Kto jest podatnikiem VAT, gdy najem dotyczy majątku wspólnego małżonków

Takie stanowisko potwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, uchylając niezgodne z prawem postanowienie urzędu skarbowego w Gliwicach. Fragment uzasadnienia tego pisma przedstawiamy poniżej. Pełna treść pisma jest dostępna na stronie internetowej „MONITORA księgowego” www.mk.infor.pl.

(...) Zgodnie z uregulowaniami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) istotą wspólności majątkowej małżeńskiej, zarówno ustawowej, jak i umownej, jest to, iż każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego (dorobkowego) na zasadach współwłasności łącznej (bezudziałowej).

Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzaniu majątkiem wspólnym, lecz każdy z nich jest uprawniony do samodzielnego zarządzania majątkiem wspólnym, a zgoda drugiego z małżonków na dokonanie przezeń czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu nie oznacza, iż przez jej wyrażenie staje się on też stroną czynności prawnej dokonanej przez pierwszego z nich. O tym, który z małżonków jest (będzie) podatnikiem podatku od towarów i usług, rozstrzyga w istocie rzeczy wola tychże małżonków co do tego, który z nich określone czynności zarządu majątkiem wspólnym będzie w konkretnej sytuacji wykonywał.

Wobec powyższego świadczący usługę najmu będzie podatnikiem podatku od towarów i usług wówczas, gdy najem ten będzie wykonywał we własnym imieniu i na własny rachunek. Jeżeli przedmiotem najmu jest rzecz stanowiąca majątek wspólny małżonków, to podatnikiem podatku od towarów i usług w okolicznościach wskazanych w art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług będzie ten małżonek, który dokonuje wynajmu we własnym imieniu (który jest stroną czynności prawnej). Prawnopodatkowa podmiotowość określona ww. przepisem, jak również prawa i obowiązki określone przepisami o podatku od towarów i usług (w tym również obowiązek rozliczenia tegoż podatku), w takiej sytuacji dotyczy tylko jednego z małżonków.

W stanie faktycznym wnioskodawca wskazał, iż umowę najmu lokalu użytkowego podpisała jego małżonka.

Ponadto małżonkowie złożyli do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gliwicach oświadczenie o woli opodatkowania przez żonę całości uzyskanego przychodu w związku ze świadczeniem usługi najmu przedmiotowego lokalu użytkowego.

W konsekwencji skoro wnioskodawca wyraził wolę rozliczania osiągniętego przychodu z tytułu zawartej umowy najmu wyłącznie przez jego małżonkę, to na gruncie podatku od towarów i usług tylko wyznaczony małżonek (żona wnioskodawcy) będzie traktowany jako podatnik tego podatku w momencie przekroczenia kwoty obrotu osiągniętego z tytułu najmu lokalu użytkowego, uprawniającej do zwolnienia od podatku od towarów i usług.

Opodatkowania podatkiem od towarów i usług nie wyłączy ewentualny brak zgody współmałżonka w przypadku rozporządzania składnikiem majątku wspólnego wykraczającego poza zakres zwykłego nim zarządu. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług - czynności określone w art. 5 ust. 1 podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa (...)

oprac. Ewa Sławińska