| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Ewidencja księgowa > Błędy popełniane przy ewidencjonowaniu przychodów

Błędy popełniane przy ewidencjonowaniu przychodów

W niniejszym artykule eksperci pokazują na przykładach błędy, jakie mogą się zdarzyć przy ujęciu przychodów i ich korekt.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.) równowartość otrzymanych lub należnych od kontrahentów środków z tytułu świadczeń, których wykonanie nastąpi w następnych okresach sprawozdawczych, trzeba ujmować za pośrednictwem konta rozliczeń międzyokresowych przychodów. Dlatego, jak wskazują eksperci, spółka nie może ująć całej należności w przychodach danego roku, gdy przykładowo obejmuje ona zapłatę nie tylko za licencję na korzystanie z oprogramowania, ale też za dwuletnią usługę wsparcia technicznego. Błędy występują też w przypadku przekazywania kontrahentom rabatów. W księgach rachunkowych ujmuje się je inaczej niż dla celów podatkowych. Oznacza to, że korektę przychodów w takim przypadku w księgach rachunkowych ujmuje się w okresie, w którym powstał korygowany przychód, a nie wystawiono fakturę korygującą.

BŁĄD 1: Ujęcie odsetek od pożyczki

Spółka, która zgodnie z ustawą o rachunkowości nie stanowi jednostki mikro ani małej, 1 grudnia 2016 r. udzieliła pożyczki długoterminowej innej spółce. Wartość pożyczki to 5 mln zł, oprocentowanie jest stałe w wysokości 6 proc. rocznie (odsetki płatne raz na rok, 1 grudnia). Termin spłaty to 1 grudnia 2021 r. W związku z udzieleniem pożyczki spółka otrzymała prowizję w wysokości 2 proc. wartości kapitału. Prowizja została potrącona z kwoty kapitału, a więc rzeczywisty przepływ pieniężny wynosił 4,9 mln zł. Spółka ujęła prowizję jako przychód w całości w dacie potrącenia (tj. w 2016 r.). Na dzień bilansowy 31 grudnia 2016 r. ujęto także w przychodach odsetki naliczone za okres od 1 do 31 grudnia, które potraktowano jako przychód niepodatkowy, jako że nie zostały zapłacone.

OPINIA EKSPERTA

Damian Uszko biegły rewident, partner w HLB M2 sp. z o.o. Tax & Audit sp.k.

Długoterminowe aktywa finansowe z tytułu pożyczek jednostki (które nie korzystają z uproszczeń przewidzianych dla jednostek mikro oraz małych) powinny wyceniać według skorygowanej ceny nabycia, wyliczonej według efektywnej stopy procentowej. Wynika to z ustawy o rachunkowości oraz rozporządzenia ministra finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych. Aby właściwie wycenić te aktywa, należy oszacować wewnętrzną stopę zwrotu (IRR) dla wszystkich przepływów pieniężnych związanych z umową pożyczki. Pomocny może być arkusz kalkulacyjny, w którym należy rozpisać przepływy pieniężne i wyliczyć wewnętrzną stopę zwrotu za pomocą funkcji IRR. Następnie na koniec każdego okresu sprawozdawczego należy wycenić pożyczkę, korzystając z otrzymanej efektywnej stopy, korygując wartość aktywów o faktyczne wpływy pieniężne (np. otrzymane odsetki). Warto zwrócić uwagę, że w przypadku pożyczek, dla których występują regularne płatności odsetkowe wyliczone według stopy procentowej zmiennej lub stałej (bez prowizji oraz innych przepływów), wycena według stopy efektywnej jest zbieżna lub zbliżona do liniowego szacunku odsetek. Różnica pomiędzy tymi wycenami zwykle wtedy nie jest znacząca, dlatego wiele jednostek uznaje ją za nieistotną dla sprawozdania finansowego i księguje uproszczoną, liniową wycenę. Dopiero ujęcie innych, znacznych przepływów charakteryzujących się nieregularnością lub jednorazowością, takich jak prowizje lub odsetki płatne na koniec okresu pożyczki, skutkuje istotną różnicą w wycenie. W przykładzie spółki ujęto przychód z tytułu prowizji w 2016 r., natomiast księgowa wartość pożyczki na moment jej udzielenia wyniosła 5 mln zł. Tymczasem wycena według skorygowanej ceny nabycia skutkuje ujęciem w księgach pożyczki na moment jej udzielenia w wysokości 4,9 mln zł. Prowizja rozliczy się razem z odsetkami w okresie pięciu lat trwania pożyczki. W wyniku tego efektywna stopa procentowa wyniesie ok. 6,48 proc. (natomiast nominalne oprocentowanie to 6 proc.). Taka wycena będzie również skutkować powstaniem różnic przejściowych pomiędzy wartością bilansową i podatkową pożyczki, a w związku z tym obowiązkiem ujęcia aktywów lub rezerw z tytułu podatku odroczonego. Prowizja będzie bowiem przychodem podatkowym w 2016 r., a odsetki w momencie ich faktycznej zapłaty, co nie jest spójne z bilansowym ujęciem przychodów naliczonych zgodnie z efektywną stopą procentową. ⒸⓅ

BŁĄD 2: Przychody ze sprzedaży produktów i usług

W księgach rachunkowych spółki są następujące przychody ze sprzedaży:

1) niewyłącznej licencji na korzystanie z oprogramowania X wraz z dwuletnią usługą wsparcia technicznego za łączną kwotę 1,5 mln zł – w całości w listopadzie 2016 r. (miesiąc udzielenia licencji);

2) praw autorskich do kodu źródłowego oprogramowania Y w kwocie 6 mln zł, tworzonego na wcześniejsze zlecenie zamawiającego przez 9 miesięcy (cena określona w zawartej wcześniej umowie) – w całości w styczniu 2017 r. (miesiąc sprzedaży praw autorskich do ukończonego kodu), spółka wiarygodnie oceniała zaawansowanie prac na 31 grudnia 2016 r. na 95 proc.;

Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM

3) usługi typu SAS (software as a service) polegającej na udostępnieniu platformy do rozliczania transakcji walutowych w okresie grudzień 2016 r. – listopad 2017 r. za łączną kwotę 1,2 mln zł – w całości w grudniu 2016 r. (miesiąc wystawienia faktur sprzedaży – całość opłaty wnoszona jest w momencie zawarcia umowy).

OPINIA EKSPERTA

Maciej Czapiewski biegły rewident, partner zarządzający w HLB M2 Audyt sp. z o.o. Tax & Audit sp.k.

Postępowanie spółki w zakresie ujmowania wskazanych wyżej przychodów do właściwego okresu sprawozdawczego jest nieprawidłowe. Odnośnie do pierwszego zagadnienia poprawne jest ujęcie przychodów ze zbycia licencji niewyłącznej w momencie zawarcia umowy licencyjnej. Jednak w tym wypadku spółka zobowiązała się również, w ramach ustalonego wynagrodzenia, do świadczenia przez dwa lata usług wsparcia technicznego. W takiej sytuacji powinna ustalić, jaka część wynagrodzenia to wynagrodzenie z tytułu zawarcia umowy licencyjnej, a jaka część dotyczy usługi wsparcia technicznego (zwykle wynosi to ok. 15–20 proc. wartości początkowej licencji rocznie). Część przychodów dotycząca wsparcia technicznego powinna być ujęta jako przychody przyszłych okresów i rozliczana w przychody ze sprzedaży w okresie trwania zobowiązania do świadczenia usług (w tym wypadku przez 24 miesiące). Takie postępowanie jest zgodne z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości. Przepis ten nakazuje, aby za pośrednictwem konta rozliczeń międzyokresowych przychodów rozliczać równowartość otrzymanych lub należnych od kontrahentów środków z tytułu świadczeń, których wykonanie nastąpi w następnych okresach sprawozdawczych. W drugim przypadku, dotyczącym sprzedaży praw autorskich, w istocie mamy do czynienia z usługą przygotowania kodu źródłowego na zlecenie, która powinna być rozliczona zgodnie z postanowieniami art. 34a ustawy o rachunkowości. Przepis ten stanowi, że przychody z wykonania niezakończonej usługi objętej umową, w okresie realizacji dłuższym niż 6 miesięcy, wykonanej na dzień bilansowy w istotnym stopniu, ustala się na dzień bilansowy proporcjonalnie do stopnia zaawansowania usługi, jeżeli stopień ten, jak również przewidywane całkowite koszty wykonania usługi za cały czas jej realizacji, można ustalić w sposób wiarygodny. Oznacza to, że w opisywanej sytuacji w księgach rachunkowych 2016 r. spółka powinna ująć 95 proc. wartości przychodów wynikających z umowy (czyli 5,7 mln zł). Oczywiście należy pamiętać, że w kosztach 2016 r. trzeba także ująć 95 proc. budżetowanych kosztów realizacji całego kontraktu. Z kolei przychody opisane w trzecim punkcie, tj. ze zbycia usług typu SAS, powinny być rozpoznawane w momencie, gdy usługa faktycznie jest wyświadczona, niezależnie od terminu zawarcia umowy, wystawienia faktury czy też otrzymania płatności. W tym przypadku wartość sprzedanych usług typu SAS powinna być ujęta jako przychody przyszłych okresów, a następnie rozliczona w okresie 12 miesięcy, stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy o rachunkowości. W 2016 r. należy więc ująć przychód w wysokości 100 tys. zł. Na koniec należy zauważyć, że powyższe reguły obowiązują dla celów rachunkowych, inne są zasady rozpoznawania przychodu dla celów podatkowych. W przypadku wystąpienia takich różnic konieczne może być rozpoznanie aktywów lub rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego. ⒸⓅ

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Joanna Owczarek

ekspert w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »