| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > CIT > Jak rozliczać podatkowo opcje, swapy i inne pochodne instrumenty finansowe

Jak rozliczać podatkowo opcje, swapy i inne pochodne instrumenty finansowe

Nasza spółka zawiera z nabywcami umowy na sprzedawane wyroby. Aby ograniczyć skutki wahań rynkowych cen sprzedawanych produktów, spółka zawiera z wyspecjalizowanymi podmiotami transakcje na instrumentach pochodnych (opcje, swapy, forward, futures). Zawierane kontrakty obejmują często rozliczenie pieniężne samego instrumentu, bez dostawy towaru (tzw. transakcje nierzeczywiste). Gdy wystawiającym opcje walutowe jest spółka, otrzymuje ona od brokera premię opcyjną. Natomiast gdy spółka jest nabywcą opcji, dokonuje ona płatności premii na rzecz brokera. Spółka albo dokonuje realizacji praw z nabytych opcji, albo rezygnuje z tej realizacji. Jak rozliczyć te transakcje w podatku dochodowym od osób prawnych?

RADA

W przypadku transakcji rzeczywistych mających za przedmiot pochodne instrumenty finansowe koszt podatkowy powinien zostać rozliczony (zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8b updop) w momencie, gdy podatnik:

1) zrealizował prawa wynikające z tych instrumentów, albo

2) zrezygnował z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, albo

3) dokonał odpłatnego zbycia tych praw.

Koszt ten powinien być ustalony w wysokości wydatków na nabycie pochodnego instrumentu finansowego (np. premia opcyjna) oraz na nabycie tzw. instrumentu bazowego (waluta, towar etc.). Przychód z transakcji rzeczywistej mającej za przedmiot pochodne instrumenty finansowe powinien być rozliczony w momencie zbycia instrumentu bazowego - zgodnie z art. 12 ust. 3a updop.

Natomiast przy transakcjach nierzeczywistych koszt podatkowy może nie wystąpić - jeżeli podatnik zrealizował zysk z tej transakcji. Przychód należy rozpoznać w momencie jego uzyskania, czyli w dacie realizacji kontraktu.

UZASADNIENIE

Warto na wstępie przybliżyć, choć w podstawowym zakresie, problematykę pochodnych instrumentów finansowych i kontraktów terminowych. Jak wiadomo, są one coraz częściej wykorzystywane w praktyce, choć niekoniecznie oznacza to powszechną znajomość zasad ich rozliczeń.

Najbogatszą normatywną definicję tych instrumentów finansowych znajdziemy w § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz.U. Nr 149, poz. 1674; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 228, poz. 1508).

W myśl tej definicji instrumentem pochodnym jest instrument finansowy, który spełnia łącznie następujące warunki:

a) jego wartość jest zależna od zmiany wartości tzw. instrumentu bazowego (czyli np. określonej stopy

procentowej, ceny papieru wartościowego lub towaru, kursu wymiany walut, indeksu cen lub stóp, oceny wiarygodności kredytowej lub indeksu kredytowego albo innej podobnej wielkości) i

b) jego nabycie nie powoduje poniesienia żadnych wydatków początkowych albo wartość netto tych wydatków jest niska w porównaniu do wartości innych rodzajów kontraktów, których cena podobnie zależy od zmiany warunków rynkowych, i

c) jego rozliczenie nastąpi w przyszłości.

Do instrumentów pochodnych należy zaliczać w szczególności transakcje terminowe, takie jak: kontrakty forward lub futures, opcje oraz kontrakty swap.

PRZYKŁAD 1 - FORWARD

Spółka Malina przewiduje, że za pół roku będzie musiała nabyć 100 tys. USD. Spółka chce się uniezależnić od ryzyka kursowego i zawiera kontrakt forward po cenie 3,50 zł za 1 USD. Innymi słowy - nabywa prawo zakupu za pół roku 100 tys. USD po kursie 3,50 zł za 1 USD. Za pół roku w momencie realizacji transakcji kurs rynkowy wynosi 4 zł za 1 USD. Spółka Malina osiągnęła więc zysk 0,5 zł na każdym zakupionym dolarze.

PRZYKŁAD 2 - OPCJA WALUTOWA

Spółka Malina przewiduje, że za pół roku będzie musiała nabyć 100 tys. USD. Spółka nabywa (za premię opcyjną) opcję zakupu 100 tys. USD po cenie 3,50 zł za 1 USD do zrealizowania w określonym dniu wygaśnięcia opcji. W dniu wygaśnięcia opcji cena rynkowa wynosi 3 zł za 1 USD. Skorzystanie z prawa, jakie daje opcja, nie jest dla spółki opłacalne (na rynku można kupić taniej), więc rezygnuje ona z realizacji opcji. Ceną tej rezygnacji jest poniesiony wcześniej koszt premii.

PRZYKŁAD 3 - SWAP1

Swap może polegać na umowie między dwoma podmiotami, w której płatność o oprocentowaniu zmiennym zamieniana jest na płatność o oprocentowaniu stałym. Pozwala to uzyskać korzyści obu stronom.

Przykładowo:

Spółka 1 otrzymuje propozycję kredytów oprocentowanych: 5% rocznie lub WIBOR + 1% rocznie.

Spółka 2 otrzymuje propozycję kredytów oprocentowanych: 5,1% rocznie lub WIBOR + 1,3% rocznie.

Spółka 1 jest zainteresowana kredytem o oprocentowaniu stałym, a spółka 2 o oprocentowaniu zmiennym. W takiej sytuacji może dojść do transakcji, w której oba podmioty biorą przeciwne kredyty i następuje wymiana:

Spółka 1:

WIBOR + 1% - [WIBOR - 3,95%] = 4,95%

Spółka 2:

5,1% + [WIBOR - 3,95%] = WIBOR + 1,15%

Jak widać, po wymianie obie strony płacą mniej, niż gdyby każda wzięła kredyt bezpośrednio w banku.

Pochodne instrumenty finansowe w podatku dochodowym

Pochodne instrumenty finansowe to w podatku dochodowym prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny towarów, walut obcych, waluty polskiej, złota dewizowego, platyny dewizowej lub papierów wartościowych, albo od wysokości stóp procentowych lub indeksów, a w szczególności opcje i kontrakty terminowe (art. 16 ust. 1b updop). Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie normują szczegółowo kwestii podatkowych związanych z różnymi pochodnymi instrumentami finansowymi. Nie ma zatem przepisów oddzielnych dla opcji, swapów czy forwardów. Przepisy updop określają tylko pewne zasady ogólne, według których należy kwalifikować i rozliczać skutki podatkowe tych transakcji.

Koszty uzyskania przychodów z pochodnych instrumentów finansowych. W związku z rozliczaniem wydatków na nabycie pochodnych instrumentów finansowych powstaje pytanie, kiedy można zaliczyć je do kosztów podatkowych.

reklama

Narzędzia księgowego

Partner merytoryczny

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

ŻAKIEWICZ ADWOKACI Kancelaria Prawa Karnego i Gospodarczego Sp. k.

Ekspert prawa karnego, karno-skarbowego oraz procedury karnej

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »