Odliczenie VAT w przypadku wynajmu aut firmowych pracownikom

Tak orzekł NSA w wyrok z dniu 11 kwietnia 2017 r. (sygn. I FSK 1721/15).

Należy zauważyć, że ograniczenia przewidziane w art. 86a ustawy o VAT w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi nie mają zastosowania w przypadku, gdy pojazd taki wykorzystywany jest wyłącznie do celów działalności gospodarczej podatnika. Przepisy definiują jednak specyficznie, co oznacza „wykorzystywanie wyłącznie dla celów działalności gospodarczej". Mianowicie, ustawa o VAT wskazuje sytuacje, kiedy korzystanie z samochodów osobowych można uznać za użycie na cele wyłącznie działalności gospodarczej:

• sama konstrukcja pojazdu wyklucza użycie go do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, lub
• sposób wykorzystywania pojazdu określony w wewnętrznych procedurach firmy oraz prowadzoną ewidencją przebiegu, wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą.

Orzeczenie NSA, o którym mowa powyżej zostało wydane w sprawie spółki z branży tytoniowej. We wniosku o interpretację firma wskazała, że leasingowała samochody osobowe, które wykorzystywała do celów podstawowej działalności. W firmie prowadzona była ewidencja przebiegu pojazdów, a pracownicy mieli obowiązek dokonywania w niej wpisów. Spółka wyjaśniła, że dodatkowo w ramach prowadzonej działalności zamierza odpłatnie udostępniać (wynajmować) auta pracownikom do celów prywatnych. Konsekwentnie zapytano, czy w takiej sytuacji podatnik będzie mieć prawo do odliczenia 100% VAT. Organ podatkowy odmówił spółce prawa do odliczenia całej kwoty VAT z tytułu wydatków związanych z samochodami. Spółka zakwestionowała rozstrzygnięcie organu i złożyła skargę do WSA, który przyznał jej rację. Korzystnego wyroku nie udało się jednak obronić przed NSA.

Jak wynika z uzasadnienia ustnego wyroku NSA, wykorzystywanie samochodów do celów prywatnych przez pracownika, również gdy jest odpłatne, oznacza, że nie są one wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej. Wniosek ten wynika z art. 8 ust. 2 ustawy o VAT. Innym słowy, zdaniem sądu oddanie samochodu, będącego składnikiem przedsiębiorstwa, pracownikowi do celów prywatnych, także odpłatnie, wyklucza uznanie, że ten pojazd jest wykorzystywany wyłącznie do celów działalności gospodarczej. W konsekwencji, podatnik będzie mógł odliczyć tylko 50% kwoty VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi.

Sąd zwrócił również uwagę, że działalność spółki w zakresie najmu ma dość wąski charakter, bowiem nie ma ona zarejestrowanej działalności polegającej na wynajmie samochodów, jak również nie wynajmuje samochodów nikomu innemu poza pracownikami. W konsekwencji, nie można uznać, że te samochody są wykorzystywane wyłącznie do celów działalności gospodarczej.

Argumentacja sądu w zakresie działalności polegającej na wynajmie wydaje się być dyskusyjna. Za rozstrzygające bowiem należy uznać to, czy podatnik faktycznie wykonuje określone czynności, a nie jaki rodzaj działalności rejestruje. Kluczowym powinno być faktyczne prowadzenie działalności w określonym zakresie (w tym przypadku w zakresie wynajmu pojazdów). Niemniej jednak, biorąc pod uwagę powyższe rozstrzygnięcie NSA, rekomendowane jest również dopełnienie warunków formalnych, a więc stosowny wpis dotyczący przedmiotu działalności pracodawcy w KRS lub w CEIDG.

Polecamy książkę: VAT 2017. Komentarz

Co ciekawe, powyższy wyrok jest odmienny od dotychczasowego stanowiska prezentowanego przez wojewódzkie sądy administracyjne. Przykładowo WSA w Poznaniu w wyroku z 26 stycznia 2017 r. (sygn. I SA/Po 954/16), stanął na stanowisku, że jeśli elementem działalności gospodarczej spółki jest wynajem samochodów osobom trzecim lub pracownikom na zasadach rynkowych, to ma ona prawo do pełnego odliczenia VAT z faktur dokumentujących wydatki poniesione na użytkowanie tych aut. W podobnym duchu, wypowiedział się w orzeczeniu z dnia 23 lutego 2016 r. WSA w Poznaniu (sygn. I SA/Po 859/15 – prawomocny).

Podsumowując, wyrok NSA jest skrajnie niekorzystny dla podatników. Firmy mogą mieć uzasadnione podejrzenie, że organy podatkowe będą chętnie się powoływać na wspomniany wyrok, odmawiając prawa do pełnego odliczenia VAT.

Autor: Katarzyna Klimczyk, Starszy konsultant w Dziale Doradztwa Podatkowego Accreo Sp. z o.o.