Jak rozliczyć braki w towarach handlowych

Rusztowania, które utraciły swoją wartość użytkową i zostały uznane za braki, powinny zostać ujęte w spisie z natury. Jeśli te zniszczone towary zostaną przekazane na złomowisko, to faktura za sprzedaż zniszczonych elementów powinna zostać ujęta w kolumnie 7 pkpir. Ponadto do celów dowodowych warto sporządzić protokół zniszczenia tych towarów. W związku z tym, że część towarów stała się stratą, wartość zakupionych towarów, które podatnik „utracił”, powinna zostać wyksięgowana (ze znakiem minus albo na czerwono) z kolumny 10 i zaksięgowana w kolumnie 14 księgi.

Część rusztowań, które zostały uznane za towary pełnowartościowe, powinna być traktowana ze względu na swoje przeznaczenie jak towar handlowy, natomiast te elementy rusztowań, które utraciły wartość użytkową – za braki.

Oba rodzaje składników majątkowych podlegają ujęciu w spisie z natury na koniec roku podatkowego. Towary handlowe wycenia się według cen zakupu albo nabycia, a jeżeli są one niższe od cen rynkowych, to towary należy wycenić według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu. Niestety, przepisy wyraźnie nie wskazują na to, jak należy wycenić braki inne niż dotyczące własnej produkcji. Mamy tu bowiem do czynienia z brakami w towarach handlowych. Nie powinno być jednak błędem przyjęcie wyceny według cen rynkowych uwzględniających przydatność do dalszego użytkowania. Jeżeli są to elementy nadające się wyłącznie do złomowania, to właściwym odniesieniem mogą być ceny przyjęte dla tego typu przedmiotów na złomowiskach.

Przepisy podatkowe nie wymagają sporządzania protokołu zniszczenia uszkodzonych towarów. Warto go jednak przygotować do celów dowodowych. Podatnik sprzedał towary po cenach niższych, przewidzianych dla złomu, powinien zatem dysponować dokumentem potwierdzającym niepełną wartość tych towarów. W związku z tym, że przepisy nie narzucają wzoru takiego dokumentu, podatnik może go sporządzić w dowolnej formie.

Ponadto zdarzenie polegające na zniszczeniu niepełnowartościowych towarów i zakwalifikowaniu ich do kategorii „braków” podlega ujęciu w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Wynika to z tego, że pierwotnie zakupione towary zostały ujęte w kolumnie 10 jako zakup towarów handlowych. Jeżeli część z tych towarów uległa uszkodzeniu w taki sposób, że nie mają one żadnej wartości albo wartość ta uległa obniżeniu, to podatnik poniósł stratę. Część kosztów zakupionych towarów stała się faktycznie stratą. Wobec tego wartość zakupionych towarów, które podatnik „utracił”, powinna zostać wyksięgowana (ze znakiem minus albo na czerwono) z kolumny 10 i zaksięgowana w kolumnie 14 księgi. Podstawą ujęcia tej operacji może być protokół zniszczenia, z którego powinno wynikać, jakie były ceny zakupu zniszczonych towarów. Operacja ta nie ma wpływu na zwiększenie kosztów, polega tylko na zmianie ich kwalifikacji.

Przy tym należy wziąć pod uwagę to, że nie w każdym przypadku straty w towarach są uznawane za koszty uzyskania przychodów. W takiej sytuacji wartość zakupionych, a następnie utraconych przez podatnika towarów powinna zostać w ogóle wyłączona z kosztów uzyskania przychodów. Protokół zniszczenia byłby w tym przypadku podstawą do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów przez wyksięgowanie (zapis ze znakiem minus albo na czerwono) wartości utraconych towarów z kolumny 10.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa NSA oraz interpretacji organów skarbowych nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat w towarach, które zostały spowodowane z winy podatnika lub są skutkiem jego nieracjonalnego działania, brakiem odpowiedniego zabezpieczenia towarów. W wyroku z 7 sierpnia 2001 r., sygn. akt III SA 2041/00, NSA stwierdził, że:

Kosztem uzyskania przychodów są tylko takie straty, których występowanie w

Takie straty mogą powstać np. na skutek zdarzeń losowych.

Joanna Krawczyk

doradca podatkowy, prawnik