REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Fiskus nakłada sankcje karne nieproporcjonalne do naruszeń. Ważny dla firm wyrok WSA w sprawie rozliczeń VAT

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Robert Nogacki
radca prawny
Sankcje podatkowe nieproporcjonalne do naruszeń
ShutterStock

REKLAMA

REKLAMA

Stosując dodatkowe, „karne” zobowiązania podatkowego organ musi brać pod uwagę okoliczności towarzyszące dokonaniu przez podatnika naruszeń. W przeciwnym razie sankcja może naruszać zasadę proporcjonalności. Przepisy konstytuujące tę regułę wprowadzono do ustawy o VAT 6 czerwca 2023 r., jednak z zastrzeżeniem, że mają być stosowane do postępowań i kontroli wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej regulacji. A zdarzało się, że organy o tym zapominały. To szansa dla firm, które padły ofiarą błędu organów podatkowych.

rozwiń >

Sankcje podatkowe nieproporcjonalne do naruszeń

Ustalenie podatnikowi dodatkowego zobowiązania w oparciu o art. 112b ustawy o VAT w brzmieniu sprzed 6 czerwca 2023 r. należy uznać za możliwe naruszenie prawa. Przepis ten nie przewidywał w obowiązującym wówczas kształcie możliwości miarkowania wysokości tego zobowiązania w zależności od okoliczności towarzyszących dopuszczeniu się przez podatnika nieprawidłowości. A to stało w sprzeczności z konstytucyjną zasadą proporcjonalności sankcji do stopnia dokonanych naruszeń, akcentowaną też mocno przez TSUE - orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie jednej z firm, która ujmowała w swoich rozliczeniach puste faktury.

REKLAMA

Puste faktury, czyli nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych

Naczelnik urzędu skarbowego w czerwcu 2022 r. zakwestionował rozliczenia firmy z branży budowlanej za lata 2017-2018. Stwierdził, że ujęła w rejestrze zakupów faktury niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej jak i tzw. puste faktury, czyli nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Chodziło o zaniżenie zobowiązania w VAT poprzez uwzględnienie przez przedsiębiorcę w swoich rozliczeniach faktury zakupu usługi wykonania konstrukcji stalowych wraz z montażem, które są objęte tzw. mechanizmem odwrotnego obciążenia. Przedsiębiorca odliczył też VAT z faktur wystawionych przez spółkę z o.o. - wykonawcę robót budowlanych, dostawcę materiałów budowlanych, usług obsługi inwestycji, usług obsługi administracyjnej. Wśród zarzutów wobec przedsiębiorcy znalazł się również taki, że odliczył on VAT z faktur zakupu alkoholu, a ten wydatek w żaden sposób nie ma związku z prowadzoną przez firmę działalnością.

Bliskie powiązania firm

Co zwróciło uwagę organu? Dostawca materiałów, usług i wykonawca robót miał siedzibę pod adresem udostępnionym mu przez firmę na podstawie ustnego użyczenia. Ponad 70% sprzedaży dokonywał na rzecz tego właśnie przedsiębiorcy, a pozostałe 30% w ramach konsorcjum, w skład którego wchodziła spółka z o.o. (wykonawca) i ten sam przedsiębiorca, będący jednocześnie wiceprezesem zarządu tejże spółki. Naczelnik urzędu skarbowego uznał więc, że transakcje pomiędzy tak powiązanymi podmiotami nie były prawdziwe. Co więcej, po wszczęciu kontroli podatkowej, w jej toku wspólnicy spółki z o.o. nie przedłożyli protokołu odbioru robót. Zrobili to dopiero w toku postępowania podatkowego, a i tak protokół nie zawierał informacji o tym, jakie dokładnie prace wykonano. W ocenie naczelnika, wskazywało to jednoznacznie, że wystawca zakwestionowanych faktur, który był rzekomym wykonawcą robót, miał problem z przyporządkowaniem wykonanych prac o znacznej wartości do nieruchomości należącej do odbiorcy tych robót.

Usługi administracyjne dla firmy budowlanej na ponad 1,5 mln zł

Organowi nie dostarczono również żadnych umów współpracy zawartych między wystawcą a odbiorcą faktury. Dodatkowe wątpliwości wzbudziło nabycie przez firmę usług obsługi administracyjnej, w której skład miały wchodzić m.in.: prowadzenie ksiąg rachunkowych, analiza prawna i obsługa administracyjna inwestycji. Prezes zarząd u spółki z o.o., który miał świadczyć te usługi, składając w 2019 r. zeznania nie potrafił podać ani ich zakresu, ani kto konkretnie je wykonywał. A sprzedaż usług administracyjnych opiewała na kwotę ponad 1,5 mln zł. Naczelnik dostrzegł również, że w swoim rozliczeniu VAT spółka nie uwzględniła części faktur wystawionych firmie tłumacząc, że zrobiła to przez niedopatrzenie. Organowi trudno było dać wiarę temu tłumaczeniu, skoro prowadzeniem ksiąg rachunkowych obu firm, w tym również wystawianiem w ich imieniu spółki, zajmowała się ta sama główna księgowa - wiceprezes zarządu spółki z o.o., czyli wykonawcy robót.

Brak dowodów na rzetelność faktur

Naczelnik zakwestionował również rzetelność faktur wystawionych w drugą stronę – przez firmę odbiorcy na rzecz spółki z o.o. Przesłuchania świadków w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuraturę w żaden sposób nie uwiarygodniły rzekomej współpracy obu firm w zakresie usług budowlanych i remontowych. Organ nie dał również wiary, że mogło dojść do wykonania konstrukcji stalowych wraz z montażem objętego mechanizmem odwrotnego obciążenia.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Dodatkowe zobowiązanie podatkowe

Naczelnik ustalił więc na nowo zobowiązanie firmy w podatku od towarów i usług wyłączając zakwestionowane faktury z pierwotnych rozliczeń przedsiębiorcy. Ale prócz tego, na podstawie art. 112b ust. 1 oraz art. 112c ust. 1 ustawy o VAT ustalił dodatkowe zobowiązanie w tym podatku i to w podwyższonej, 100% wysokości. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że w przypadku stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji wykazał kwotę swojego zobowiązania w VAT w nienależnej wysokości, naczelnik urzędu skarbowego lub celno-skarbowego ustala „karne” zobowiązanie dodatkowe z tego tytułu w wysokości 30% kwoty zaniżenia zobowiązania lub zawyżenia wykazanego zwrotu VAT. Na mocy art. 112c, jeśli nieprawidłowość była skutkiem celowego działania podatnika lub jego kontrahenta, wysokość dodatkowego zobowiązania w części dotyczącej podatku naliczonego wynikającego z nierzetelnej faktury wynosi 100%.

Sąd zgodził się z organami, ale uchylił ich decyzje z uwagi na zmianę przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w pełni podzielił stanowisko organów podatkowych, przyznając, że poczyniły one prawidłowe ustalenia, iż spornym fakturom nie towarzyszyły w rzeczywistości jakiekolwiek dostawy towarów czy usług. Co do tego nie miał żadnych wątpliwości. Jednak poznański sąd uchylił zaskarżoną przez przedsiębiorcę decyzję. Dlaczego? WSA wskazał, że sprawa dotyczy rozliczeń firmy z 2017 i 2018 r. A 6 czerwca 2023 roku wszedł w życie ust. 2b artykułu 112b ustawy o VAT stanowiący, że ustalając ww. dodatkowe zobowiązanie podatkowe, naczelnik US lub UCS bierze pod uwagę okoliczności powstania nieprawidłowości, rodzaj i stopień naruszeń, ich częstotliwość, kwotę stwierdzonych nieprawidłowości, kwotę zaniżenia zobowiązania bądź zawyżenia zwrotu VAT, jak i zachowanie, późniejsze działania podatnika podjęte przez niego po stwierdzeniu tych nieprawidłowości. W przepisach ustawy wprowadzającej zmiany wyraźnie zawarto, że do postępowań podatkowych, kontroli podatkowych lub kontroli celno-skarbowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej regulacji, stosuje się przepisy w nowym, zmienionym brzmieniu. Celem nowelizacji było dostosowanie przepisów do konstytucyjnej, ale i akcentowanej przez Trybunał Sprawiedliwości UE zasady proporcjonalności, zgodnie z którą nakładane przez organy podatkowe na podatników sankcje nie powinny wykraczać poza to, co jest niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru podatku i zapobiegania oszustwom podatkowym.

Obowiązek uwzględnienia okoliczności towarzyszących nieprawidłowościom

REKLAMA

WSA uznał, że ustalenie przedsiębiorcy dodatkowego zobowiązania podatkowego w oparciu o art. 112b ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania przez organy swoich rozstrzygnięć stanowi naruszenie prawa. Przepis nie przewidywał bowiem możliwości indywidualizacji sankcji w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego do okoliczności, w jakich doszło do nieprawidłowości w rozliczeniach VAT.

Poznański sąd uchylając decyzję dyrektora izby skarbowej pouczył organ, że jego obowiązkiem przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zastosowanie postanowień art. 112b w brzmieniu obowiązującym od 6 czerwca. Będzie zatem musiał rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia ustalania wysokości dodatkowego zobowiązania podatkowego, o których mowa w nowym ustępie 2b art. 112 (wyrok z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Po 20/23). Zapewne więcej firm mogło paść ofiarą takiego błędnego stosowania przepisów przez organ. Wyrok poznańskiego sądu otwiera im drogę do zrewidowania wydanych w ich sprawach decyzji wymiarowych oraz prawidłowości wysokości nałożonych na nich sankcji.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: Źródło zewnętrzne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
KSeF wchodzi na stałe – od 2026 roku faktury tylko elektroniczne. Szczegóły ustawy już znane!

KSeF wchodzi na stałe i już od 2026 roku każda faktura będzie musiała być wystawiona elektronicznie. Nowa ustawa całkowicie zmienia zasady rozliczeń i obejmie zarówno podatników czynnych, jak i zwolnionych z VAT. To największa rewolucja w fakturowaniu od lat.

Od kwietnia 2026 r. bez KSeF nie wystawisz żadnej faktury. To prosta droga do paraliżu firmy

Od 2026 r. KSeF stanie się obowiązkiem dla wszystkich przedsiębiorców w Polsce. System zmieni sposób wystawiania faktur, obieg dokumentów i współpracę z księgowością. W zamian przewidziano m.in. szybszy zwrot VAT. Eksperci podkreślają jednak, że firmy powinny rozpocząć przygotowania już teraz – zwlekanie może skończyć się paraliżem rozliczeń.

Rewolucja w fakturach: od 2026 KSeF obowiązkowy dla wszystkich! Firmy mają mniej czasu, niż myślą

Mamy już ustawę wprowadzającą obowiązkowy Krajowy System e-Faktur. Od lutego 2026 r. część przedsiębiorców straci możliwość wystawiania tradycyjnych faktur, a od kwietnia – wszyscy podatnicy VAT będą musieli korzystać wyłącznie z KSeF. Eksperci ostrzegają: realnego czasu na wdrożenie jest dużo mniej, niż się wydaje.

Rewolucja w interpretacjach podatkowych? Rząd planuje centralizację i zmiany w Ordynacji podatkowej – co to oznacza dla podatników i samorządów?

Rząd szykuje zmiany w Ordynacji podatkowej, które mają ułatwić dostęp do interpretacji podatkowych i uporządkować ich publikację. Zamiast rozproszenia na setkach stron samorządowych, wszystkie dokumenty trafią do jednej centralnej bazy – systemu EUREKA, co ma zwiększyć przejrzystość i przewidywalność prawa podatkowego.

REKLAMA

Krajowy System e-Faktur (KSeF). Prezydent podpisał ustawę

Prezydent Karol Nawrocki podpisał w środę zmianę ustawy o VAT, wprowadzającą Krajowy System e-Faktur (KSeF) - poinformowała kancelaria prezydenta. Co to oznacza dla firm?

Nierozwiązany problem ziemi po PGR-ach: czy minister Krajewski uratuje miejsca pracy i gospodarstwa indywidualne?

Nierozwiązane od lat kwestie zagospodarowania dzierżawionej ziemi państwowej powracają dziś z ogromną siłą. Na decyzje ministerstwa rolnictwa czekają zarówno pracownicy spółek gospodarujących na gruntach po dawnych PGR-ach, jak i rolnicy indywidualni, którzy chcą powiększać swoje gospodarstwa. W tle stoją dramatyczne obawy o przyszłość setek osób zatrudnionych w spółkach oraz widmo likwidacji stad bydła.

Dobra wiadomość dla rolników! Prezydent podpisał ustawę o przechowywaniu nawozów naturalnych – zmiany wejdą w życie błyskawicznie

Prezydent RP podpisał ustawę przygotowaną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która wprowadza istotne zmiany dla rolników w zakresie przechowywania nawozów naturalnych. Nowe przepisy wydłużają terminy dostosowania gospodarstw, upraszczają procedury budowlane i zapewniają dodatkowe wsparcie administracyjne.

Pracujący studenci, a ubezpieczenie w ZUS. Umowy o pracę, o dzieło i zlecenia - składki i świadczenia

Nie tylko latem wielu studentów podejmuje pracę, na podstawie kilku rodzajów umów. Różnią się one obowiązkiem odprowadzania składek a co za tym idzie, również prawem do świadczeń. Wyjaśniamy jakie umowy są podpisywane i jak są oskładkowane.

REKLAMA

Rekord: Ponad 1,24 mln cudzoziemców pracuje legalnie w Polsce i płaci składki do ZUS

Na koniec I półrocza 2025 r. liczba cudzoziemców legalnie pracujących i objętych ubezpieczeniami społecznymi w ZUS przekroczyła 1,24 mln osób. W województwie kujawsko-pomorskim było ich ponad 48,3 tys.W porównaniu z końcem 2024 roku wzrost odnotowano zarówno w skali kraju, jak i w regionie - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Działalność nierejestrowana w 2025 roku - własny biznes bez składek ZUS i formalności [limit]. Kiedy rejestracja firmy jest już konieczna i jak to zrobić?

Rozpoczęcie działalności gospodarczej w Polsce może wydawać się skomplikowane – zwłaszcza dla osób, które dopiero testują swój pomysł na biznes. Dlatego działalność nierejestrowana (zwana też nieewidencjonowaną) to atrakcyjna forma dla początkujących przedsiębiorców. Jednak wraz z rozwojem działalności pojawia się pytanie: czy to już czas, by przejść na zarejestrowaną firmę? Przedstawiamy, kiedy warto podjąć ten krok, jakie są jego konsekwencje oraz jak się do tego przygotować.

REKLAMA