Jak rozliczyć VAT przy sprzedaży antyków?

Stanowi to więc odstępstwo od ogólnej zasady opodatkowania obrotu.

W praktyce mogą jednak wystąpić sytuacje, gdy podatnik będzie dokonywał dostawy tego rodzaju towarów, jednakże będzie zwolniony z podatku VAT, a zastosowania nie będą miały zarówno ogólne regulacje dotyczące opodatkowania, jak również szczególne procedury opodatkowania marży.

Determinujące co do zakresu opodatkowania bądź zwolnienia z podatku VAT będą okoliczności nie tylko dokonywanej przez podatnika dostawy, ale również uprzedniego nabycia przedmiotowego antyku.

Hasło dotyczące dostawy antyków w dość prosty sposób prowadzi do działu ustawy o podatku od towarów i usług regulującego szczególne procedury w zakresie dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.

Zgodnie z zawartym tam przepisem między innymi w przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie antyków nabytych uprzednio przez tego podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia, pomniejszoną o kwotę podatku.

Polecamy: VAT 2011

Polecamy: Kontrola podatkowa

Co ważne, warunkiem stosowania szczególnych zasad opodatkowania między innymi przy dostawie antyków, jest nabycie ich od określonego przepisami kręgu podmiotów. Mianowicie, by zastosowano procedurę opodatkowania marży, nabycie antyków powinno nastąpić od:

1. osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15, lub niebędącej podatnikiem podatku od wartości dodanej;

2. podatników, o których mowa w art. 15, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113;

3. podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana w systemie marży;

4. podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113;

5. podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na zasadach odpowiadających opodatkowaniu marży, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach (art. 120 ust. 10 ustawy o VAT).

Konkludując można zauważyć, iż warunkiem stosowania opisanej wyżej procedury jest zakup bez podatku naliczonego.

W świetle powyższego, gdy podatnik dokona zakupu antyku od osoby fizycznej, a następnie dokona dalszej jego odsprzedaży – ma prawo opodatkowania jedynie marży.

Sytuacje można jednak skomplikować. Jak bowiem należy postąpić w sytuacji dostawy antyków nabytych przez podatnika w okresie poprzedzającym jakiekolwiek regulacje w polskim systemie podatkowym dotyczące podatku od towarów i usług?

Podatnik odziedziczył XIX wieczną fabrykę. Wśród wyposażenia znajduje się komplet mebli będących na wyposażeniu pomieszczeń służących osobom zarządzającym fabryką. Jak podatnik ustalił meble pochodzą z XIX wieku i najprawdopodobniej w tym okresie zostały nabyte. Przedmiotowe meble zostaną sprzedane. W świetle powyższych okoliczności czy do sprzedaży tej będą miały zastosowanie przywołane przepisy regulujące szczególne procedury w zakresie dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków czy też inne przepisy ustawy o VAT?

W przedstawionym przykładzie mamy do czynienia z dostawą antyków przy nabyciu których nie wystąpił podatek naliczony. Nie oznacza to jednak, że do przedmiotowej transakcji będą miały zastosowanie przywołane wyżej przepisy dotyczące szczególnych procedur opodatkowania marży.

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług określają w pierwszej kolejności zakres opodatkowania podatkiem VAT.

Kluczowy w tym względzie jest przepis art. 5 ust. 1, w którym określono opodatkowanie:

1.      odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,

2.      eksportu towarów,

3.      importu towarów,

4.      wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju,

5.      wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

Bez wątpienia realizowana przez podatnika sprzedaż opisanych w przykładzie mebli wchodzić by mogła w zakres czynności podlegających opodatkowaniu i podlegałaby opodatkowaniu, gdyby nie regulacje zawarte w ustawie o VAT przewidujące zwolnienie z podatku.

Przepisy w tym zakresie mają charakter podmiotowo-przedmiotowy i stanowią oczywisty wyłom w systemie opodatkowania VAT. W art. 43 ust. 1 pkt 2 stwierdzono, iż zwalnia się od podatku dostawę towarów używanych, pod warunkiem, że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Przez towary używane rozumie się ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel. Istotne jest przy tym to, że wymóg używania ruchomości odnosi się bezpośrednio do osoby, która dokona następnie ich zbycia.

Odnosząc powyższe do przedstawionego przykładu stwierdzić należy, że sprzedaż przedmiotów zabytkowych, w wyniku których nastąpi przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel korzystać będzie ze zwolnienia od podatku od towarów i usług pod warunkiem, że przedmioty te służyły prowadzeniu działalności gospodarczej przez okres co najmniej pół roku. Za spełniony bowiem należy uznać warunek braku podatku naliczonego przy nabyciu przedmiotowych mebli zabytkowych.

Jak natomiast należy potraktować sytuację, gdy przedstawione w przykładzie zabytkowe meble nie były wykorzystywane do prowadzonej działalności przez pół roku, a na przykład przez 5 miesięcy?

Jeśli po takim okresie ich użytkowania podatnik dokona ich sprzedaży oczywistym jest, że nie skorzysta ze zwolnienia w podatku VAT.

Wydaje się również wątpliwe by mógł skorzystać z prawa opodatkowania jedynie marży.

Wprawdzie zabytkowe meble z XIX wieku należy uznać za antyki, a przy ich nabyciu nie odliczono podatku naliczonego – to z racji faktu, iż towary te nie zostały nabyte celem prowadzonej działalności nie będzie można opodatkować jedynie marży.

Podatnik, w przedstawionym przykładzie, nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie handlu antykami, a zabytkowe meble będące przedmiotem dostawy nie zostały nabyte lub importowane dla celów prowadzonej działalności ani z zamiarem dalszej odsprzedaży.

Okoliczności i cel nabycia przedmiotowych mebli oraz zamiar ich wykorzystania, pozbawia Podatnika możliwości opodatkowania takiej dostawy według szczególnej procedury opodatkowania w systemie marży. W takiej sytuacji będą więc miały przepisy ogólne i opodatkowanie VAT na zasadach ogólnych.