Kategorie

Sukcesja przedsiębiorstwa osoby fizycznej – zasady, terminy, prawa i obowiązki zarządcy sukcesyjnego

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Sukcesja przedsiębiorstwa osoby fizycznej – zasady, terminy, prawa i obowiązki zarządcy sukcesyjnego
ShutterStock
Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej miała być odpowiedzią na nierzadki problem kontynuacji działalności gospodarczej w przypadku śmierci prowadzącej ją osoby fizycznej. Dotychczas przedsiębiorstwo po śmierci jego właściciela faktycznie przestawało istnieć, co wiązało się z dużymi kłopotami dla jego pracowników i kontrahentów. W związku z powyższym wprowadzono instytucję tzw. zarządu sukcesyjnego.

Powołanie zarządu sukcesyjnego

Reklama

Zgodnie z nowymi przepisami, zarządca sukcesyjny może zostać powołany na dwa sposoby: za życia przedsiębiorcy – przez niego samego lub po śmierci przedsiębiorcy – przez wymienione w ustawie osoby uprawnione. W tym drugim przypadku powołanie zarządcy powinno nastąpić w terminie 2 miesięcy od śmierci przedsiębiorcy. Do kręgu osób, które mogą podjąć decyzję o powołaniu zarządcy sukcesyjnego po śmierci właściciela, należą: małżonek, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie, spadkobiercy ustawowi, którzy przyjęli spadek, spadkobiercy testamentowi lub zapisobiercy windykacyjni, którzy przyjęli spadek.

W celu powołania zarządcy należy sporządzić oświadczenie o powołaniu i uzyskać pisemną zgodę powołanego na pełnienie tej funkcji, oraz zgłosić powołanie zarządcy do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Zgłoszenie do CEIDG jest bezpłatne i można dokonać go przez Internet lub we właściwym urzędzie, wypełniając odpowiednie formularze.

Zarządcą sukcesyjnym może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, może to być np. jeden ze spadkobierców lub prokurent. Sam zarządca nie musi być przedsiębiorcą wpisanym do CEIDG. Zasadniczo ustanawia się jednego zarządcę, ale możliwe jest powołanie tzw. zarządcy rezerwowego, który zajmie się firmą, jeśli obecny zarządca nie będzie mógł pełnić tej funkcji.

Prawa i obowiązki zarządcy sukcesyjnego

Reklama

Zarządca sukcesyjny może samodzielnie zarządzać przedsiębiorstwem w sprawach bieżących. W obrocie posługuje się własnymi danymi oraz firmą zmarłego przedsiębiorcy, dodając do niej oznaczenie „w spadku”, a także numerem identyfikacji podatkowej zmarłego przedsiębiorcy. Działa w imieniu własnym, ale na rachunek właścicieli przedsiębiorstwa w spadku. Za zobowiązania powstałe w trakcie zarządu sukcesyjnego odpowiadają więc solidarnie właściciele przedsiębiorstwa w spadku. Jedynie jeśli przed sądem wykażą oni, że zarządca nieprawidłowo gospodaruje majątkiem firmy, mogą dochodzić od niego rekompensaty.

Zarządca dysponuje rachunkiem bankowym przedsiębiorstwa (konto firmy nie jest automatycznie zamykane przez bank z chwilą śmierci przedsiębiorcy), jest zobowiązany i uprawniony do wykonywania umów, np. realizacji zleceń, wykonywania usług, dostaw, płatności. Jeżeli zarządca został powołany jeszcze przez przedsiębiorcę, to umowy są płynnie kontynuowane, natomiast jeśli przedsiębiorca nie powołał zarządcy, każda ze stron umowy może powstrzymać się od jej wykonywania do czasu ustanowienia zarządcy przez spadkobierców, w tym czasie nie są naliczane odsetki ani kary umowne.

W zakresie rozliczeń podatkowych zarządca sukcesyjny podlega takim samym zasadom, jak zmarły przedsiębiorca, przy czym w przypadku podatku od towaru i usług powinien zaktualizować zgłoszenie rejestracyjne VAT-R. Może pozywać i być pozywany za zobowiązania przedsiębiorstwa.

Niezwłocznie po ustanowieniu zarządca powinien sporządzić przed notariuszem spis inwentarza. Nie odpowiada osobistym majątkiem za długi firmy, jednak ponosi odpowiedzialność za działanie na szkodę przedsiębiorstwa. Zarządca za swoje czynności może pobierać wynagrodzenie, natomiast właściciele przedsiębiorstwa (spadkobiercy) maja prawo do zysku, wypłacanego raz do roku.

