Dokumentacja opisująca przyjęte przez jednostkę zasady (politykę) rachunkowości powinna zawierać m.in. zasady dotyczące sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Ustawa o rachunkowości w art. 10 ust. 1 pkt 3 określa następujące rodzaje dokumentów, które opisują sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych w danej jednostce:

1) zakładowy plan kont,

2) wykaz ksiąg rachunkowych,

3) opis systemu przetwarzania danych.

Zakładowy plan kont jest dokumentem ustalającym:

• wykaz kont księgi głównej,

• przyjęte zasady klasyfikacji zdarzeń,

• zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej.

Kierownik jednostki ustala w formie pisemnej i aktualizuje dokumentację opisującą przyjęte przez jednostkę zasady (politykę) rachunkowości. Rozumie się przez to wybrane i stosowane przez jednostkę rozwiązania dopuszczone ustawą - w tym także określone w MSR - zapewniające wymaganą jakość sprawozdań finansowych (art. 3 ust. 11 uor).

Zakładowy plan kont, jako jeden z podstawowych dokumentów opisujących zasady (politykę) rachunkowości, zawiera normy zapewniające prawidłowe sporządzanie sprawozdań finansowych jednostki. W miarę rozwoju działalności jednostki non profit może jednak wystąpić potrzeba aktualizacji lub zmiany stosowanego w tej jednostce planu kont.

Jednostki niebędące spółkami handlowymi - jeżeli nie prowadzą działalności gospodarczej (w szczególności: stowarzyszenia, związki zawodowe, organizacje pracodawców, izby gospodarcze, fundacje, organizacje dobroczynności i opieki społecznej, przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych) - sporządzają roczne sprawozdanie finansowe według rozporządzenia Ministra Finansów z 15 listopada 2001 r. Przepisy rozporządzenia informują o zakresie informacji potrzebnych do sporządzenia poszczególnych składników sprawozdania finansowego. Aby osiągnąć wymaganą jakość sprawozdania finansowego, ważne jest ustalenie odpowiednich zasad (polityki) rachunkowości, tj. ustalenie metod wyceny aktywów i pasywów oraz metod ustalania wyniku finansowego, a także opracowanie zakładowego planu kont.

Ustalając wykaz kont księgi głównej, zasady klasyfikacji zdarzeń oraz zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych w zakładowym planie kont, należy kierować się pozycjami bilansu oraz rachunku wyników określonymi w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia oraz danymi z informacji dodatkowej.

Zasady klasyfikacji przychodów z działalności statutowej oraz kosztów realizacji zadań statutowych należy ustalać zgodnie z § 2 rozporządzenia.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przykład

Fundacja SZANSA, zajmująca się promocją zatrudnienia i aktywizacją zawodową osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy, do ewidencji kosztów działalności i strat przyjęła w zakładowym planie kont następujące konta księgi głównej oraz konta analityczne:

Koszty administracyjne jednostki

400 Amortyzacja

400-1 Amortyzacja środków trwałych

400-2 Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych

410 Zużycie materiałów i energii

420 Usługi obce

430 Wynagrodzenia

440 Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia

440-1 Składki z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczeń zdrowotnych, FP, FGŚP

440-2 Odpisy na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych

440-3 Dopłaty do szkoleń pracowników

440-4 Pozostałe świadczenia na rzecz pracowników

450 Podatki i opłaty

460 Pozostałe koszty rodzajowe

722 Koszty realizacji zadań statutowych

752 Koszty finansowe

752-1 Odsetki

752-2 Koszty zbycia inwestycji

752-3 Aktualizacja wartości inwestycji

752-4 Inne koszty finansowe

762 Pozostałe koszty operacyjne

762-1 Koszty sprzedanych niefinansowych aktywów trwałych

762-2 Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych

762-3 Inne koszty operacyjne

772 Straty nadzwyczajne

UWAGA!

Jeżeli jednostka non profit podejmie działalność gospodarczą w ciągu roku obrotowego, to z dniem podjęcia tej działalności stosuje przepisy ustawy o rachunkowości odnoszące się do jednostek prowadzących działalność gospodarczą.

Jeżeli jednostka non profit podejmie działalność gospodarczą, kierownik jednostki ma obowiązek zaktualizować dotychczasową dokumentację zasad (polityki) rachunkowości - w tym zakładowy plan kont. Przepisy ustawy o rachunkowości odnoszące się do sporządzania sprawozdań finansowych wymagają prezentacji bardziej szczegółowych danych przedstawiających sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy jednostki (w porównaniu z przepisami rozporządzenia z 15 listopada 2001 r.).