REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kiedy i w jakim zakresie małżonek ponosi odpowiedzialność za podatki

Magdalena Majkowska
Magdalena Majkowska
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

W przypadku małżonków odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe obejmuje również majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

 

 

Zgodnie z ogólną zasadą prawa podatkowego za wynikające ze zobowiązań podatki całym swoim majątkiem odpowiada podatnik. W przypadku małżonków odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe zostaje rozszerzona. Osoba pozostająca w związ- ku małżeńskim musi liczyć się z tym, że przy spełnieniu określonych przesłanek ponosi ona odpowiedzialność również za zobowiązania podatkowe współmałżonka. Zgodnie z art. 29 Ordynacji podatkowej, w przypadku podatników pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe obejmuje nie tylko majątek odrębny podatnika, ale również majątek wspólny podatnika i jego małżonka.

Podstawową przesłanką odpowiedzialności jest zatem pozostawanie w związku małżeńskim. Jednak kluczowe znaczenie w tym przypadku ma istnienie wspólności majątkowej między małżonkami. W przypadku podatników, którzy w drodze umowy (tzw. intercyzy) jeszcze przed zawarciem małżeństwa zdecydowali się na ustanowienie rozdzielności majątkowej, problem ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe współmałżonka w ogóle nie powstaje.

Zniesienie wspólności majątkowej

Wyjaśnijmy, że z chwilą zawarcia związku małżeńskiego między małżonkami z mocy prawa powstaje wspólność majątkowa. Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Ustawowy ustrój majątkowej wspólności małżeńskiej może jednak zostać wyłączony na mocy orzeczenia sądu, z mocy prawa bądź umowy małżonków. Oznacza to, że dla istnienia odpowiedzialności małżonka podatnika bardzo istotny jest również czas trwania wspólności majątkowej. Z przepisów Ordynacji podatkowej wyraźnie wynika, że powstanie rozdzielności majątkowej między małżonkami zarówno umownej, jak i z mocy prawa, czy też w wyniku orzeczenia sądu, nie zawsze uwalnia małżonka od odpowiedzialności. Istotny jest tutaj moment zniesienia ustawowej wspólności majątkowej.

PRZYKŁAD: USTANOWIENIE ROZDZIELNOŚCI MAJĄTKOWEJ

Państwo Halina i Jan Kowalscy są małżeństwem od dziesięciu lat. Oboje małżonkowie uzyskują dochody w wysokości powodującej obowiązek rozliczenia podatkowego według 40 proc. stawki. Od początku trwania małżeństwa korzystają z odrębnego rozliczenia podatku. Urząd skarbowy wszczął w grudniu 2007 r. postępowanie w sprawie wysokości zobowiązań podatkowych pana Jana za poprzednie lata. Małżonkowie, których dotychczas łączyła wspólność majątkowa małżeńska, w obawie przed wynikiem prowadzonego postępowania zdecydowali się na umowne ustanowienie rozdzielności majątkowej. Umowa w formie aktu notarialnego została zawarta 10 stycznia 2008 r. Na mocy umowy apartament, w którym małżonkowie zamieszkują, oraz dwa samochody zostały zaliczone do majątku żony. W wyniku przeprowadzonego postępowania wszczęta została egzekucja. Będzie ją można przeprowadzić również z nieruchomości oraz ruchomości, które w wyniku małżeńskiej umowy majątkowej stanowią obecnie majątek odrębny małżonki podatnika. Trzeba pamiętać, że odpowiedzialność podatkowa małżonków powstaje z mocy prawa z chwilą powstania zobowiązania podatkowego i nie wymaga wydania dodatkowej decyzji organu podatkowego o odpowiedzialności. Zobowiązanie podatkowe podatnika powstało przed zawarciem umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Oznacza to, że egzekucja może być również przeprowadzona z ruchomości i nieruchomości, które w momencie powstania zobowiązania podatkowego wchodziły w skład majątku wspólnego małżonków.

Zgodnie z art. 29 par. 2 Ordynacji podatkowej skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:

- zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej,

- zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu,

- ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka,

- uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.

Oznacza to, że w przypadku ustania wspólności majątkowej podatnik nie będzie ponosił odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe współmałżonka tylko wtedy, gdy wspólność ta zniesiona została (ustała) przed powstaniem zobowiązania podatkowego.

