| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > VAT > Stawki VAT > VAT na wyroby i procedury medyczne

VAT na wyroby i procedury medyczne

Uchwalona 14 grudnia 2017 r. zmiana ustawy o VAT miała służyć wykonaniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE. I ten cel faktycznie został osiągnięty. Była to również okazja, żeby jasno uregulować zasady opodatkowania wyrobów i usług medycznych oraz usług ściśle z nimi związanych. Tej sposobności rząd i Sejm nie wykorzystały

Wyroby i procedury medyczne. Fiskus interpretuje je wąsko

Problem ze stosowaniem przepisów przewidujących preferencyjne opodatkowanie wyrobów medycznych nie jest nowy. Odżył przy okazji zmian w ustawie o VAT. Z załącznika nr 3 zostały wtedy usunięte m.in. osłonki antykoncepcyjne, co zostało odebrane jako objęcie ich 23-proc. stawką. Ministerstwo Finansów zapewniało, co prawda, że prezerwatywy nadal będą z 8-proc. podatkiem, ale historia ta pokazała, iż opodatkowanie wyrobów medycznych jest problemem nie tylko dla podatników, lecz także dla rządzących.

Co się zmieniło

Powodem podjęcia prac legislacyjnych nad grudniową nowelizacją był wyrok z 4 czerwca 2015 r. (sygn. C-678/13), w którym unijny trybunał orzekł, że Polska uchybiła zobowiązaniom dyrektywy o VAT, stosując obniżoną stawkę podatku do dostaw:

• sprzętu medycznego i pomocniczego oraz pozostałych urządzeń nieprzeznaczonych wyłącznie do użytku osobistego przez osoby niepełnosprawne lub które nie są zwykle przeznaczone do łagodzenia skutków lub leczenia niepełnosprawności, a także

• produktów, które nie są produktami farmaceutycznymi zwykle stosowanymi dla ochrony zdrowia, zapobiegania chorobom oraz do celów medycznych i weterynaryjnych lub produktami używanymi do celów antykoncepcyjnych oraz higieny osobistej.

Sejm naprawił ten błąd, nowelizując 14 grudnia 2017 r. ustawę o VAT (Dz.U. z 2018 r. poz. 86). Ustawa zmieniająca weszła w życie 19 stycznia br. i przede wszystkim polegała na objęciu podstawową, 23-proc. stawką: cysteiny, cystyny i ich pochodnych. Zwykle bowiem – jak uzasadniał rząd – są one używane jako składniki środków spożywczych (głównie suplementy diety) oraz produktów farmaceutycznych. Podstawową stawką VAT objęto także soczewki i szkła, które nie służą do korekty wzroku (np. do okularów przeciwsłonecznych). 8-proc. VAT pozostał jedynie na soczewki (kontaktowe, szklane i z innych materiałów) służące do korekty wzroku. Preferencji tej należy obecnie szukać w załączniku nr 3 do ustawy o VAT pod poz. 103, a nie poz. 92 (ta została uchylona).

Polecamy: Biuletyn VAT

Polecamy: VAT 2018. Komentarz

Nowelizacja nie spowodowała także zmian w opodatkowaniu smoczków dla niemowląt i dzieci. Nadal są one ze stawką 8 proc. VAT, z tą tylko różnicą, że zostały przeniesione z poz. 92 (uchylonej) do poz. 107a załącznika nr 3 do ustawy. Przy czym preferencyjna stawka dotyczy wszystkich smoczków, zarówno dla dzieci zdrowych, jak i chorych. A co z pozostałymi produktami, które do 18 stycznia br. były wymienione pod uchylonymi już poz. 82 i 92? Mowa tu o: osłonkach antykoncepcyjnych (czyli prezerwatywach), cewkach, strzykawkach, rozpylaczach, kroplomierzach, odciągaczach do mleka, torebkach na lód, butelkach na gorącą wodę, workach tlenowych, gumowych osłonkach na palce, specjalnych poduszkach pneumatycznych dla chorych? Uchylenie poz. 92 załącznika nr 3 do ustawy o VAT nie spowodowało, że wszystkie one zostały automatycznie objęte podstawową stawką VAT. Niektóre z nich mogą bowiem stanowić wyrób medyczny objęty stawką 8 proc. zgodnie z poz. 105 załącznika nr 3 do ustawy o VAT – zapewniał rząd w uzasadnieniu nowelizacji i jako przykład podawał: strzykawki do podawania leków, strzykawki służące do pobierania krwi, osłonki antykoncepcyjne, poduszki pneumatyczne przeznaczone dla chorych.

Najwięcej zamieszania powstało jednak wokół opodatkowania prezerwatyw. Media podawały, że stawka VAT na nie wzrośnie. Na początku grudnia 2017 r. Ministerstwo Finansów jednak prostowało tę informacje: „Prezerwatywy spełniają definicję wyrobu medycznego, ich sprzedaż (jako wyrobów medycznych) będzie więc nadal opodatkowana stawką podatku VAT w wysokości 8 proc.” – zapewniał resort.

Powrót do dawnych sporów

Pozostał jednak problem, co jest wyrobem medycznym. Teoretycznie sprawa jest prosta, bo poz. 105 załącznika nr 3 do ustawy o VAT odsyła do ustawy o wyrobach medycznych. I dodatkowo jeszcze tylko stawia warunek, żeby produkt był dopuszczony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szkopuł tkwi w tym, że oba te wymogi są od dawna przedmiotem sporów z fiskusem, czego dowodem są liczne wyroki sądów administracyjnych.

