Jak wykazać w księgach rachunkowych roczne premie wypłacane w następnym roku obrotowym

Premie roczne wraz z narzutami, których wypłata nastąpi w następnym roku obrotowym, kwalifikuje się jako bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów. Z podatkowego punktu widzenia należy pamiętać o tym, że – zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – kosztami uzyskania przychodów są tylko wynagrodzenia rzeczywiście wypłacone. Z tego zaś wynika, że zarachowane premie roczne, wraz ze wszystkimi narzutami, staną się kosztem podatkowym dopiero w roku, w którym zostaną wypłacone. Co prawda, z tego tytułu powstają tzw. różnice przejściowe – jeżeli jednak nie zniekształca to rzetelnego i jasnego obrazu sytuacji majątkowej i finansowej jednostki, może ona nie tworzyć rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego.

Jednostka gospodarcza powinna ujmować w księgach rachunkowych przychody i koszty zgodnie z zasadami zawartymi w ustawie o rachunkowości.

Zasada memoriałowa określa, że w księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami, dotyczące danego roku obrotowego – niezależnie od terminu ich zapłaty.

Pochodną zasady memoriałowej jest zasada współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów, która stanowi, że w celu zapewnienia współmierności przychodów i kosztów, do aktywów lub pasywów danego okresu sprawozdawczego zalicza się koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres sprawozdawczy koszty, które jeszcze nie zostały poniesione. W efekcie otrzymujemy rzeczywiste dane dotyczące określonego okresu sprawozdawczego (miesiąca, roku).

W pytaniu pojawiają się pojęcia: „bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów” oraz „rezerwy na zobowiązania”. Pojęcia te nie są tożsame. Ustawa o rachunkowości dokładnie określa, kiedy należy dokonać biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, a kiedy utworzyć rezerwę na przyszłe zobowiązania.

Rezerwy na zobowiązania tworzy się na pewne lub w dużym stopniu prawdopodobne przyszłe zobowiązania, których kwotę można w sposób wiarygodny oszacować. Są to więc oszacowane zobowiązania, których wysokość i/lub termin zapłaty nie są pewne.

Natomiast biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów dokonuje się w wysokości prawdopodobnych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy. Można ściśle – lub przynajmniej z dużą dokładnością – ustalić ich wysokość. Przy czym stopień prawdopodobieństwa wystąpienia przyszłych wydatków wynosi 100%.

Zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości rezerwy wykazywane w pasywach bilansu w pozycji B.I.2 „Rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne” tworzy się na świadczenia emerytalne oraz m.in. na następujące krótkoterminowe świadczenia pracownicze:

• płatne urlopy wypoczynkowe,

• wypłaty i premie z zysku podlegające wypłacie w ciągu 12 miesięcy do końca okresu sprawozdawczego.

Przykład

Zakładając, że wysokość premii za 2005 r. jest znana oraz że dokument źródłowy (uchwała wspólników i/lub lista wypłat premii rocznych) wpłynie do jednostki w okresie umożliwiającym ujęcie kosztów w księgach roku, którego dotyczy, to obciążenie kosztów z tytułu premii może nastąpić w wyniku wystawienia dowodu wewnętrznego „PK” (polecenie księgowania):