| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Podatki osobiste > PIT > PIT od odszkodowań i odsetek od nich

PIT od odszkodowań i odsetek od nich

Co do zasady odszkodowania uzyskane przez osoby fizyczne są zwolnione z podatku dochodowego (PIT). Dotyczy to w szczególności otrzymanych odszkodowań lub zadośćuczynień, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynika z przepisów ustaw lub przepisów wykonawczych, odszkodowań otrzymanych na podstawie wyroku lub ugody sądowej, rent przyznanych na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, kwot otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych. Od tej zasady są jednak wyjątki - dotyczą one przede wszystkim odszkodowań otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Opodatkowane PIT są natomiast odsetki od odszkodowań.

Wyjątki od zasady zwolnienia z PIT odszkodowań.

Jak wyżej zostało wskazane zasadą jest, iż wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalenia wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw. Ustawodawca wprowadził w tym względzie pewne wyjątki, na mocy których opodatkowaniu podlegają :

a) określone w prawie pracy odprawy i odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,

b) odprawy pieniężne wypłacane na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,

c) odprawy i odszkodowania z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,

d) odszkodowania  przyznane na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,

e) odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, otrzymane również na podstawie wyroku lub ugody sądowej,

f) odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o PIT (18% i 32 %), lub na zasadach, o których mowa w art. 30c ustawy o PIT ( 19 % podatek liniowy ),

g) odszkodowania wynikające z zawartych umów lub pozasądowych ugód,

h) odszkodowania otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,

i) odszkodowania dotyczące korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Otrzymane odszkodowanie, które nie podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych należy wykazać w zeznaniu podatkowym składanym za dany rok podatkowy, w pozycji inne źródła.

Analizując przedstawiony katalog zwolnień podatkowych oraz wyjątków, które powodują , że dane odszkodowanie podlega jednak opodatkowaniu można zauważyć, że o ile w przypadku osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej, zasadą jest zwolnienie otrzymanych odszkodowań z podatku dochodowego, o tyle w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, zasadą jest opodatkowanie otrzymanych odszkodowań otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością.

Opodatkowaniu PIT podlegają bowiem zarówno odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą ( otrzymane również z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych ), a także inne odszkodowania otrzymane w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Zwolnienia z podatku dochodowego otrzymanych kwot z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych.

Rolą odszkodowania jest zrekompensowanie poszkodowanemu poniesionej szkody i nie stanowi ono świadczenia, którego celem jest wzbogacenie podatnika. Oprócz zwolnień podatkowych dotyczących wypłaty odszkodowania zawartych w art. 21 ust 1 pkt 3-3d, ustawodawca stosowne zwolnienie zawarł również w art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT.  Zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, wolne od podatku dochodowego są kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, z wyjątkiem:

a) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c ustawy o PIT,

b) dochodu, o którym mowa w art. 24 ust. 15 ustawy o PIT.

Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę ( art. 805 k.c.). Ubezpieczania gospodarcze dzielą się na ubezpieczenia majątkowe oraz osobowe. Kryterium podziału wskazanych ubezpieczeń jest zakres przedmiotowy ochrony ubezpieczeniowej. W ubezpieczeniach majątkowych może nim być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu ( art. 821 k.c. ). Tak więc w ubezpieczeniach majątkowych przedmiotem ochrony jest mienie lub odpowiedzialność cywilna. 

Natomiast w ubezpieczeniach osobowych przedmiotem ochrony są w szczególności dobra osobiste człowieka, czyli życie i zdrowie ( art. 829 k.c. ). W razie zaistnienia zdarzenia skutkującego powstaniem wypadku ubezpieczeniowego, ubezpieczyciel ma obowiązek spełnić świadczenie polegające w szczególności na zapłacie: przy ubezpieczeniu majątkowym - określonego odszkodowania za szkodę; przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia.

Zatem otrzymane odszkodowania oraz inne świadczenia z tytułu ubezpieczeń osobowych lub majątkowych ( również w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego ), niezależnie od tego czy zostały przyznane na podstawie uznania ubezpieczyciela, ugody pozasądowej lub sądowej, są zwolnione z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT. Wyjątek od tej zasady stanowią odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalności gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 ( zasady ogólne, czyli stawki 18%, 32% ) lub art. 30c ( 19 % podatek liniowy ). Zwolnieniu nie podlega również dochód z tytułu inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową ubezpieczenia zawartą na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej, w przypadku ubezpieczeń związanych z funduszami kapitałowymi.   

Pojawiają się interpretacje wskazujące, iż do rekompensaty szkód z tytułu czynów niedozwolonych wypłacanych w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody zastosowanie znajdują normy zawarte w art. 21 ust 1 pkt 3-3d ustawy o PIT, jednakże w ocenie Biura Rzecznika Ubezpieczonych pomimo tych wątpliwości co do hipotezy poszczególnych norm prawnych zawartych w przedmiotowych przepisach wynikających w szczególności z licznych nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku wypłaty odszkodowań w ramach ubezpieczeń obowiązkowych ( w tym obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych ) niezależnie od tego czy zostały przyznane na podstawie decyzji ubezpieczyciela, ugody pozasądowej lub sądowej, odszkodowania te są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Powyższą interpretację potwierdzają również w indywidualnych interpretacjach podatkowych organy podatkowe - Dyrektorzy Izb Skarbowych. Jako przykład można wskazać na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 30.10.2009 ( sygn. ILPB2/415-797/09-5/WM ) oraz z dnia 14.09.2009 ( sygn. ILPB1/415-712/09-4/IM ), Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21.08.2009 (sygn. IPPB1/415-417/09-2/AM ), czy też Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach ( sygn. IBPBII/1/415-270/09/MK ).

Należy również wskazać, iż stosownie do treści art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa ( teks jednolity, Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm. ) minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego ( interpretacja indywidualna ). W przypadku wątpliwości można zatem zawsze złożyć wniosek do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania podatnika Dyrektora Izby Skarbowej ( Warszawa, Poznań, Katowice, Bydgoszcz, Łódź ) wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej na formularzu urzędowym ORD-IN.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Rafał Dybka

Aplikant adwokacki, specjalista w dziedzinie prawa nieruchomości, prawa budowlanego oraz podatkowego.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »