REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Metody oceny opłacalności inwestycji

dr Agnieszka Zierke
Ekspert z zakresu prawa, ekonomii, nowych technologii i cyberbezpieczeństwa
Metody oceny opłacalności inwestycji
Metody oceny opłacalności inwestycji

REKLAMA

REKLAMA

Najczęściej spotykane kryterium klasyfikacji, kategoryzujące metody oceny opłacalności, uwzględniające zmienną wartość pieniądza w czasie, obejmuje podział na dwie podstawowe grupy – metody proste i dyskontowe.
rozwiń >

Metody proste za korzyść netto przyjmują zysk, zakładając stałą wartość pieniądza w czasie, z subiektywnym kryterium decyzyjnym. Należą do nich modele ROI, ROE i PP.

REKLAMA

REKLAMA

Z kolei, metody dyskontowe za korzyść netto przyjmują przepływy pieniężne netto, zakładając zmienną wartość pieniądza w czasie oraz obiektywne kryteria decyzyjne. Należą do nich modele DPP, NPV i IRR.

Modele proste, pomimo swoich licznych wad i braku potwierdzonych w rzeczywistości założeń, stanowią bardzo przydatne narzędzie oceny we wstępnych fazach procesu przygotowywania inwestycji, a także w stosunku do inwestycji o krótkim cyklu życia i niewielkiej skali.

Zmiany w Prawie Pracy 2015 (Komplet 4 książek) + Kodeks pracy 2015 z komentarzem gratis

REKLAMA

50 Ściąg Księgowego z aktualizacją online

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Założenia modeli ROI i ROE

Metody ROI i ROE estymowane są dla każdego okresu życia inwestycji oddzielnie, co w rezultacie daje tyle wartości obu metod ile jest okresów. Oznacza to, że metody te nie są syntetyczne, a jedynie okresowe. Ma to istotne powiązanie z kryterium decyzyjnym, gdyż również jest ono określane dla każdego z okresów osobno.

Zazwyczaj zakłada się, iż inwestycja jest opłacalna gdy:

  • w każdym okresie ROI i ROE są większe od stopy granicznej,
  • dla większości okresów ROI i ROE są większe od stopy granicznej,
  • gdy wcześniej ustalone kryterium decyzyjne jest spełnione dla wszystkich okresów.

W procesie oceny wedle tych metod powinien być wybrany jeden reprezentatywny okres, w którym bezwzględna opłacalność byłaby oceniona. Za reprezentatywny okres powinien być wybrany ten przedział czasu, w którym inwestycja wykorzystuje 100% prognozowanych zdolności produkcyjnych.

Należy także zauważyć, iż stosując ROI i ROE nie można zbudować obiektywnych kryteriów decyzyjnych na podstawie prostych stóp zwrotu. Jako kryterium decyzyjne dla tych metod przyjmuje się, zasadę maksymalizacji ich wartości oraz osiągnięcia wartości większej niż stopa graniczna.

VAT po zmianach od 1 lipca 2015 r.

Model ROI

ROI - Return On Investment – to stopa zwrotu z kapitałów przeznaczonych na realizację danej inwestycji. Metoda ta informuje, o tym, ile jednostka całkowitych nakładów inwestycyjnych przynosi korzyści netto, wyrażonej zyskiem operacyjnym.

Metodę tę stosuje się w sytuacji, gdy prosta stopa zwrotu wyliczana jest dla wszystkich dostarczycieli kapitału, czyli właścicieli i wierzycieli.

Wzór na ROI przedstawia się następująco:

ROI = Zysk operacyjny opodatkowany / całkowite nakłady inwestycyjne x 100%

Miarą korzyści jest zysk operacyjny netto, który przyrównuje się do całkowitych nakładów inwestycyjnych.

Przy czym, kryterium decyzyjne:

ROI >= ROIb; WACC – inwestycja jest opłacalna

ROI < ROIb; WACC – inwestycja jest nieopłacalna

gdzie: ROIb – zwrot z nakładów inwestycyjnych w branży, WACC – koszt kapitału całkowitego

Model ROE

ROE - Return On Equity – to stopa zwrotu z inwestycji jaką się uzyskuje dzięki zaangażowaniu kapitału własnego. Metoda ta stosowana jest gdy stopa zwrotu szacowana jest jedynie dla właścicieli.

Wzór na ROE przedstawia się następująco:

ROE = Zysk netto / Nakłady inwestycyjne finansowane kapitałem własnym x 100%

Miarą korzyści netto jest zysk netto, który przyrównywany jest do nakładów inwestycyjnych finansowanych kapitałem własnym.

Przy czym, Kryterium decyzyjne:

ROE >= Roblig; ke - inwestycja jest opłacalna

ROE < Roblig; ke - inwestycja jest nieopłacalna

gdzie: Roblig – stopa graniczna wyrażona alternatywną stopą procentową, ke – koszt kapitału własnego

Zalety i wady prostych metod stóp zwrotu

Do zalet należy zaliczyć przede wszystkim ich prostotę i łatwość interpretacji. Są one również proste do oszacowania. Potrzebne informacje i dane są zazwyczaj dostępne, gdyż podmiot realizujący inwestycję posiada dane dotyczące wysokości koniecznych do poniesienia nakładów inwestycyjnych, a także sporządza niezbędny do ich pozyskania rachunek zysków i strat.

Z kolei do wad zaliczyć należy przede wszystkim brak uwzględnienia zmiennej wartości pieniądza w czasie, fakt mierzenia korzyści netto jedynie zyskiem oraz wymóg arbitralnego ustalenia minimalnej granicznej stopy zwrotu, która nie jest miarą obiektywną. Dodatkowo niekwestionowaną wadą jest roczna niesyntetyczna formuła, jak również różnorodność aplikacyjna wynikająca z rozbieżności w samym algorytmie matematycznym, który bywa odmiennie formułowany.

Metoda PP

Model PP - metoda prostego okresu zwrotu - szacuje długość okresu, jaki jest potrzebny na to, aby nakłady inwestycyjne poniesione na realizację inwestycji zostały w pełni pokryte, czyli zrównoważone z korzyściami netto generowanymi przez inwestycję.

Wzór przedstawia się następująco:

PP = ( N – R ) / ( Z + A)


gdzie: PP – okres zwrotu, N – nakłady inwestycyjne, R – wartość końcowa inwestycji, Z – przeciętny roczny zysk netto, A – roczny odpis amortyzacyjny

Przy czym, kryterium decyzyjne:

PP < PPgr - inwestycja jest opłacalna

PP > PPgr - inwestycja jest nieopłacalna

PP = PPgr - o przyjęciu lub odrzuceniu inwestycji zadecydować powinny inne czynniki, nie uwzględnione w tej metodzie

gdzie: PP – okres zwrotu, PPgr – graniczny, najdłuższy dopuszczalny okres zwrotu

Zalety i wady metody PP

Do głównych zalet tej metody należy jej prostota i zrozumiałość. Dodatkowo uwzględnia ona wyższe ryzyko inwestycji długookresowych, dzięki czemu ma to wpływ na ograniczenie ryzyka. Dodatkowo metoda ta sprzyja zachowaniu płynności, gdyż preferuje inwestycje krótkoterminowe i pokazuje ich płynność. Kolejną zaletą jest opłacalność inwestycji wyrażana przez czas, co silnie wpływa na percepcję decydenta, gdyż intuicyjnie odpowiada na najczęściej zadawane pytanie, a mianowicie - kiedy nastąpi zwrot poniesionych nakładów.

Z kolei jeśli chodzi o wady metody PP, należy wskazać, iż nie uwzględnia ona zmiennej wartości pieniądza w czasie, opiera się na memoriałowym mierniku korzyści netto, czyli zysku z którego ma się inwestycja zwrócić, nie informuje o opłacalności inwestycji, a dokładniej o jej płynności. Ponadto, nie można w oparciu o nią skonstruować obiektywnego kryterium decyzyjnego, wymaga często subiektywnego ustalenia granicznego okresu zwrotu nakładów inwestycyjnych, nie uwzględnia korzyści netto generowanych przez inwestycję po okresie, kiedy całkowite nakłady inwestycyjne w pełni się zwrócą i bardziej preferuje inwestycję o krótkim okresie życia. Co więcej, metoda ta nie nadaje się do bezwzględnej oceny opłacalności inwestycji niekonwencjonalnych, gdy nakłady inwestycyjne są ponoszone nie tylko w okresie realizacji inwestycji, ale również w okresie eksploatacji czy likwidacji.

Metoda DPP

Metoda DPP - Discount Payback Pariod – to metoda zdyskontowanego okresu zwrotu, eliminująca dwie podstawowe wady metody prostego okresu zwrotu. Jest to równoznaczne z tym, iż opiera się ona na przepływie pieniężnym netto (NCF) i uwzględnia zmienną wartość pieniądza w czasie.

Metoda DPP szacuje okres czasu, jaki jest wymagany do tego, aby wartość bieżąca całkowitych nakładów inwestycyjnych poniesionych na realizację danej inwestycji została pokryta z bieżących korzyści netto generowanych przez inwestycję.

Wzór przedstawia się następująco:

gdzie: j – pierwszy okres, w którym występują dodatnie przepływy pieniężne netto, I - wartość całkowitych nakładów inwestycyjnych podlegający zwrotowi, KN - skumulowana wartość bieżących dodatnich korzyści netto (NCF” +” ), PVI – bieżąca wartość całkowitych nakładów inwestycyjnych

Przy czym, kryterium decyzyjne:

DPP < DPPgr - inwestycja jest opłacalna

DPP > DPPgr - inwestycja jest nieopłacalna

DPP = DPPgr - o przyjęciu lub odrzuceniu inwestycji zadecydować powinny inne czynniki, nie uwzględnione w tej metodzie

gdzie: PP – okres zwrotu, PPgr – graniczny, najdłuższy dopuszczalny okres zwrotu

Zalety i wady metody DPP

Do głównych zalet metody DPP należy zaliczyć to, że uwzględnia ona wartość pieniądza w czasie, przyjmując za korzyść netto zdyskontowane przepływy pieniężne, a także to, że sprzyja zachowaniu płynności poprzez preferowanie inwestycji krótkoterminowych.

Za główne wady tej metody można uznać subiektywność kryterium decyzyjnego, w wyniku samodzielnego wyboru wartości granicznych, nie uwzględnianie korzyści netto z całego okresu życia inwestycji, a także fakt, że stosując tę metodę można odrzucić długoterminowe projekty wykazujące dodatnią zaktualizowaną wartość netto.


Metoda NPV

Metoda NPV – Net Present Value of Investment - jest oparta o analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych przy zadanej stopie dyskonta. Można ją zinterpretować jako obraz zaktualizowanej wartości inwestycji przy danej stopie zwrotu, bądź bezwzględną korzyść dla firmy, jeżeli inwestycja zostanie zrealizowana.

Wzór przedstawia się następująco:

gdzie: NCF ”+” – dodatnie przepływy pieniężne netto, NCF0”-„ – wysokość początkowego wkładu, k – stopa dyskontowa, krei – stopa reinwestycji dodatnich przepływów pieniężnych

k = krei

każdy dodatni przepływ pieniężny netto jest reinwestowany na koniec okresu życia inwestycji ze stopą krei równą stopie dyskonta. Następnie skapitalizowana wartość każdego dodatniego przepływu pieniężnego netto jest dyskontowana.

Założenia metody

Podstawowe założenia metody wyceny projektów inwestycyjnych NPV obejmują określenie długości ekonomicznego okresu życia inwestycji, a także znajomość oczekiwanej struktury, czyli wartości i rozkładu w czasie przepływów pieniężnych netto przedsięwzięcia. Inwestycja charakteryzuje się typowym, konwencjonalnym rozkładem w czasie przepływów netto, a także nieodwracalnością ponoszonych nakładów. Zakłada się również, niezmienną rentowność inwestycji w całym okresie życia przedsięwzięcia.

Kryteria decyzyjne:

NPV > 0 - inwestycja jest opłacalna, można ją zaakceptować

NPV = 0 - inwestycja jest neutralna

NPV < 0 - inwestycja jest nieopłacalna, nie należy jej zaakceptować

Zalety i wady metody NPV

Głównymi zaletami metody NPV jest uwzględnianie zmiennej wartości pieniądza w czasie i wyrażenie korzyści netto przepływem pieniężnym netto. Pozostałe ważne zalety tej metody obejmują ocenę opłacalności projektu w ciągu jego całkowitego ekonomicznego okresu życia, możliwość stworzenia obiektywnego kryterium opłacalności, brak wrażliwości na rodzaj inwestycji, czyli możność oceny form z konwencjonalnymi i niekonwencjonalnymi przepływami netto. Istotne jest również to, iż posługując się tą metodą możliwa jest wycena kilku projektów jednocześnie.

Do głównych wad metody NPV należy zaliczyć problematyczność wyboru odpowiedniego poziomu stopy dyskontowej, stały poziom rentowności ocenianych inwestycji, a także równoważność stopy dyskontowej i stopy kapitalizacji wykorzystywanej do reinwestycji dodatnich przepływów pieniężnych netto.

Metoda IRR

Metoda IRR – Internal rate of Return - metoda wewnętrznej stopy zwrotu. Istnieje kilka najważniejszych interpretacji ekonomicznych tej metody. Pierwsza interpretacja stanowi bezwzględną ocenę opłacalności w oparciu o algorytm dla wszystkich dostarczycieli kapitału i wyraża zwrot z kapitału całkowitego, może także z punktu widzenia właścicielskiego, przedstawiać stopę zwrotu z kapitału własnego. Druga interpretacja oparta jest na fundamentalnej zasadzie finansów, zgodnie z którą, zainwestowany kapitał powinien generować wyższą stopę zwrotu, niż koszt po jakim jest on pozyskiwany.

Wewnętrzna stopa zwrotu umożliwia zbudowanie obiektywnego kryterium decyzyjnego umożliwiającego podjęcie bezwzględnej decyzji inwestycyjnej. Inwestycja jest opłacalna, gdy stopa zwrotu z kapitału zaangażowanego w daną inwestycję jest wyższa niż graniczna wymagana stopa zwrotu kgr.

gdzie: NPC – przepływy pieniężne netto, IRR – wewnętrzna stopa zwrotu

Założenia metody:

Do założeń modelu należy niezmienność rentowności inwestycji w całym okresie jej życia. Ważnym elementem metody jest również, reinwestowanie dodatnich NCF według stopy reinwestycji krei tożsamej z IRR. Istotną charakterystyką jest typowość inwestycji, co równoznaczne jest z pierwszym przepływem pieniężnym ujemny, któremu w okresie funkcjonowania towarzyszą dodatnie przepływy, będące zwrotem zainwestowanych kapitałów.

Przy ocenie inwestycji nietypowych za pomocą metody IRR możliwe są dwa przypadki - inwestycja może nie mieć żadnej IRR, bądź może mieć ich wiele. W przypadku, występowania więcej nić jednej wartości IRR, metoda ta nie nadaje się do bezpośredniego zastosowania jako sposób bezwzględnej oceny opłacalności inwestycji.

Przy czym, kryterium decyzyjne:

kgr < IRR - inwestycję można zaakceptować, gdyż jest opłacalna

kgr = IRR - inwestycja jest neutralna, można ją zaakceptować gdyż jest opłacalna

kgr > IRR - inwestycja jest nieopłacalna i należy ją odrzucić

Zalety i wady metody IRR

Do głównych zalet należy zaliczyć wyrażenie korzyści netto poprzez przepływ pieniężny, łatwość interpretacji metody, a także dodatkowy efekt psychologiczny związany z preferowaniem mierników opłacalności wyrażonych procentowo. Istotnymi zaletami metody IRR jest także możliwość określenia granicznej stopy zwrotu, która może być bezpośrednio porównywana z kosztem kapitału, występowanie obiektywnego kryterium decyzyjnego, a także możliwość stosowania do szacowania bezwzględnej oceny opłacalności inwestycji w przypadku, gdy nie jest jeszcze znana stopa dyskonta.

Głównymi wadami metody IRR jest założenie tożsamości stopy reinwestycji dodatnich NCF z obliczonym IRR, kryterium stałej rentowności przez cały okres inwestycji, a także brak możliwości bezpośredniego jej wykorzystania do bezwzględnej oceny opłacalności inwestycji nietypowych.

Bibliografia:

W. F. Samuelson, S. G. Marks, „Ekonomia Menedżerska”, Warszawa, 2009.

H. Johnson, „Ocena projektów inwestycyjnych. Maksymalizacja wartości przedsiębiorstwa”, 2006.

H. R. Varian „Mikroekonomia. Kurs średni. Ujęcie nowoczesne”, 2012.

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
Rezerwy na świadczenia pracownicze – tablice trwania życia 2025 a wycena aktuarialna rezerw

Rezerwy aktuarialne na świadczenia pracownicze zależą m.in. od dekrementu śmiertelności w populacji. Jak budowany jest model śmiertelności w aktuarialnej wycenie rezerw pracowniczych? Jak zmienią się rezerwy pośmiertne oraz rezerwy na ZFŚS po publikacji przez GUS najnowszych tablic trwania życia (TTŻ 2025)? Czy śmiertelność wpływa na pozostałe rezerwy na świadczenia pracownicze (jubileuszowe, emerytalne, rentowe itd.)?

Podatki seniorów na celowniku. Nadchodzi zmiana, która uderzy w budżet państwa

Starzenie się polskiego społeczeństwa wywoła w finansach publicznych znacznie głębszą wyrwę niż w innych rozwiniętych krajach – ostrzega Polski Instytut Ekonomiczny. Choć seniorów będzie przybywać, ich emerytury oraz posiadane mieszkania nie zrekompensują państwu gigantycznego ubytku w podatkach. Ekonomiści wskazują jednak na jedną grupę starszych Polaków, od której będzie zależeć stabilność całego systemu.

VAT w eksporcie i imporcie po nowemu – ważne uproszczenia i nowe zasady rozliczeń

Dwie nowelizacje ustawy o VAT wprowadzają istotne zmiany w rozliczaniu międzynarodowego obrotu towarowego. Przepisy wchodzą w życie etapami od listopada 2026 r., a w znacznej części od 1 stycznia 2027 r. – dotyczą przede wszystkim dokumentowania eksportu, rozliczania VAT importowego oraz stosowania uproszczeń celnych. Ich celem jest ograniczenie obowiązków administracyjnych i dostosowanie regulacji podatkowych do praktyki handlu międzynarodowego.

KSeF tworzy nową fakturę, ale czy również nową transakcję? Niebezpieczna luka między prawem a systemem

Krajowy System e-Faktur miał uprościć dokumentowanie transakcji gospodarczych i zwiększyć bezpieczeństwo rozliczeń podatkowych. Tymczasem jedno z przyjętych rozwiązań może prowadzić do poważnych problemów interpretacyjnych, szczególnie podczas kontroli podatkowych i celno-skarbowych. Chodzi o sytuację, w której przedsiębiorca wystawi fakturę na niewłaściwego nabywcę. Zamiast umożliwić poprawienie błędnych danych, KSeF wymaga wyzerowania pierwotnej faktury i wystawienia zupełnie nowej. Powstaje zatem zasadnicze pytanie: dlaczego błąd w identyfikacji kontrahenta ma być usuwany poprzez wystawienie dokumentu, który w obrocie gospodarczym może zostać odczytany jako potwierdzenie kolejnej transakcji?

REKLAMA

Zmiany w PIT, CIT, ryczałcie od 2027 r. Prezydent Nawrocki do 27 listopada ma czas na decyzję. Przedsiębiorcy powinni przeliczyć dwa warianty

Prezydent RP Karol Nawrocki ma czas do piątku 27 listopada, by zdecydować o ustawie, która łączy niższy PIT dla osób z dochodem powyżej 120 tys. zł z niższym limitem ryczałtu i wyższym CIT dla największych firm. Decyzja obejmie cały pakiet. Monika Piątkowska, doradca podatkowy w e-pity, radzi przeliczyć 2027 r. w obu wariantach. Ryczałtowcy blisko nowego limitu nie mogą czekać do lutego: jeśli ustawa wejdzie w życie, o ich prawie do ryczałtu zdecyduje przychód z 2026 r.

JPK CIT po pierwszym raportowaniu. Firmy już wiedzą, gdzie pojawiają się największe problemy

Pierwsze raportowanie JPK CIT jest już za nami. Dla firm objętych nowym obowiązkiem był to nie tylko test systemów księgowych i podatkowych, ale także organizacji procesów i jakości danych. Pierwsze doświadczenia pokazują, że o sprawnym wdrożeniu decyduje nie samo wygenerowanie pliku, lecz współpraca wielu zespołów, właściwe określenie źródeł danych oraz ich spójność z innymi obowiązkami raportowymi.

Darowizna pieniężna od brata bez podatku? Skarbówka potwierdza te zasady

Otrzymałaś pieniądze od brata i chcesz uniknąć podatku? Skarbówka właśnie potwierdziła, kiedy darowizna środków pieniężnych może być całkowicie zwolniona z podatku. Zobacz, jak prawidłowo udokumentować przelew i złożyć SD-Z2, żeby nie przepłacać!

Hala nie była budynkiem. Gmina i tak chce podatku od nieruchomości

Stalowa hala pokryta plandeką stoi na betonowych blokach, które leżą luzem na kostce brukowej. Prezydent Stalowej Woli uznał, że nie jest budynkiem, bo nie jest trwale związana z gruntem. W tej samej interpretacji stwierdził jednak, że jest trwale związanym z gruntem przekryciem namiotowym i podlega podatkowi jako budowla. Jak tę samą cechę jednego obiektu można ocenić na dwa przeciwne sposoby?

REKLAMA

VAT w 2027 r. Co obejmie solidarna odpowiedzialność?

Odpowiedzialność solidarna nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy obejmie także wybrane usługi niematerialne, w tym doradcze, zarządcze i rachunkowo-księgowe. Nowe przepisy będą mieć zastosowanie do usług, dla których obowiązek podatkowy powstanie od dnia 1 stycznia 2027 r. Podatnik nie poniesie współodpowiedzialności jeśli zapłaci za taką usługę z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Wyższe stawki ZUS w 2027 r. po przekroczeniu limitu Małego ZUS Plus

Pełny ZUS za styczeń 2027 r. może wynieść 2052,15 zł. To o 125,39 zł miesięcznie więcej niż w 2026 r., co w skali roku oznacza wzrost o 1504,68 zł. Znacznie większą zmianę mogą odczuć osoby, które w 2027 r. stracą prawo do Małego ZUS Plus i będą musiały przejść na pełne składki. O utracie ulgi może przesądzić nawet niewielkie przekroczenie limitu przychodów w 2026 r.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA