REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak stosować skorygowaną cenę nabycia do wyceny aktywów i pasywów

Jerzy Rybka
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Znowelizowana ustawa o rachunkowości przewiduje od 1 stycznia 2009 r. dla niektórych składników aktywów i pasywów wycenę według skorygowanej ceny nabycia. W rozporządzeniu MF w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych skorygowana cena nabycia nazywana jest kosztem zamortyzowanym.

W aktualnym polskim stanie prawnym skorygowana cena nabycia ma swoje uregulowanie w rozporządzeniu MF w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych. Ustawodawca umieścił definicję w rozporządzeniu, które nie musi być stosowane przez jednostki, których sprawozdania finansowe nie podlegają ogłaszaniu i corocznemu obowiązkowemu badaniu przez biegłego rewidenta. Taki stan rzeczy spowodował, że znaczna część jednostek nie stosuje wspomnianej metody wyceny, mimo że nie dla wszystkich jest jasne, że dla takich aktywów, jak udzielone pożyczki czy kupione obligacje, mają zastosowanie przepisy o instrumentach finansowych. Prawdopodobnie wynika to z definicji skorygowanej ceny nabycia, w której ustawodawca wyraził skomplikowany wzór matematyczny za pomocą języka prawniczego:

Autopromocja

Skorygowana cena nabycia to cena nabycia, w jakiej składnik aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych został po raz pierwszy wprowadzony do ksiąg rachunkowych (wartość początkowa), pomniejszoną o spłaty wartości nominalnej (kapitału podstawowego), odpowiednio skorygowaną o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową składnika i jego wartością w terminie wymagalności, wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej, a także pomniejszoną o odpisy aktualizujące wartość.

Efektywna stopa procentowa to stopa, za pomocą której następuje zdyskontowanie do bieżącej wartości związanych z instrumentem finansowym przyszłych przepływów pieniężnych oczekiwanych w okresie do terminu wymagalności.

W MSR nr 39 „Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena” zamiast o skorygowanej cenie nabycia mówi się o zamortyzowanym koszcie oszacowanym z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej.

Zgodnie z definicją:

Dalszy ciąg materiału pod wideo

(...) jest to kwota, w jakiej składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się w momencie początkowego ujęcia, pomniejszona o spłaty kapitału oraz powiększona lub pomniejszona o ustaloną z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej skumulowaną amortyzację wszelkich różnic pomiędzy wartością początkową w terminie wymagalności oraz pomniejszona o wszelkie odpisy (bezpośrednio lub przez rachunek rezerw) z tytułu utraty wartości lub nieściągalności.

Skorygowaną cenę nabycia w myśl MSR nr 39 stosuje się do wyceny:

• pożyczek udzielonych i należności własnych, z wyjątkiem przeznaczonych do obrotu, niezależnie od tego, czy jednostka zamierza utrzymać je do terminu wymagalności, czy też nie,

• aktywów finansowych, dla których jest ustalony termin wymagalności,

• zobowiązań finansowych, z wyjątkiem zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu, oraz instrumentów pochodnych o charakterze zobowiązań.

Wprowadzenie definicji skorygowanej ceny nabycia do przepisów miało na celu przede wszystkim wprowadzenie wymogu wyceny aktywów i pasywów zgodnie z ich treścią ekonomiczną. Zastosowanie wspomnianej już efektywnej stopy procentowej powoduje ustalenie przychodów lub kosztów finansowych w okresie trwania umowy pomiędzy jednostkami według stałej stopy zysku, która jest zgodna z sensem ekonomicznym wspomnianych wyżej kategorii.

Skutki przeszacowania aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych w wysokości skorygowanej ceny nabycia (z wyjątkiem pozycji zabezpieczanych i zabezpieczających), tj. odpisy z tytułu dyskonta lub premii, jak również pozostałe różnice ustalone na dzień ich wyłączenia z ksiąg rachunkowych, zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego, w którym nastąpiło przeszacowanie.

Ustawa o zmianie ustawy o rachunkowości wprowadza definicję skorygowanej ceny nabycia do aktu wyższego rzędu, jakim jest ustawa. Jest to definicja identyczna z zawartą w rozporządzeniu. Ustawodawca nie obliguje jednak do stosowania tego sposobu wyceny, wskazuje jedynie na możliwość używania w niektórych przypadkach.

UWAGA

Skorygowana cena nabycia służy do wyceny aktywów i pasywów na dzień bilansowy i zasadniczo może nie mieć nic wspólnego z warunkami, na jakich rozliczają się strony. Zastosowanie stałej stopy nominalnej czy dowolnie określanych w umowie stóp do wyceny bilansowej powoduje zniekształcenie rzeczywistej rentowności.

Autopromocja

Po wprowadzeniu zmian od 2009 r., stosując przepisy ustawy o rachunkowości, jednostki będą miały możliwość wyceny według skorygowanej ceny nabycia dla:

• inwestycji w innych jednostkach, jeżeli został określony dla nich termin wymagalności,

• inwestycji krótkoterminowych, dla których został określony termin wymagalności,

• należności i udzielonych pożyczek zaliczanych do aktywów finansowych,

• zobowiązań finansowych.

Przykład

Jednostka gospodarcza A udzieliła w styczniu 2008 r. jednostce B pożyczki w wysokości 500 000 zł na okres pięciu lat.

Zgodnie z umową jednostka B będzie spłacać pożyczkę w równych ratach, tj. kwotę 100 000 zł powiększoną o 25 000 zł odsetek do końca każdego roku.

Pożyczka zostanie spłacona do końca 2012 r.

Rok obrotowy obu jednostek dla celów rachunkowych pokrywa się z rokiem kalendarzowym.

Ewidencja w spółce A (pożyczkodawca)

Na pierwszy dzień bilansowy, czyli 31 grudnia 2008 r., jednostka powinna wycenić wartość udzielonej pożyczki w skorygowanej cenie nabycia za pomocą efektywnej stopy procentowej. W tym celu najwygodniej jest posłużyć się arkuszem kalkulacyjnym z wbudowaną funkcją IRR, która wyliczy efektywną stopę procentową dla rzeczywistych przepływów pieniężnych.

Tabela 1. Przepływy pieniężne

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Argumentami dla funkcji IRR będzie zakres komórek z przepływami:

Schemat. Okno dialogowe wyliczenia IRR

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Efektywna stopa procentowa wynosi 7,93%.

Następnym krokiem będzie wypełnienie tabeli, na podstawie której należy wyliczyć wartość skorygowanej ceny nabycia pożyczki w poszczególnych latach obrotowych.

Tabela 2. Skorygowana cena nabycia u pożyczkodawcy

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacje gospodarcze:

1. Udzielenie pożyczki w wysokości 500 000 zł:

Wn „Aktywa finansowe” 500 000,00

Ma „Rachunek bankowy” 500 000,00

2. Wycena na dzień bilansowy 2008 r.:

Różnica między odsetkami naliczonymi według skorygowanej ceny nabycia i odsetkami zapłaconymi, ustalonymi przez strony: 39 654,13 zł - 25 000 zł = 14 654,13

Wn „Rachunek bankowy” 125 000,00

Wn „Korekta wartości aktywów finansowych” 14 654,13

Ma „Aktywa finansowe” 100 000,00

Ma „Przychody finansowe” 39 654,13

3. Wycena na dzień bilansowy 2009 r.:

Wn „Rachunek bankowy” 125 000,00

Wn „Korekta wartości aktywów finansowych” 7 885,50

Ma „Aktywa finansowe” 100 000,00

Ma „Przychody finansowe” 32 885,50

4. Wycena na dzień bilansowy 2010 r.:

Wn „Rachunek bankowy” 125 000,00

Wn „Korekta wartości aktywów finansowych” 580,06

Ma „Aktywa finansowe” 100 000,00

Ma „Przychody finansowe” 25 580,06

5. Wycena na dzień bilansowy 2011 r.:

Wn „Rachunek bankowy” 125 000,00

Ma „Aktywa finansowe” 100 000,00

Ma „Przychody finansowe” 17 695,23

Ma „Korekta wartości aktywów finansowych” 7 304,77

6. Wycena na dzień bilansowy 2012 r.:

Wn „Rachunek bankowy” 125 000,00

Ma „Aktywa finansowe” 100 000,00

Ma „Przychody finansowe” 9 185,08

Ma „Korekta wartości aktywów finansowych” 15 814,92

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ewidencja w spółce B (pożyczkobiorca)

Efektywna stopa procentowa także wynosi 7,93%. Przepływy środków pieniężnych są takie same w obu jednostkach z przeciwnym znakiem.

Tabela z wyliczoną skorygowaną ceną nabycia przedstawia się następująco:

Tabela 3. Skorygowana cena nabycia u pożyczkobiorcy

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacje gospodarcze:

1. Zaciągnięcie pożyczki w wysokości 500 000 zł:

Wn „Rachunek bankowy” 500 000,00

Ma „Zobowiązania finansowe” 500 000,00

2. Wycena na dzień bilansowy 2008 r.:

Różnica między odsetkami naliczonymi według skorygowanej ceny nabycia i odsetkami zapłaconymi, ustalonymi przez strony: 39 654,13 zł - 25 000,00 zł = 14 654,13 zł

Wn „Zobowiązania finansowe” 100 000,00

Wn „Koszty finansowe” 39 654,13

Ma „Rachunek bankowy” 125 000,00

Ma „Korekta wartości zobowiązań finansowych” 14 654,13

3. Wycena na dzień bilansowy 2009 r.:

Wn „Zobowiązania finansowe” 100 000,00

Wn „Koszty finansowe” 32 885,50

Ma „Rachunek bankowy” 125 000,00

Ma „Korekta wartości zobowiązań finansowych” 7 885,50

4. Wycena na dzień bilansowy 2010 r.:

Wn „Zobowiązania finansowe” 100 000,00

Wn „Koszty finansowe” 25 580,06

Ma „Rachunek bankowy” 125 000,00

Ma „Korekta wartości zobowiązań finansowych” 580,06

5. Wycena na dzień bilansowy 2011 r.:

Wn „Zobowiązania finansowe” 100 000,00

Wn „Koszty finansowe” 17 695,23

Wn „Korekta wartości zobowiązań finansowych” 7 304,77

Ma „Rachunek bankowy” 125 000,00

6. Wycena na dzień bilansowy 2012 r.:

Wn „Zobowiązania finansowe” 100 000,00

Wn „Koszty finansowe” 9 185,08

Wn „Korekta wartości zobowiązań finansowych” 15 814,92

Ma „Rachunek bankowy” 125 000,00

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przywołane rozporządzenie MF oraz ustawa o rachunkowości wspominają, że w razie trwałej utraty wartości aktywów finansowych aktualizuje się ich wartość nie później niż na koniec okresu sprawozdawczego. W przypadku aktywów finansowych wycenianych w wysokości skorygowanej ceny nabycia odpisy aktualizujące ustala się jako różnicę między wartością tych aktywów wynikającą z ksiąg rachunkowych na dzień wyceny i możliwą do odzyskania kwotą. Kwotę możliwą do odzyskania stanowi bieżąca wartość przyszłych przepływów pieniężnych oczekiwanych przez jednostkę, zdyskontowana za pomocą efektywnej stopy procentowej, którą jednostka stosowała.

UWAGA

W przykładach pominięto zagadnienie podatku odroczonego; skupiono się na tematyce wyceny bilansowej instrumentów. Należy jednak pamiętać, że wartość bilansowa aktywów i pasywów na dzień bilansowy zazwyczaj będzie się różniła od ich wartości podatkowych. Należy więc ustalać aktywa i/lub rezerwy z tytułu podatku odroczonego.

Przykładowe przesłanki uzasadniające dokonywanie odpisu w przypadku tych aktywów można znaleźć w MSR nr 39. Są to:

• trudności finansowe dłużnika lub remitenta,

• rzeczywiste niedotrzymywanie warunków umowy poprzez niespłacanie kapitału i odsetek,

• prawdopodobieństwo upadłości pożyczkobiorcy,

• przyznanie pożyczkobiorcy przez pożyczkodawcę udogodnienia, ze względów ekonomicznych lub prawnych wynikających z trudności finansowych pożyczkobiorcy.

• art. 28 ust. 7 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

• § 16, 18, 22 i 24 rozporządzenia Ministra Finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych - Dz.U. Nr 149, poz. 1674; ost.zm. Dz.U. z 2005 r. Nr 256, poz. 2146

• § 59 MSR nr 39 „Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena”

Jerzy Rybka

główny księgowy w spółce z o.o., licencja MF

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Biuletyn Rachunkowości
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dlaczego gospodarka strefy euro słabnie wobec USA od czasu wprowadzenia waluty euro?

    W ciągu 25 lat od wprowadzenia euro przewaga gospodarcza Stanów Zjednoczonych nad strefą euro zwiększyła się niemal trzykrotnie. W 1999 r. roku, kiedy wprowadzono walutę euro, gospodarka USA była o 11% większa niż gospodarka strefy euro pod względem parytetu siły nabywczej. Od tego czasu różnica ta wzrosła do 30% - piszą eksperci Allianz Trade w obszernym opracowaniu Allianz Research: „Europa wydaje się pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi na wielu frontach” w lutym 2024 r.

    Masz czteroletnie obligacje skarbowe indeksowane inflacją? Opłaca się teraz sprzedać i kupić nowe takie same

    Czteroletnie obligacje indeksowane inflacją otrzymają w marcu 2024 r. oprocentowanie niższe niż Ministerstwo Finansów oferuje za nowe papiery tego samego typu. Ze strony inwestorów racjonalnym działaniem byłoby umorzenie starszych serii i zakup nowych papierów. Konwersja może dotyczyć papierów o wartości około…  84 mld zł. Tak radzi w komentarzu z 23 lutego 2024 r. Emil Szweda z Obligacje.pl,

    Zakup startupu - jak nie kupić kota w worku? Kluczowe: due dilligence. Poradnik dla inwestora

    Akwizycja firmy jest inwestycją, która ma się opłacać. To oczywiste twierdzenie staje się jeszcze bardziej prawdziwe w przypadku nabycia startupu, który kupuje się po to, by rozwijać biznes z pomysłem, mający duży potencjał. Zakup startupu zazwyczaj jest łatwiejszy niż założenie firmy od zera, szczególnie takiej, która ma się okazać jednorożcem w świecie biznesu. Jednak podjęcie takiego kroku jest obarczone sporym ryzykiem. Aż 9 na 10 nowo tworzonych startupów upada, z czego 20 proc. kończy działalność w ciągu pierwszego roku, a kolejne 50 proc. nie utrzymuje się na rynku dłużej niż 5 lat [Źródło: Startup Genome]. Można dyskutować z tymi statystykami, ale jeżeli nawet są prawdziwie tylko w połowie, to i tak wskazują na pewne negatywne zjawisko. Ryzyka biznesowego przy zakupie startupu nie da się zupełnie wyeliminować, ale można zadbać o to, by ograniczyć je do minimum. 

    Żądanie zmniejszenia kary umownej – sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania. Orzeczenie Sądu Najwyższego

    Występując o zmniejszenie kary umownej dłużnik jest zobligowany wskazać, do jakiej wysokości zmniejszenia żąda. Wyinterpretować to może również sąd, pod warunkiem, że taką możliwość daje całokształt działań procesowych dłużnika. Sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania, jeśli z działań strony nie wynika chęć zgłoszenia żądania o to - orzekł w wyroku z 16 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt II CSKP 578/22).

    Przekształcenie, połączenie, wniesienie aportu a możliwość stosowania estońskiego CIT

    Estoński CIT staje się coraz bardziej popularną formą opodatkowania spółek. Warto jednak wskazać, że wiąże się z nią szereg ograniczeń i warunków, jakie musi spełnić spółka, aby móc korzystać z dobrodziejstw estońskiego CIT.

    MF: Kasowy PIT od 2025 roku. Niedługo pojawi się projekt

    W Ministerstwie Finansów toczą się już prace nad projektem nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dot. wdrożenia w polskim systemie podatkowym kasowego PIT. W najbliższych dniach projekt ten ma zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Takie informacje przekazał 22 lutego 2024 r. w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman. Ale te nowe przepisy wejdą w życie nie wcześniej niż od 2025 roku.

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe?

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe w 2024 roku? Od czego zależy wysokość kary?

    Składka zdrowotna na ryczałcie - progi przychodów w 2024 roku

    O wysokości składki zdrowotnej dla podatników na ryczałcie decydują progi osiąganych przychodów oraz wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Jak prawidłowo obliczyć składkę zdrowotną dla ryczałtu w 2024 roku?

    Ulga dla seniorów przed otrzymaniem emerytury - co mówi prawo?

    Czy seniorzy mogą korzystać z ulgi podatkowej w PIT przed otrzymaniem emerytury, mimo osiągnięcia wieku emerytalnego? Chodzi o zwolnienie w podatku dochodowym nazywane „ulgą dla pracujących seniorów”.

    Niestaranny pracodawca zapłaci podatek za oszustwo pracownika. Wyrok TSUE nie usuwa wszystkich wątpliwości i nie daje wytycznych

    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 30 stycznia 2024 r. orzekł, że pracownik wykorzystujący dane swego pracodawcy do wystawiania fałszywych faktur jest zobowiązany do zapłaty wskazanej w nich kwoty podatku  Ale takie konsekwencje powinny dotknąć pracownika pod warunkiem, że pracodawca (podatnik VAT) dochował należytej staranności, rozsądnie wymaganej w celu kontrolowania działań swojego pracownika. Jeżeli pracodawca takiej staranności nie dochował, to poniesie konsekwencje sam i będzie musiał zapłacić podatek.

    REKLAMA