przepisów prawa.

Co najbardziej niepokojące, wprowadzenie w błąd podatników może powodować odpowiedzialność karnoskarbową. Zgodnie z art. 62 Kodeksu karnego skarbowego: „kto wbrew obowiązkowi nie wystawia faktury lub rachunku za wykonanie świadczenia, wystawia je w sposób wadliwy albo odmawia ich wydania podlega karze grzywny do 180 stawek dziennych”, natomiast „kto fakturę lub rachunek (…) wystawia w sposób nierzetelny albo takim dokumentem posługuje się, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych”.

Zaskakujące jest lekkomyślne bagatelizowanie przez Autorów Komunikatu obowiązków fakturowych wprowadzonych z dniem 1 stycznia 2013 r.; prawdopodobnie jest to spowodowane zbyt późnym opublikowaniem tych przepisów, przez co nikomu nie dano szansy na ich wdrożenie z początkiem tego roku.

Instytut Studiów Podatkowych