Zacznijmy od pierwszego warunku – dany produkt, aby mieścił się w poz. 105 ustawy o VAT i dzięki temu był objęty 8 proc. VAT, musi być wyrobem medycznym w rozumieniu ustawy z 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 211), wydanych na jej podstawie rozporządzeń oraz rozporządzeń unijnych (stosowanych bezpośrednio). I tak zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 38 tej ustawy, wyrobem medycznym jest: narzędzie, przyrząd, urządzenie, oprogramowanie, materiał lub inny artykuł, stosowany samodzielnie lub w połączeniu, w tym z oprogramowaniem przeznaczonym do używania specjalnie w celach diagnostycznych lub terapeutycznych i niezbędnym do jego właściwego stosowania, przeznaczony do stosowania u ludzi w celu:

a) diagnozowania, zapobiegania, monitorowania, leczenia lub łagodzenia przebiegu choroby,

b) diagnozowania, monitorowania, leczenia, łagodzenia lub kompensowania skutków urazu lub upośledzenia,

c) badania, zastępowania lub modyfikowania budowy anatomicznej lub procesu fizjologicznego,

d) regulacji poczęć

– który nie osiąga zasadniczego zamierzonego działania w ciele lub na ciele ludzkim środkami farmakologicznymi, immunologicznymi lub metabolicznymi, lecz którego działanie może być wspomagane takimi środkami.

Czy również wyposażenie?

Powodem licznych sporów z fiskusem jest to, czy 8 proc. stawka podatku od towarów i usług dotyczy tylko wyrobu medycznego czy także jego wyposażenia. Przekładając to na prosty przykład, czy preferencją są objęte tylko szkła do okularów (na dodatek od 19 stycznia 2018 r. wyłącznie korekcyjnych, a nie np. przeciwsłonecznych) czy również oprawki? Przy czym nie ma sporu co do tego, że oprawki do okularów są wyposażeniem wyrobu medycznego, a nie nim samym. Ustawa o wyrobach medycznych wyraźnie bowiem to odróżnia. Zgodnie z nią wyposażeniem jest „artykuł, który, nie będąc wyrobem medycznym, jest specjalnie przeznaczony przez wytwórcę do stosowania łącznie z wyrobem medycznym, w celu umożliwienia jego używania zgodnie z przewidzianym zastosowaniem wyrobu medycznego” (art. 1 ust. 1 pkt 33). Skoro wyposażenie nie jest wyrobem medycznym, to nie jest objęte stawką 8 proc. VAT – uważa fiskus. I faktycznie tak by było, gdyby nie art. 132 ustawy o wyrobach medycznych. Z niego bowiem wynika, że ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o wyrobach medycznych, należy przez to rozumieć m.in. także... wyposażenie wyrobów medycznych.

Organy podatkowe pomijają jednak art. 132. Podatnicy przeciwnie. – Skoro w odrębnych przepisach, a takimi jest ustawa o VAT, mowa jest o wyrobach medycznych, to w myśl art. 132 należy przez to rozumieć także wyposażenie – argumentują. I wyciągają z tego prosty wniosek, że preferencją podatkową są objęte nie tylko szkła, ale i oprawki do okularów. Podobnie uważają sądy. W niedawnej sprawie, zakończonej 5 grudnia 2017 r. (sygn. akt I FSK 433/16), Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną ministra finansów w sprawie stawki VAT na importowane spoza UE oprawki do okularów korekcyjnych. NSA zgodził się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, że załącznik nr 3 do ustawy o VAT wyraźnie odsyła w poz. 105 do ustawy o wyrobach medycznych, a przepisem najbardziej właściwym do tego odesłania jest art. 132 tej ustawy. Słowem, „ustawodawca na potrzeby innych ustaw, do których niewątpliwie należy ustawa o VAT, posłużył się szerszym pojęciem wyrobów medycznych, do których zaliczył również wyposażenie wyrobu medycznego” – stwierdził WSA.

Oba sądy sprzeciwiły się zatem ograniczeniu pojęcia wyrobu medycznego jedynie do definicji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 38 ustawy o wyrobach medycznych. Podobnie orzekł NSA we wcześniejszych wyrokach: z 24 czerwca 2014 r. (sygn. akt I GSK 631/13) i z 20 listopada 2013 r. (sygn. akt I FSK 1715/12).

Kiedy 8-proc. VAT

Aby naliczyć taką stawkę podatku, dany produkt musi:
• zostać poddany procedurze oceny zgodności, zgodnie z wymaganiami dyrektywy Rady 93/42/EWG z 14 czerwca 1993 r. (dotyczącej wyrobów medycznych);
• posiadać deklarację zgodności, czyli oświadczenie wytwórcy lub autoryzowanego przedstawiciela wystawione po przeprowadzeniu odpowiedniej dla danego wyrobu procedury oceny zgodności, potwierdzające, że wyrób jest zgodny z wymogami dyrektywy Rady 93/42/EWG;
• być certyfikowany i oznaczony znakiem CE.

Spory toczą się natomiast o to, czy wyrób medyczny lub jego wyposażenie muszą być bezwzględnie zgłoszone prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zdaniem sądów jest to – o czym już wspominaliśmy – obowiązek wyłącznie informacyjny i nie można uzależniać od niego prawa do stawki 8 proc. VAT.ⒸⓅ

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Monika Wolska-Bryńska

Radca prawny w Departamencie Kontroli Podatkowych w Kancelarii Prawno-Podatkowej Mariański Group

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od ksiegowosc.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK