| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Obrót gospodarczy > Inne > Przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy a transakcje kryptowalutami

Przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy a transakcje kryptowalutami

Rynek transakcji kryptowalutami został poddany regulacji. Jest to efekt uchwalenia nowej ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Zmienione regulacje dotyczą przede wszystkim podmiotów uczestniczących w dokonywaniu transakcji związanych z przepływem środków pieniężnych.

Podmioty zaangażowane w rynek kryptowalut powinny zwrócić szczególną uwagę na nowe przepisy, bowiem ich zastosowanie w praktyce dotknie w równym stopniu podmioty zajmujące się wymianą waluty wirtualnej, jak i inwestorów zamierzających spieniężyć inwestycje poczynione w kryptowalutę. Logika podpowiada, że w związku z rosnącym zainteresowaniem rządów państw odnośnie do funkcjonowania rynku kryptowalut – w tym opodatkowania tej działalności – właściwe instytucje publiczne, przy wykorzystaniu narzędzi prawnych wprowadzonych nowymi przepisami, od razu przystąpią do masowego lustrowania transakcji na rynku walut wirtualnych.

Nowe przepisy uchylają dotychczasową ustawę z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. W ten sposób polski ustawodawca dostosowuje krajowe przepisy do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Dodatkowo polski ustawodawca w toku prowadzenia prac nad ostatecznym tekstem ustawy uwzględnił różne akty prawne i dokumenty wydane przez inne podmioty powołane do przeciwdziałania praniu pieniędzy, w tym zalecenia Financial Action Task Force, Komitetu Ekspertów ds. Oceny Środków Zapobiegania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu – MONEYVAL, a także zmian do samej dyrektywy 2015/849 zawnioskowanych przez Komisję Europejską w dniu 5 lipca 2016 r. (dalej: „V AMLD”). Posiłkowano się również dotychczasowymi doświadczeniami i spostrzeżeniami Generalnego Inspektora Informacji Finansowej poczynionymi na gruncie stosowania polskiej ustawy z dnia 16 listopada 2000 r.

W dniu 12 kwietnia 2018 r. w Dzienniku Ustaw został ogłoszony tekst nowej ustawy. Wchodzi ona w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Co ciekawe, mimo braku formalnego wejścia w życie nowych przepisów, już zapowiadana jest ich nowelizacja.

Zobacz: Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dziennik Ustaw rok 2018 poz. 723)

Podmiot zajmujący się wymianą walut wirtualnych jest instytucją obowiązaną w rozumieniu nowej ustawy

Nowa ustawa posługuje się pojęciem „instytucji obowiązanej”, na której ciążą określone obowiązki wynikające z przeprowadzania transakcji oraz nawiązywania stosunków gospodarczych. W porównaniu do uchylonej ustawy rozszerzono krąg podmiotów posiadających status „instytucji obowiązanej”. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 12 nowej ustawy instytucjami obowiązanymi są podmioty świadczące usługi w zakresie:

a) wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi i środkami płatniczymi,

b) wymiany pomiędzy walutami wirtualnymi,

c) pośrednictwa w wymianie, o której mowa w lit. a lub b,

d) prowadzenia rachunków, będących prowadzonym w formie elektronicznej zbiorem danych identyfikacyjnych zapewniających osobom uprawnionym możliwość korzystania z jednostek walut wirtualnych, w tym przeprowadzania transakcji ich wymiany.

Polecamy: Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu – nowe procedury

Uprzedzając ewentualne pytania i wątpliwości, czy dotyczy to również kryptowalut, w uzasadnieniu do projektu ustawy uchwalonej w dniu 1 marca 2018 r. wskazano: „W art. 2 ust. 2 pkt 26 zdefiniowano pojęcie waluty wirtualnej. Intencją projektodawcy było objęcie zakresem tej definicji zarówno tzw. kryptowalut, jak i scentralizowanych walut wirtualnych. Użyte pojęcie jest dosłownym tłumaczeniem pojęcia „virtual currencies” stosowanego przez FATF dla określenia walut niebędących prawnymi środkami płatniczymi i obejmującego zarówno kryptowaluty (takie jak np. Bitcoin, Monero, Litecoin itp.), jak również dla określenia scentralizowanych walut wirtualnych (takie jak np. WebMoney czy PerfectMoney). Scentralizowana waluta wirtualna posiada jednego centralnego administratora, który zarządza ich wydawaniem i dystrybucją, a także prowadzi centralny rejestr płatności i posiada uprawnienie do wykupu jednostek danej waluty wirtualnej. Zgodnie z klasyfikacją FATF „virtual currencies” wraz z e-money należą do tzw. „digital currencies”. Pojęciem „virtual currencies” posługuje się również projekt V AMLD”.

Obowiązki instytucji obowiązanej

Zaklasyfikowanie do grona instytucji obowiązanych łączy się z obowiązkiem stosowania wobec swoich klientów środków bezpieczeństwa finansowego, polegających na rozpoznaniu i udokumentowaniu rozpoznanego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego ze stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną – art. 33 i n. ustawy z 1 marca 2018 r. Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy środki bezpieczeństwa obejmują m.in. identyfikację klienta oraz weryfikację jego tożsamości, identyfikację beneficjenta rzeczywistego, badanie źródeł pochodzenia wartości majątkowych będących w dyspozycji klienta.

W przypadku transakcji z udziałem kryptowalut środki bezpieczeństwa finansowego powinny być stosowane w sytuacji:

1) nawiązywania stosunków gospodarczych;

2) przeprowadzania transakcji okazjonalnej:

a) o równowartości 15 000 euro lub większej, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane, lub

b) która stanowi transfer środków pieniężnych na kwotę przekraczającą równowartość 1000 euro;

5) podejrzenia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu;

6) wątpliwości co do prawdziwości lub kompletności dotychczas uzyskanych danych identyfikacyjnych klienta.

Ciekawe rozwiązanie przyjęto w nowym przepisie art. 35 ust. 2 stanowiącym, iż środki bezpieczeństwa finansowego powinny być również stosowane wobec klientów, z którymi instytucje obowiązane utrzymują stosunki gospodarcze, z uwzględnieniem rozpoznanego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu w szczególności, gdy doszło do zmiany uprzednio ustalonego charakteru lub okoliczności stosunków gospodarczych. Przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę, iż mimo przejścia pozytywnej weryfikacji zmiana biznesowego modelu działania może sprowadzić wzmożone zainteresowanie ze strony różnych organów.

W przypadku braku możliwości zastosowania jednego ze środków bezpieczeństwa finansowego zgodnie z art. 41 ust. 1 ww. ustawy podmiot zajmujący się wymianą kryptowalut nie powinien nawiązywać stosunków gospodarczych, odmówić przeprowadzenia transakcji okazjonalnej lub transakcji za pośrednictwem rachunku bankowego, rozwiązać stosunku gospodarczego.

Co ciekawe przepisy nowej ustawy wskazują, iż w zależności od rodzaju okoliczności stosuje się uproszczone lub wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego. Zastosowanie określonego rodzaju środków wynika ze stopnia ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Należy spodziewać się, iż transakcje z udziałem kryptowaluty zostaną zakwalifikowane do tych wymagających wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego. Świadczy o tym wskazany przez ustawodawcę w art. 43 ust. 2 ustawy katalog okoliczności wskazujących na wyższe ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, takich jak m.in.: „nawiązywanie stosunków gospodarczych w nietypowych okolicznościach”; „nietypowa lub nadmiernie złożona struktura własnościowa”; „korzystanie przez klienta z usług lub produktów oferowanych w ramach bankowości prywatnej”.

Określenie w tak enigmatyczny sposób przesłanek do zastosowania wzmożonych środków bezpieczeństwa finansowego będzie umożliwiać zaklasyfikowanie niemal każdej transakcji do tej grupy. Instytucje obowiązane powinny wdrożyć właściwe środki prawne i procedury umożliwiające realizację nowych obowiązków ustawowych, w tym ocenę, jakiego rodzaju środki bezpieczeństwa finansowego powinny zostać przeprowadzone.

Wewnętrzna procedura instytucji obowiązanej

Przepisy nowej ustawy dla wszystkich rodzajów instytucji obowiązanych (w tym również podmioty zajmujące się wymianą waluty wirtualnej) przewidują obowiązek wprowadzenia wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Przepis art. 50 ust. 2 nowej ustawy stanowi „otwarty” katalog postanowień, koniecznych do ujęcia w tym wewnętrznym akcie. Obejmuje on m.in. określenie zasad stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, a także zasad przechowywania dokumentów oraz informacji.

Co więcej, przepisy nowej ustawy nakazują wdrożenie wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

W 2018 r., obok przepisów dotyczących RODO, jest to kolejny obowiązek co do sporządzenia wewnętrznych procedur i dokumentacji, tym razem w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Cała medialna akcja poświęcona wdrażaniu RODO niejako przysłoniła inne ważne obowiązki przedsiębiorców do zrealizowania w 2018 r. Kolejną ważną datą w tym roku jest 12 lipca 2018 r., tj. moment wejścia w życie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Do tego dnia, instytucje obowiązane powinny wprowadzić w ramach prowadzonych działalności gospodarczych wewnętrzne procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Instytucja obowiązana, która nie dopełnia obowiązku wprowadzenia którejkolwiek z procedur, podlega karze administracyjnej.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Prawna Piszcz i Wspólnicy sp.k.

Wszechstronne usługi dla biznesu, samorządów oraz jednostek administracji publicznej.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »