Zasiłek pogrzebowy 2023. Ile wynosi? Jak uzyskać? Ile czasu na złożenie wniosku?

• Ile wynosi zasiłek pogrzebowy? Kto może go otrzymać?
• Kiedy przysługuje zasiłek pogrzebowy?
• Zasiłek pogrzebowy? Za co należy się zwrot kosztów pochówku?
• Rok na złożenie wniosku
• Jakie dokumenty są potrzebne?

Ile wynosi zasiłek pogrzebowy? Kto może go otrzymać?

Wysokość zasiłku pogrzebowego przyznawanego i wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie zmieniła się lutego 2011 roku i wynosi 4 tys. zł. Wcześniej wysokość świadczenia była płynna i zmieniała się co kwartał. 

Wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego w ZUS mogą składać członkowie rodziny czyli współmałżonek (nawet jeśli pozostaje w separacji orzeczonej wyrokiem sądu), rodzice, rodzeństwo, dzieci, dzieci przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, dziadkowie oraz wnuki. Tym osobom zasiłek może być wypłacony w pełnej wysokości (4 tys. zł.) niezależnie od faktycznie poniesionych kosztów pogrzebu. 

Jeżeli pochówek organizuje osoba obca, pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna kościoła lub związku wyznaniowego i podmioty te wykażą koszty związane z pochówkiem to kwota refundacji będzie na poziomie udokumentowanych kosztów, jednak nie więcej niż 4 tys. zł.

Kiedy przysługuje zasiłek pogrzebowy?

Zasiłek pogrzebowy przysługuje po śmierci osoby, która:

• była ubezpieczona w ZUS lub miała między innymi przyznaną emeryturę, rentę bądź emeryturę pomostową, 
• zmarła w czasie pobierania zasiłku chorobowego albo świadczenia rehabilitacyjnego już po ustaniu ubezpieczenia,
• pobierała świadczenie przedemerytalne bądź zasiłek przedemerytalny, 
• zmarła nie mając przyznanej emerytury lub renty lecz w dniu zgonu spełniała warunki do jej uzyskania. 

Zasiłek pogrzebowy? Za co należy się zwrot kosztów pochówku?

Niestety przepisy prawne nie precyzują co można, a czego nie można zaliczać w poczet kosztów pochówku. Przyjmuje się, że pogrzeb to czynności, które trwają od chwili zgonu do pochowania zwłok lub prochów osoby zmarłej. Podczas rozpatrywania wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego uwzględnia się poniesione w tym czasie i związane z pochówkiem wydatki. 

Na przykład przedstawienie rachunku tylko za trumnę nie stanowi dowodu pokrycia kosztów pogrzebu, ponieważ  zasadne jest przypuszczenie, że pozostałe koszty poniósł ktoś inny, kto również będzie ubiegał się o zasiłek pogrzebowy. Do kosztu pochówku trudno zaliczyć również wyłącznie zakup kwiatów czy wiązanek, bo to uprawniałoby występowanie o zwrot kosztów w ramach zasiłku każdego żałobnika w wysokości proporcjonalnej do poniesionych wydatków.

Do katalogu kosztów nie sposób wpisać kosztów poniesionych na wystawienie nagrobka. Nie jest to zdarzenie bezpośrednio związane z pochówkiem. Brak nagrobka nie oznacza, że pogrzeb się nie odbył, a nagrobek, obelisk, kwatera, rzeźba bądź inskrypcje nagrobne mogą być wykonane długo po ceremonii.

Rok na złożenie wniosku

Wniosek o zwrot wydatków można złożyć do 12. miesięcy od dnia śmierci osoby. Po upływie tego okresu prawo do zasiłku wygasa. Jeśli strona, która wnioskuje o zasiłek spełniła wszystkie formalności, to ZUS powinien przekazać wnioskodawcy pieniądze do 30. dni od dnia wpływu wniosku do placówki ZUS. 

Jeżeli z powodu późniejszego odnalezienia zwłok lub zidentyfikowania osoby zmarłej albo z innych przyczyn całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej, zgłoszenie wniosku o zasiłek pogrzebowy w tym terminie było niemożliwe, to prawo do zasiłku wygasa po upływie roku od dnia pogrzebu. Dokumentem, który potwierdza te okoliczności lub przyczyny jest zaświadczenie Policji, prokuratury bądź innej instytucji. W takiej sytuacji, ZUS wypłaci zasiłek niezwłocznie, natomiast nie później niż do 30. dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do stwierdzenia uprawnień do zasiłku.

W razie donacji zwłok na cele naukowe sprawienie pogrzebu możliwe jest dopiero po przekazaniu rodzinie przez instytucję naukową szczątków osoby zmarłej po zakończeniu badań. Z przyczyn, więc całkowicie niezależnych od osoby uprawnionej do zasiłku pogrzebowego nie ma ona możliwości zgłoszenia wniosku o wypłatę w ciągu ustawowych 12 miesięcy.

Jakie dokumenty są potrzebne?

Wystarczy wypełnić przygotowany przez ZUS formularz Z-12 Wniosek o zasiłek pogrzebowy, który udostępnia ZUS w swoich placówkach bądź na stronie internetowej www.zus.pl 

Podstawowymi dokumentami wymaganymi do wypłaty zasiłku pogrzebowego oprócz wniosku są skrócony odpis aktu zgonu albo odpis zupełny aktu urodzenia dziecka z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu, a jeżeli oryginały zostały złożone w banku - kopie rachunków potwierdzone przez bank za zgodność z oryginałem. 

Ponadto dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo zgłaszającego wniosek z osobą zmarłą (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowód osobisty zawierający wymagane dane), zaświadczenie płatnika składek o podleganiu ubezpieczeniu w dniu śmierci (w przypadku, gdy zmarła osoba ubezpieczona lub członek rodziny osoby ubezpieczonej), nie dotyczy to osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz osób z nimi współpracujących.

Sebastian Szczurek, Regionalny Rzecznik Prasowy ZUS Województwa Opolskiego