Inne skutki śmierci przedsiębiorcy

Zarządca powołany przez przedsiębiorcę przejmuje obowiązki związane z wykonywaniem umów o pracę – umowy te wygasną dopiero wraz z wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego. Jeżeli przedsiębiorca nie powołał zarządcy, umowy o pracę wygasają w ciągu 30 dni od śmierci przedsiębiorcy – w tym okresie tzw. osoba uprawniona do czynności zachowawczych albo zarządca powołany przez spadkobierców może zawrzeć z pracownikiem porozumienie o kontynuowaniu zatrudnienia.

Śmierć przedsiębiorcy nie powoduje już automatycznego wygaśnięcia zezwoleń i koncesji, jednak aby zachować je w mocy zarządca sukcesyjny powinien w terminie 3 miesięcy od ustanowienia złożyć wniosek o potwierdzenie możliwości wykonywania tych decyzji. Zezwolenia lub koncesje mogą być również przeniesione na właściciela przedsiębiorstwa w spadku, jeżeli złoży on stosowny wniosek za zgodą pozostałych właścicieli przedsiębiorstwa w terminie 6 miesięcy od śmierci przedsiębiorcy albo wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

Śmierć przedsiębiorcy nie oznacza też wykreślenia wpisów w rejestrze działalności regulowanej, pod warunkiem, że w ciągu miesiąca od ustanowienia zarządcy sukcesyjnego zostanie złożony wniosek o zmianę wpisu (dodanie oznaczenia „w spadku”) i oświadczenie, że spełnione są warunki wymagane do wykonywania danej działalności.

Czas trwania zarządu sukcesyjnego

Zarząd sukcesyjny trwa co do zasady 2 lata od śmierci przedsiębiorcy, jednak z ważnych powodów sąd może przedłużyć ten okres do 5 lat. Zarząd sukcesyjny lub możliwość jego powołania może wygasnąć, jeżeli w ciągu 2 miesięcy od śmierci przedsiębiorcy nikt nie przyjął spadku, stwierdzono nabycie przedsiębiorstwa w spadku przez jednego spadkobiercę/ zapisobiercę, jedna osoba nabyła całe przedsiębiorstwo (np. wniesiono je aportem do spółki), zarządca został wykreślony z CEIDG i w ciągu miesiąca nie powołano nowego, ogłoszono upadłość firmy lub nastąpił dział spadku.

Polecamy: INFORLEX Ekspert

Polecamy: INFORLEX Biznes

Czynności zachowawcze

Jeżeli przedsiębiorca nie wyznaczył zarządcy sukcesyjnego, to jego prawdopodobni spadkobiercy (następcy prawni - małżonek, dzieci) mogą w ciągu 2 miesięcy dokonywać niezbędnych czynności do przetrwania firmy. Są to tzw. czynności zachowawcze. Kontynuowanie działalności w ramach czynności zachowawczych należy zgłosić naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu ze względu na miejsce prowadzenia działalności.

Jeżeli żadna z osób uprawnionych do dokonywania czynności zachowawczych nie będzie chciała prowadzić spraw firmy lub nie będzie miała niezbędnych kwalifikacji, to wykonywanie wszelkich umów i innych czynności zostaje wstrzymane (zawieszone) na okres 2 miesięcy. Po tym czasie firma albo będzie kontynuowała swoją działalność albo zostanie zamknięta.

Nierozwiązane problemy

Ustawa nie rozwiązuje wszystkich problemów z kontynuowaniem działalności przedsiębiorcy, a jej stosowanie może być trudne szczególnie w przypadku, gdy zarządcy nie ustanowił sam przedsiębiorca, ale zadanie to spoczywa na spadkobiercach. Do powołania zarządcy wymagana jest zgoda osób, którym łącznie przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku większy niż 85 procent, co w praktyce oznacza, że wszyscy spadkobiercy muszą zgodzić się na osobę zarządcy. Wydaje się jednak, że mimo to regulacja zyska uznanie przedstawicieli wielu jednoosobowych firm.

Ustawa o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej z 5 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1629).

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    22 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Refakturowanie podatku od nieruchomości na dzierżawcę lub najemcę

    Refakturowanie podatku od nieruchomości. Podatek od nieruchomości nie może być przedmiotem sprzedaży lub innej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w efekcie nie podlega odrębnemu „refakturowaniu”. Jednak jeżeli strony umowy dzierżawy lub najmu postanowią, że wynajmujący „przerzuca” koszt podatku od nieruchomości na dzierżawcę (najemcę), wówczas koszt ten stanowi element ceny usługi dzierżawy (najmu). Innymi słowy wartość podatku od nieruchomości stanowi część zapłaty (czynszu) za usługę dzierżawy lub najmu. Dlatego też w takiej sytuacji wydzierżawiający (lub najemce) powinien wystawić fakturę, w której podstawa opodatkowania, to łączna cena (wartość) usługi dzierżawy obejmująca m.in. wartość podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT. Koszty podatku od nieruchomości nie mogą bowiem stanowić samodzielnego świadczenia, lecz są elementem podstawowej czynności, jaką jest dzierżawa nieruchomości, zatem co do zasady nie powinny być wykazywane na fakturze w odrębnej pozycji.

    Transparentność wynagrodzeń w UE - jak się przygotować?

    Transparentność wynagrodzeń w UE. Projekt przygotowany przez Komisję Europejską zakłada rewolucyjne zmiany w zakresie transparentności wynagrodzeń. Jakie rozwiązania zakłada i jakie konsekwencje może za sobą nieść? Jak przygotować organizację do ujawnienia płac?

    Jaki wzrost PKB w 2021 roku?

    PKB w 2021 roku. Wzrost gospodarczy (tj. wzrost Produktu Krajowego Brutto - PKB) Polski w 2021 r. może zbliżyć się do 5 proc., ale resort finansów pozostaje konserwatywny w swoich prognozach - powiedział 22 czerwca PAP Biznes minister finansów, funduszy i polityki regionalnej Tadeusz Kościński. Podkreślił, że w budżecie są zabezpieczone środki na wypadek kolejnej fali pandemii. Dodał, że wykonanie budżetu po czerwcu może być zbliżone do tego po maju, kiedy to w odnotowano nadwyżkę w wysokości 9,4 mld zł.

    Elektroniczny TAX FREE od początku 2022 roku

    Ustawa o VAT daje możliwość zwrotu podatku od towarów i usług podróżnym. Procedura TAX FREE pozwala turystom odwiedzającym Polskę na uniknięcie podwójnego opodatkowania. Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa szykują zmiany dla przedsiębiorców działających w systemie zwrotu VAT podróżnym od początku 2022 roku, polegającą na odejściu od papierowej wersji procedury i zastąpienie jej elektronicznym systemem ewidencji.

    Przedsiębiorca jako honorowych dawca krwi - co przysługuje?

    Honorowy dawca krwi, który jest pracownikiem, po oddaniu krwi może otrzymać dwa dni wolnego. Co jednak w sytuacji gdy honorowym dawcą krwi jest przedsiębiorca? Czy z tego tytułu przysługują mu jakieś preferencje?

    Zmęczenie cyfrowe w czasie pandemii

    Zmęczenie cyfrowe. 41% ankietowanych niepokoi się wpływem Internetu na dobre samopoczucie bardziej niż przed pandemią – wynika z badania EY. Jak postrzegamy obecnie korzystanie z kanałów cyfrowych?

    E-faktury - zagrożenia i ryzyka

    E-faktury. Już w październiku 2021 r. w Polsce zostaną wprowadzone e-faktury – zapowiada polski rząd. Na razie będą dobrowolną formą rozliczenia, jednak za dwa lata (od 2023 roku) system podatkowy zostanie całkowicie zdigitalizowany. Eksperci wskazują, że oprócz oczywistych korzyści, takich jak uszczelnienie systemu podatkowego czy uproszczenie rozliczeń między kontrahentami, e-faktury wiążą się też z pewnymi ryzykami. To przede wszystkim obawa przed inwigilacją i działaniami hakerów.

    Pakiet VAT e-commerce, czyli podwyżki w e-handlu

    Pakiet VAT e-commerce. Nowelizacja ustawy o VAT wprowadza tzw. unijny pakiet e-commerce. Zmiana ma wejść we wszystkich krajach Unii. Celem jest wyrównanie szans firm z UE w konkurowaniu w obszarze handlu elektronicznego z podmiotami z krajów trzecich.

    Podatkowa Grupa Kapitałowa (PGK) – jakie korzyści?

    Podatkowa Grupa Kapitałowa (PGK) jest narzędziem do zmniejszenia zobowiązania podatkowego w ramach grupy kapitałowej umożliwiającym zwiększenie swobody dokonywania transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi wchodzącymi w skład PGK oraz zmniejszenie obowiązków administracyjnych związanych z rozliczeniem CIT. Jednak funkcjonowanie w ramach takiej grupy wiąże się również z ryzykiem, które wynika z konieczności przestrzegania bardzo rygorystycznych warunków PGK. Jest to więc rozwiązanie korzystne, a zarazem ryzykowne dla podatników.

    Czy podatek może zapłacić za podatnika inny podmiot?

    Zapłata podatku. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w wyroku z 14 kwietnia 2021 r. (sygn. II FSK 3305/18) , że zobowiązanie podatkowe płatnika wygasa również w przypadku, kiedy kiedy wpłata podatku realizowana jest przez podmiot trzeci. Konieczne jest jednak aby podatek został opłacony ze środków podatnika, by podmiot uiszczający podatek miał do wykonania tej czynności umocowanie oraz aby wiedzę o tym fakcie miał organ podatkowy, na rzecz którego dokonywana jest konkretna wpłata należności.

    Kościński: jesteśmy za sprawiedliwymi podatkami

    Raje podatkowe, podatek minimalny. Działania resortu finansów ukierunkowane są na wprowadzenie sprawiedliwych podatków w UE i poza nią, dlatego istotne jest zwalczanie rajów podatkowych - poinformował minister finansów, funduszy i polityki regionalnej Tadeusz Kościński.

    Tarcza PFR 1.0 - ponad 42 mld zł umorzonych subwencji

    Subwencje z Tarczy PFR. Z 61 mld zł udzielonych subwencji z Tarczy PFR 1.0 umorzymy firmom w sumie 42-45 mld zł, czyli o 4-6 mld zł więcej, niż pierwotnie zakładaliśmy - powiedział wiceprezes Polskiego Funduszu Rozwoju Bartosz Marczuk.

    Opłata reprograficzna - czy przepisy są zgodne z prawem UE?

    Opłata reprograficzna - nowe regulacje. Przepisy dotyczące opłaty reprograficznej mogą być niezgodne z polskim i unijnym prawem. Projekt ustawy o uprawnieniach artysty zawodowego budzi wątpliwości prawników. Które przepisy budzą wątpliwości?

    VAT e-commerce - projekt objaśnień podatkowych MF

    VAT e-commerce. Ministerstwo Finansów przygotowało projekt objaśnień podatkowych do pakietu zmian w VAT zwanego potocznie VAT e-commerce. W objaśnieniach tych zawarto 59 praktycznych przykładów jak działa pakiet. Objaśnienia te mają chronić przedsiębiorców z mocą wiążącą dla administracji skarbowej. Ministerstwo Finansów zaprasza podatników do zgłaszania uwag do tego projektu w ramach prekonsultacji do 30 czerwca.

    Akcyza. Wzory deklaracji uproszczonych AKC-UA i AKC-UAKZ

    Wzory deklaracji akcyzowych. Ukazało się rozporządzenie dotyczące wzorów deklaracji uproszczonych w sprawie podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych, chodzi o wzory AKC-UA i AKC-UAKZ. Nowe deklaracje mają zastosowanie począwszy od rozliczenia za trzeci kwartał 2021 r.

    22 czerwca 2021 roku przypada "Dzień Wolności Podatkowej"

    Dzień Wolności Podatkowej. W tym roku "Dzień Wolności Podatkowej" przypada 22 czerwca w 173. dniu roku. Na opłacenie wszystkich danin, czyli podatków i opłat, które są przymusowe niezależnie od tego, jak się nazywają, pracujemy 172 dni z 365, czyli o 12 dni dłużej niż w 2020 r. - poinformowało w poniedziałek Centrum im. Adama Smitha. W 2020 roku Dzień Wolności Podatkowej przypadał 10 czerwca, w 2019 roku 8 czerwca, a w roku 2018 - 6 czerwca.

    Rejestracja samochodu ciężarowego do 3,5 tony - nowy obowiązek akcyzowy od 1 lipca 2021 r.

    Rejestracja samochodu ciężarowego do 3,5 tony. Od 1 lipca 2021 r., aby zarejestrować samochód ciężarowy i specjalny o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, sprowadzany z innego kraju UE, będziemy musieli przedłożyć w wydziale komunikacji odpowiedni dokument z urzędu skarbowego, który potwierdzi, że nie musimy zapłacić akcyzy od tego samochodu. Jest to nowy obowiązek.

    Stawki VAT w gastronomii - dania na wynos z 5% czy 8% VAT?

    Stawki VAT w gastronomii. Sprzedaż w lokalach gastronomicznych dań na wynos jest dostawą towarów, dlatego mogła być opodatkowana stawką 5% zamiast 8%. Tak wynika z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z 22 kwietnia 2021 r. w sprawie C-703/19, dotyczącej polskiego podatnika. Wyrok ma praktyczne konsekwencje głównie w stanie prawnym obowiązującym do 30 czerwca 2020 r. Zawiera jednak przydatne wskazówki odnoszące się również do stosowania obecnych przepisów, po wprowadzeniu nowej matrycy stawek VAT.

    Specjalista ds. e-przetargów

    Specjalista ds. e-przetargów. Nowelizacja ustawy Prawo zamówień publicznych, która weszła w życie 1 stycznia 2021 roku, wprowadziła kilka istotnych zmian, które mają na celu usprawnienie procesów zakupowych wśród wykonawców i zamawiających. Nowe prawo pokazuje, że niezbędne jest także posiadanie dodatkowych kompetencji przez specjalistów z tego sektora. Czy można zatem mówić o tworzeniu się nowego stanowiska pracy, które da się określić mianem specjalisty ds. e-przetargów?

    Niższych podatków, stabilnego prawa - czego życzyć przedsiębiorcom?

    Dzień Przedsiębiorcy jest obchodzony w dniu 21 czerwca. Czego można im życzyć? Stabilnego prawa, mniej uciążliwych formalności oraz niższych podatków i składek ZUS – wynika z badania zleconego przez inFakt agencji ARC Rynek i Opinia. Równie ważne jest, aby pomimo niesprzyjających warunków do prowadzenia biznesu nadal odczuwali satysfakcję ze swojej działalności.

    Zamówienia publiczne w 2021 roku - nowe przepisy, problemy wykonawców i zamawiających

    Zamówienia publiczne. Powszechny dostęp do szczepień i stopniowe luzowanie obostrzeń to w końcu czas na odbudowanie gospodarki. Będzie miało to bezpośredni wpływ na wzrost procesów zakupowych, również w sektorze zamówień publicznych. Trudny okres pandemii, szczególnie w pierwszych jej miesiącach, spowolnił lub całkowicie sparaliżował niektóre branże. Zmiany w Prawie zamówień publicznych (Pzp), które weszły w życie od 1 stycznia 2021 r. miały usprawnić procesy zakupowe. Czy zamawiający i wykonawcy są gotowi na zmierzenie się z nową rzeczywistością wynikającą z nowelizacji ustawy?

    Strategia podatkowa a schematy podatkowe

    MDR to skrót od Mandatory Disclosure Rules – są to przepisy prawa związane z obowiązkiem przekazywania (raportowania) do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) informacji o schematach podatkowych. Regulacje te mają istotny wpływ na działalność podatników – w określonych przypadkach nakładają na podatników obowiązek raportowy, jak również obowiązek wdrożenia i stosowania tzw. procedury wewnętrznej.

    Franszyza redukcyjna a PIT

    Franszyza redukcyjna a PIT. Czy kwota franszyzy redukcyjnej, która została wypłacona poszkodowanemu przez ubezpieczonego sprawcę szkody jest opodatkowana podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

    Ceny transferowe: nowe obowiązki także dla podmiotów niepowiązanych

    Ceny transferowe. W celu zabezpieczenia przedsiębiorstwa i zarządu przed ryzykiem surowych kar w związku z niewywiązaniem się z obowiązków w zakresie cen transferowych za 2021 r., kluczowe znaczenie ma jak najszybsza identyfikacja transakcji jednorodnych. Chodzi o te, których wartość może przekroczyć na koniec roku 500 tys. zł netto. Konieczna jest też implementacja procedury badania rzeczywistego właściciela, np. w formie wprowadzenia odpowiednich zapisów do umów zawieranych z kontrahentami.

    Zmiana pracy 2021. Oczekiwania pracowników i możliwości rozwoju

    Rynek pracy 2021. Pandemia koronawirusa nie tylko nie zakończyła rynku pracownika, ale poprzez geometrycznie rosnące zapotrzebowanie na niektóre specjalizacje, wręcz zaostrzyła walkę o talenty. Przedstawiamy analizę wyników badań przeprowadzonych wśród ponad 3 tys. respondentów z 20 dominujących na rynku pracy branż.