Podpisywanie e-sprawozdań finansowych

Kto podpisuje sprawozdanie finansowe

Sprawozdanie finansowe muszą w myśl art. 52 ust. 2 ustawy o rachunkowości podpisać (z jednoczesnym wskazaniem daty tego podpisu):

• osoba, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych (czyli np. główna księgowa, dyrektor finansowy, osoba reprezentująca zewnętrzne biuro rachunkowe), oraz
• kierownik jednostki (jeżeli jednostką kieruje organ wieloosobowy, jak np. zarząd w spółce kapitałowej – to podpisy muszą złożyć wszyscy członkowie tego organu.

Odmowa podpisu wymaga pisemnego uzasadnienia dołączonego do sprawozdania finansowego.

Wyżej wspomniane osoby muszą same się podpisać – wykluczone jest składanie podpisu przez pełnomocników.

Trzeba wiedzieć, że (zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy o rachunkowości) kierownik jednostki to m.in.:

• członkowie zarządu spółek kapitałowych (sp. z o.o. i spółek akcyjnych)
• osoba fizyczna prowadząca jednoosobowo działalność gospodarczą,
• wspólnicy prowadzący sprawy spółki w spółce jawnej lub cywilnej,
• wspólnicy prowadzący sprawy spółki w spółce partnerskiej lub zarząd tej spółki,
• komplementariusze prowadzący sprawy spółki w spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej,
• likwidatorzy, syndycy lub zarządcy w postępowaniu restrukturyzacyjnym,
• zarządcy sukcesyjni,
• członkowie organów zarządzających innych jednostek.

Forma podpisu pod e-sprawozdaniem finansowym

Jak już wyżej wspomniano e-sprawozdania finansowe można podpisać w dwojaki sposób:

- kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub

- podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.

Kwalifikowany podpis elektroniczny

Obowiązujące w UE i Polsce przepisy (tu trzeba wskazać przede wszystkim ustawę z 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej) przewidują, że kwalifikowany podpis elektroniczny weryfikowany przy użyciu kwalifikowanego certyfikatu, pozwala na podpisywanie wszelkich dokumentów z takim samym skutkiem prawnym jak podpis odręczny. W Polsce kwalifikowanym podpisem elektronicznym można podpisać np.:

• pozew w e-sądzie;
• deklaracje ZUS w programie Płatnik,
• wnioski i pisma do organów administracji publicznej,
• deklaracje podatkowe (systemy e-Deklaracje i eZEFIR)
• pliki JPK,
• e-faktury,
• umowy cywilnoprawne
• wnioski i dokumenty kierowane do Krajowego Rejestru Sądowego (e-KRS).

Według Narodowego Centrum Certyfikacji (NCCert) w NBP (które tworzy i wydaje kwalifikowanym dostawcom usług zaufania certyfikaty służące do weryfikacji m.in. zaawansowanych podpisów elektronicznych) w Polsce 5 podmiotów jest uprawnionych do wydawania kwalifikowanych podpis elektroniczny. Są to: CenCert (cencert.pl), Certum (certum.pl), EuroCert (eurocert.pl), KIR S.A. (elektronicznypodpis.pl), PWPW (sigillum.pl).

Aby nabyć od ww. kwalifikowanych dostawców, kwalifikowany podpis elektroniczny trzeba zapłacić (w zależności od dodawcy) od ok. 200 zł do ok. 300 zł za rok. Ponadto co pewien czas trzeba płacić za odnowienie certyfikatu (ok. 100 zł za rok).

Ministerstwo Finansów wyjaśnia:
E-sprawozdanie może być podpisane za pomocą elektronicznego podpisu kwalifikowanego wydanego poza Polską. Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że obowiązujące obecnie przepisy nie ograniczają możliwości podpisania sprawozdania wyłącznie do kwalifikowanego podpisu elektronicznego wydanego przez polskie centra certyfikacji. Zatem sprawozdanie finansowe w postaci elektronicznej może zostać podpisane przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego zgodnie z algorytmem XAdES, bez konieczności zaszyfrowania numeru PESEL osoby podpisującej – niezależnie od państwa (w UE, czy poza UE) w którym został wydany.

Podpis elektroniczny potwierdzony profilem zaufanym ePUAP

Profil zaufany ePUAP jest zestawem danych identyfikujących i opisujących osobę będącą użytkownikiem konta na ePUAP, który został w wiarygodny sposób potwierdzony przez organ administracji publicznej pełniący funkcję „punktu potwierdzającego”.

ePUAP (elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej) – to ogólnopolska platforma teleinformatyczna służąca do komunikacji obywateli i przedsiębiorców z jednostkami administracji publicznej w ujednolicony, standardowy sposób. Platforma służy również do komunikacji pomiędzy jednostkami administracji publicznej. Usługodawcami są podmioty administracji publicznej oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne zlecone lub powierzone im do realizacji.

Jedną z funkcji dostępnych dla posiadacza profilu zaufanego ePUAP jest bezpłatny podpis elektroniczny „potwierdzony profilem zaufanym ePUAP”. Jest to rodzaj podpisu elektronicznego, który pozwala na uwierzytelnianie (podpisywanie z mocą prawną odręcznego podpisu) dokumentów elektronicznych wnoszonych do organów administracji publicznej oraz potwierdzenie faktu otrzymania dokumentów elektronicznych doręczanych przez te organy.

Aby stać się posiadaczem profilu zaufanego ePUAP (i jednocześnie mieć możliwość posługiwania się  ww. podpisem elektronicznym) trzeba:

1)  założyć konto na ePUAP,

2) zalogować się na posiadane konto na ePUAP, a następnie korzystając z udostępnionej na ePUAP usługi elektronicznej wypełnić oraz wysłać „wniosek o potwierdzenie profilu zaufanego ePUAP”,

3) udać się, z ważnym dowodem osobistym albo paszportem, do jednego z „punktów potwierdzających” w celu potwierdzenia swojej tożsamości.

„Punkty potwierdzające” funkcjonują np. w urzędach gmin, urzędach skarbowych, urzędach wojewódzkich, oddziałach ZUS, w polskich placówkach dyplomatycznych za granicą. Potwierdzanie profili zaufanych ePUAP, po uprzednim uzyskaniu zgody Ministra Cyfryzacji na pełnienie funkcji „punktu potwierdzającego”, może być realizowane także przez inne podmioty publiczne, banki krajowe, operatorów pocztowych lub oddziały instytucji kredytowych. Aktualnie funkcjonuje 1474 „punktów potwierdzających”, można je znaleźć w wyszukiwarce działającej na stronie pz.gov.pl.

Ograniczeniem podpisu elektronicznego potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP jest to, że można nim podpisać tylko pliki w formacie XML. Zatem nie można nim podpisać dokumentów sporządzonych w innym formacie elektronicznym. A przykładowo sprawozdania finansowe sporządzane wg Międzynarodowych Standardów Rachunkowości nie mają jeszcze określonych przez Ministerstwo Finansów struktur logicznych w formacie XML i mogą być sporządzane w innych elektronicznych formatach (choćby w PDF, DOC, XLS).

Innym ograniczeniem tego podpisu jest to, że nie może z niego korzystać osoba nieposiadająca numeru PESEL.

Comarch wyjaśnia:

Jak podpisać e-sprawozdanie finansowe jeżeli część wieloosobowego organu zarządzającego ma kwalifikowane podpisy elektroniczne a część podpisy potwierdzone profilem zaufanym ePUAP?

Podpis e-Sprawozdania Finansowego w przypadku wieloosobowego organu zarządzającego jest stosunkowo prosty. Wystarczy że stworzony wcześniej w specjalnym programie plik XML z elektronicznym sprawozdaniem finansowym prześlemy do jednej z osób, która to sprawozdanie podpisze, następnie takie sprawozdanie powinno trafić do kolejnych osób, aż będzie zawierać wszystkie podpisy. To, jaką postać podpisu naniesiemy na e-Sprawozdanie Finansowe w formie XML nie powinno mieć żadnego znaczenia (zgodnie z Ustawą o Rachunkowości kwalifikowany podpis elektroniczny oraz profil zaufany są równoważne). Możemy zatem zastosować również dwie wyszczególnione formy podpisu pod jednym sprawozdaniem, pamiętając przy tym jednak o jednej kwestii - kolejności podpisu. Ze względów technicznych, e-Sprawozdanie Finansowe najpierw powinno być podpisane przez osoby posiadające profil zaufany, a następnie przez pozostałe osoby posługujące się kwalifikowanym podpisem elektronicznym –- mówi Paweł Krupa, konsultant ds. rozwiązań biznesowych w Comarch.

W ramach ułatwienia składania podpisów pod e-Sprawozdaniem Finansowym w aplikacji Comarch e-Sprawozdania planujemy dodać funkcjonalność zarządzania podpisami elektronicznymi, która pozwoli na złożenie kwalifikowanego podpisu elektronicznego bezpośrednio w naszym narzędziu.

Podpisanie zgłoszenia e-sprawozdania finansowego do RDF KRS

Podmioty wpisane do KRS mają obowiązek złożyć e-sprawozdania finansowe do Repozytorium Dokumentów Finansowych  (RDF) w KRS (za pośrednictwem systemu eKRS). Mają na to 15 dni od zatwierdzenia e-sprawozdania finansowego (zatem muszą to zrobić najpóźniej 15 lipca 2019 r.).

Należy mieć na uwadze, że przepisy ustawy o rachunkowości regulują zasady podpisywania sprawozdania finansowego. Natomiast reguły podpisywania zgłoszeń (w tym zgłoszeń e-sprawozdań) do KRS (eKRS) zostały określone w ustawie z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym i przepisach wykonawczych do tej ustawy. Z przepisów o KRS wynika np. obowiązek ujawnienia numeru PESEL, osoby podpisującej zgłoszenie sprawozdania finansowego do RDF.

---

Zgodnie bowiem z wyjaśnieniami Ministerstwa Sprawiedliwości uprawnione do podpisywania zgłoszenia do RDF  są następujące osoby (o ile mają ujawniony w KRS numer PESEL):

a) Osoby wchodzące w skład organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu, wskazane w Dziale II KRS w rubryce 1 w podrubryce 1 i 2 które nie zostały zawieszone w czynnościach (np. członkowie zarządu lub wspólnicy uprawnieni do reprezentacji spółki osobowej),

b) Osoby wskazane w Dziale II KRS w rubryce 4 (reprezentanci oddziału przedsiębiorcy zagranicznego),

c) Osoby wskazane w dziale II KRS w rubryce 3 (prokurenci),

d) Likwidator, syndyk oraz zarządca w postępowaniu restrukturyzacyjnym wskazani w dziale VI rejestru.

Wystarczy jednak, by zgłoszenie do RDF podpisała elektronicznie tylko jedna z ww. osób jeżeli jest uprawniona do jednoosobowej reprezentacji danego podmiotu.

Od 1 kwietnia 2019 r. zgłoszenie e-sprawozdania finansowego do RDF będzie mógł podpisać pełnomocnik, którym może być adwokat, radca prawny lub prawnik zagraniczny. Warunkiem jest to by dane tych pełnomocników (łącznie z nr PESEL Naczelna Rada Adwokacka i Krajowa Rada Radców Prawnych udostępniła sądom i Ministrowi Sprawiedliwości za pośrednictwem systemu teleinformatycznego o ile w tym systemie jest ujawniony jest ich numer PESEL i są oni umocowani do dokonania zgłoszenia. Zmiana ta wynika z nowelizacji ustawy o KRS, która jest zawarta w art. 16 ustawy z 6 grudnia 2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych

Warto zauważyć, że obecnie system eKRS ma poważne problemy z przyjmowaniem dokumentów z podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP (wręcz to uniemożliwia). Dlatego, do czasu usunięcia problemów technicznych (co ma nastąpić w I połowie lutego br.) zalecane jest podpisywanie e-sprawozdań kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Infolinia eKRS informuje, że trwają najprawdopodobniej w pierwszej połowie lutego 2019 r. system ma bez problemów przyjmować dokumenty z podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP .

Więcej na ten temat: Podpisywanie e-sprawozdań finansowych - problem z profilem zaufanym ePUAP

W ostatnich tygodniach pojawiły się też informacje, że eKRS nie pozwala na stosowanie większości kwalifikowanych podpisów elektronicznych nabytych w innych państwach. Można skutecznie stosować jedynie e-podpisy wydane w UE zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady UE w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym (rozporządzenie eIDAS).

Artykuł powstał przy współpracy z Comarch.

Dowiedz się więcej na stronie Comarch e-Sprawozdania