Administrowanie środkami ZFŚS nie podlega VAT

Tak wynika z interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 24 maja 2011 r., ILPP2/443-1109/08/11-S/SJ.

Spółka prowadziła działalność  m.in. w zakresie kopalnictwa rud miedzi. Była zarejestrowana jako podatnik VAT. W ramach struktury organizacyjnej spółki wyodrębniono kilka oddziałów, nie posiadających statusu podatnika, zatrudniających pracowników.

Na mocy obowiązujących przepisów prawa oddziały te, jako pracodawcy, zobowiązane były do prowadzenia Zakładowych Funduszy Świadczeń Socjalnych (dalej: ZFŚS), z których finansowano działalność socjalną na rzecz pracowników, m.in. w postaci dopłat do kolonii dla dzieci, wczasów pracowników, biletów wstępu na imprezy kulturalne, basen, itp.

Polecamy: Zwrot VAT za materiały budowlane - nowy wykaz materiałów budowlanych od 2011 roku

Polecamy: Amortyzacja podatkowa

Administrowanie bez VAT

Spółka zwróciła się do organu podatkowego z wnioskiem o interpretację, w którym zapytała, czy prawidłowym jest twierdzenie, że działalność socjalna wykonywana przez administratorów ZFŚS – tj. nabywanie towarów i usług, jak również ich udostępnianie uprawnionym osobom (częściowo odpłatnie bądź nieodpłatnie) – nie podlega regulacjom ustawy o VAT?

Zdaniem spółki, administrowanie Funduszem nie podlega VAT. Gospodarowanie ZFŚS nie oznacza prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż spółka nie występuje w charakterze podatnika w tym zakresie.  

Organ wydał interpretację indywidualną, w której częściowo podzielił stanowisko podatnika. W odniesieniu jednak do świadczeń częściowo pokrywanych przez pracowników, stwierdził, że czynność nabycia towarów i usług będących ich przedmiotem, powinna być opodatkowana do wysokości świadczenia wnoszonego przez pracownika.

Spółka nie zgodziła się z interpretacją, więc po wyczerpaniu toku instancyjnego wniosła skargę do WSA. Sąd przyznał jej rację, efektem czego była skarga kasacyjna organu, oddalona przez NSA.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ uznał stanowisko spółki za prawidłowe. Wyjaśnił, że w przypadku częściowego partycypowania w kosztach nabytych usług obcych przez pracownika, trudno uznać, że ta odpłatność  ma charakter wynagrodzenia za usługę pracodawcy.

Ta ostatnia bowiem ma jedynie charakter pośredniczenia w udostępnianiu pracownikowi usługi obcej, sfinansowanej ze środków Funduszu. Pracodawca nie uzyskuje z tego tytułu  żadnego wynagrodzenia, gdyż odpłatność pracownika przekazywana jest na rachunek ZFŚS. Nie można zatem rozpatrywać tej działalności w kategoriach działalności gospodarczej.

Specyficzna rola zakładu pracy

W wydanej interpretacji Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę na specyficzną rolę, jaką pełni zakład pracy w związku z posiadaniem Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.

Wprawdzie dokonuje zakupów towarów i usług, które następnie przekazywane są pracownikom (nieodpłatnie lub za częściową odpłatnością), jednakże z tytułu realizacji tych świadczeń, zakład pracy nie jest podatnikiem, niezależnie od tego, że w związku z główną działalnością zakład ten jest zarejestrowany jako podatnik VAT.

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT status podatnika uwarunkowany jest samodzielnym prowadzeniem działalności gospodarczej. Tymczasem fakt posiadania ZFŚS i przekazywania pracownikom świadczeń socjalnych nie jest wynikiem decyzji biznesowej podjętej przez zakład pracy, ze świadomością związanego z tym ryzyka i nastawionej na osiągnięcie zysku, a jedynie realizacją obowiązku nałożonego na pracodawcę przez przepisy prawa.

Samo prowadzenie Funduszu, dokonywanie wpłat oraz sposób wydatkowania środków z Funduszu są ograniczone przepisami o ZFŚS i koniecznością konsultowania się z przedstawicielami pracowników. Trudno więc mówić w tym kontekście o samodzielnej działalności gospodarczej, a tym samym o obowiązkach zakładu pracy w zakresie rozliczania podatku VAT z tytułu udzielania świadczeń pracownikom. Tak więc, należy zgodzić się z wnioskami zawartymi przez Dyrektora w omawianej interpretacji.

Należy jednak zwrócić uwagę, że realizacja pewnych świadczeń finansowanych z ZFŚS może spowodować objęcie zakładu pracy obowiązkami z tytułu podatku VAT – kwestię tę podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu związanym z omawianą interpretacją.

Sytuacja taka ma miejsce, jeżeli świadczenia socjalne udzielane pracownikom realizowane są przez zakład pracy jako usługodawcę lub dostawcę towarów (przykładowo, w przypadku udostępnienia pracownikom wypoczynku w domu wczasowym będącym własnością pracodawcy, gdy wczasy takie finansowane są ze środków z Funduszu). W takiej sytuacji pracodawca wystąpi w podwójnej roli: administratora środków ZFŚS oraz usługodawcy, przy czym tylko druga z tych ról zobowiąże zakład pracy do rozliczenia podatku VAT.

Dorota Wal, konsultant w Zespole Podatków Pośrednich działu prawno-podatkowego PwC