Odpowiedzialność członka rodziny

W przypadku zawarcia przez małżonków umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu wspólności majątkowej odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe drugiego małżonka w określonych przypadkach może przybrać formę odpowiedzialności osoby trzeciej - członka rodziny. Przedmiotem tej odpowiedzialności zgodnie z art. 111 par. 4 Ordynacji podatkowej może być wyłącznie zaległość podatkowa - i to zaległość szczególnego rodzaju. Chodzi tu o istnienie zaległości podatkowej związanej z prowadzoną przez drugiego małżonka działalnością gospodarczą.

PRZYKŁAD: WSPÓŁDZIAŁANIE W PROWADZENIU DZIAŁALNOŚCI

Pan Krzysztof od siedmiu lat wykonuje działalność gospodarczą. Podatnik prowadzi dwie kwiaciarnie. Od początku przy wykonywaniu tej działalności stale pomagała mu żona Krystyna, odnosząc z tego tytułu korzyści w postaci wynagrodzenia pieniężnego. Współdziałanie w prowadzeniu działalności ustało w listopadzie 2007 r., od kiedy to małżonkowie pozostawali w faktycznej separacji. Separacja sądowa została orzeczona w styczniu 2008 r. W opisanej sytuacji pani Krystyna ponosi solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe wynikające z działalności gospodarczej męża. Odpowiedzialność ta dotyczy jednak wyłącznie zobowiązań, które powstały w okresie, w którym stale współdziałała przy jej wykonywaniu, osiągając z tego tytułu korzyści oraz jest limitowana - do wysokości osiągniętych korzyści.

Dla powstania odpowiedzialności konieczne jest, aby zaległość ta dotyczyła okresu, w którym małżonek stale współdziałał przy prowadzeniu działalności, jednocześnie osiągając z niej korzyści. Współdziałanie takie powinno nosić znamiona systematyczności, nie może to być zatem pomoc okazjonalna lub dorywcza. Z drugiej strony nie może być objęta zinstytucjonalizowanymi formami prawnymi, tj. umowa o pracę, umowa zlecenia, o dzieło. Jeżeli chodzi o warunek czerpania korzyści z działalności, mogą mieć one wymiar zarówno pieniężny, jak i rzeczowy. Zakres odpowiedzialności jest ograniczony przede wszystkim wysokością korzyści, które osiągnął drugi małżonek. Nie obejmuje ona niepobranych należności związanych z funkcją płatnika lub inkasenta, z wyjątkiem przypadków, gdy dotyczy to niepobranych należności od członka rodziny.

Warunkiem ponoszenia odpowiedzialności przez małżonka współdziałającego w prowadzeniu działalności jest wydanie decyzji przez organ podatkowy. Wydając taką decyzję, organ podatkowy powinien udowodnić, że małżonek stale współdziałał z podatnikiem przy wykonywaniu działalności gospodarczej i osiągał z tego tytułu korzyści majątkowe, a także, że między tymi zjawiskami zachodziły związki przyczynowo-skutkowe. Jeżeli organ podatkowy nie wykaże istnienia powyższych elementów, odpowiedzialności nie można przypisać. Istotne znaczenie dla zakresu odpowiedzialności nabiera zwłaszcza określenie wysokości korzyści osiąganych, co może być trudne do ustalenia, gdy nie są to korzyści o charakterze pieniężnym. Jednak również w takim wypadku organ podatkowy ma obowiązek ich precyzyjnego ustalenia.

Rozwiedziony małżonek

Skoro odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe ponosi małżonek podatnika, wydawać by się mogło, że w momencie ustania związku małżeńskiego odpowiedzialność ta wygasa. Nic bardziej mylnego. Wprawdzie w przypad- ku ustania związku małżeńskiego wyłączone są przesłanki odpowiedzialności małżonków z art. 29 Ordynacji podatkowej, ale w grę wchodzi odpowiedzialność rozwiedzionego małżonka regulowana w art. 110 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem rozwiedziony małżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej. Odpowiedzialność ta jest jednak ograniczona - do wysokości wartości przypadającego podatnikowi udziału w majątku wspólnym.

PRZYKŁAD: ODPOWIEDZIALNOŚĆ ROZWIEDZIONEGO MAŁŻONKA

W kwietniu 2007 r. sąd okręgowy orzekł rozwód między małżonkami panią Janiną i panem Stefanem. W 2008 roku małżonkowie dokonali sądowego podziału majątku. Jeszcze w trakcie trwania sprawy rozwodowej małżonków urząd skarbowy prowadził postępowanie egzekucyjne w zakresie zobowiązań podatkowych pana Stefana. Przedmiotem postępowania były zobowiązania powstałe w czasie trwania małżeństwa. Części zaległości nie udało się zaspokoić, egzekucja z majątku pana Stefana stała się bezskuteczna. W związku z tym została wydana decyzja podatkowa o odpowiedzialności podatkowej byłej małżonki podatnika. W tym wypadku zakres tej odpowiedzialności podlega ograniczeniu kwotowemu do wysokości równowartości udziału w majątku wspólnym. Niestety, odpowiedzialność pani Janiny obejmuje cały jej majątek, tzn. majątek nabyty już po orzeczeniu rozwodu, majątek odrębny z czasu trwania małżeństwa, a także majątek, jaki przypadł podatniczce w wyniku przeprowadzonego podziału majątku wspólnego.

Warto wiedzieć, że odpowiedzialność ta nie obejmuje odsetek za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych powstałych po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, a także niedobranych należności w związku z pełnieniem funkcji podatnika lub inkasenta. Zasady te mają zastosowanie również do byłych małżonków w przypadku unieważnienia małżeństwa, a także do małżonków pozostających w separacji.

Zarówno orzeczenie rozwodu, jak i unieważnienie małżeństwa oraz orzeczenie separacji powodują, że z chwilą uprawomocnienia się wyroków w tym zakresie powstaje między małżonkami (byłymi małżonkami) rozdzielność majątkowa. Wartość majątku wspólnego z reguły ustalana jest w odrębnym postępowaniu (ewentualnie ustala się w nim również nierówne udziały w majątku wspólnym). Tego rodzaju sądowe orzeczenie stanowi podstawę do wydania decyzji podatkowej o odpowiedzialności majątkowej rozwiedzionego małżonka i ustalenia jej zakresu. Podobne zasady stosuje się w przypadku unieważnienia małżeństwa lub separacji. Warto również wiedzieć, że w przypadku ustania małżeństwa na skutek śmierci jednego z małżonków możemy mieć z kolei do czynienia z odpowiedzialnością dziedziczącego małżonka z art. 97 Ordynacji podatkowej.


MAGDALENA MAJKOWSKA

magdalena.majkowska@infor.pl


PODSTAWA PRAWNA

- Art. 26, 29, 110, 111 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).


Autopromocja

REKLAMA

Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Składka na ubezpieczenie wypadkowe w 2024 roku. Będzie obniżenie stopy procentowej składki dla 32 grup od składek za kwiecień

    Opublikowany 23 lutego 2024 r. projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków przewiduje zmianę  kategorii ryzyka dla 32 grup działalności, dzięki czemu nastąpi obniżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. Tylko w przypadku jednej grupy działalności nastąpi wzrost kategorii ryzyka i tym samym wzrost stopy procentowej składki wypadkowej. Zmiany będą obowiązywać od składek należnych za kwiecień 2024 r.

    Projekt ustawy o kryptoaktywach. Będzie nadzór nad rynkiem i ochrona inwestorów

    Projekt ustawy o kryptoaktywach przewiduje wprowadzenie nowych rozwiązań w obszarze sektora rynku kryptoaktywów, mających na celu realizację prawa unijnego, w szczególności w zakresie skutecznego nadzoru nad tym rynkiem i ochrony inwestorów. Ustawa, z pewnymi wyjątkami, ma wejść w życie z dniem 30 czerwca 2024 roku.

    Rada Ministrów zajmie się projektem nowelizacji ustawy o rachunkowości

    Nowe przepisy mają wprowadzić do polskiego porządku prawnego unijne przepisy, które nakładają na duże firmy obowiązek publikacji danych o zapłaconych podatkach.

    MF ujawniło plany dotyczące podatku Belki - nie zostanie zniesiony, a jedynie zmodyfikowany

    Nie będzie całkowitego zniesienia podatku Belki, a jedynie modyfikacja obowiązujących przepisów. Tak wynika z wypowiedzi Jarosława Nenemana, wiceministra finansów. Co czeka inwestorów i oszczędzających?

    VAT 2024: czy ujemny podatek należny zwiększa podatek naliczony?

    Należy wprowadzić przepis prawa o charakterze uściślającym, który w art. 29a ustawy o VAT dotyczącego podstawy opodatkowania, oraz w art. 86 ustawy o VAT wprowadzi uprawnienie do rozliczania w czasie ujemnego podatku należnego oraz nakaz takiego rozliczania ujemnego podatku naliczonego – postuluje prof. dr hab. Witold Modzelewski

    Dlaczego gospodarka strefy euro słabnie wobec USA od czasu wprowadzenia waluty euro?

    W ciągu 25 lat od wprowadzenia euro przewaga gospodarcza Stanów Zjednoczonych nad strefą euro zwiększyła się niemal trzykrotnie. W 1999 r. roku, kiedy wprowadzono walutę euro, gospodarka USA była o 11% większa niż gospodarka strefy euro pod względem parytetu siły nabywczej. Od tego czasu różnica ta wzrosła do 30% - piszą eksperci Allianz Trade w obszernym opracowaniu Allianz Research: „Europa wydaje się pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi na wielu frontach” w lutym 2024 r.

    Masz czteroletnie obligacje skarbowe indeksowane inflacją? Opłaca się teraz sprzedać i kupić nowe takie same

    Czteroletnie obligacje indeksowane inflacją otrzymają w marcu 2024 r. oprocentowanie niższe niż Ministerstwo Finansów oferuje za nowe papiery tego samego typu. Ze strony inwestorów racjonalnym działaniem byłoby umorzenie starszych serii i zakup nowych papierów. Konwersja może dotyczyć papierów o wartości około…  84 mld zł. Tak radzi w komentarzu z 23 lutego 2024 r. Emil Szweda z Obligacje.pl,

    Ile wynosi obecnie stopa bezrobocia? Co pokazują dane GUS?

    Stopa bezrobocia wynosząc w końcu stycznia 5,4% była o 0,3 pkt proc. wyższa niż miesiąc wcześniej - tak wynika z danych GUS. Na przełomie lutego i marca stopa bezrobocia może sięgać 5,4% - 5,5% przy liczbie bezrobotnych na poziomie 840 – 850 tys. osób.

    Zakup startupu - jak nie kupić kota w worku? Kluczowe: due dilligence. Poradnik dla inwestora

    Akwizycja firmy jest inwestycją, która ma się opłacać. To oczywiste twierdzenie staje się jeszcze bardziej prawdziwe w przypadku nabycia startupu, który kupuje się po to, by rozwijać biznes z pomysłem, mający duży potencjał. Zakup startupu zazwyczaj jest łatwiejszy niż założenie firmy od zera, szczególnie takiej, która ma się okazać jednorożcem w świecie biznesu. Jednak podjęcie takiego kroku jest obarczone sporym ryzykiem. Aż 9 na 10 nowo tworzonych startupów upada, z czego 20 proc. kończy działalność w ciągu pierwszego roku, a kolejne 50 proc. nie utrzymuje się na rynku dłużej niż 5 lat [Źródło: Startup Genome]. Można dyskutować z tymi statystykami, ale jeżeli nawet są prawdziwie tylko w połowie, to i tak wskazują na pewne negatywne zjawisko. Ryzyka biznesowego przy zakupie startupu nie da się zupełnie wyeliminować, ale można zadbać o to, by ograniczyć je do minimum. 

    Żądanie zmniejszenia kary umownej – sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania. Orzeczenie Sądu Najwyższego

    Występując o zmniejszenie kary umownej dłużnik jest zobligowany wskazać, do jakiej wysokości zmniejszenia żąda. Wyinterpretować to może również sąd, pod warunkiem, że taką możliwość daje całokształt działań procesowych dłużnika. Sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania, jeśli z działań strony nie wynika chęć zgłoszenia żądania o to - orzekł w wyroku z 16 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt II CSKP 578/22).

    REKLAMA