Kategorie

Skutki podatkowe zmiany formy prawnej prowadzonej działalności

Kancelaria Prawna Skarbiec
Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizuje się w kompleksowej obsłudze prawnej podmiotów gospodarczych.
Skutki podatkowe przekształcenia formy prawnej prowadzonej działalności
Skutki podatkowe przekształcenia formy prawnej prowadzonej działalności
Przedsiębiorstwa zobowiązane są stosować jedną wybraną formę opodatkowania. W praktyce jednak dochodzi niejednokrotnie do sytuacji, w której ze względu na potrzeby rozwoju działalności, optymalizację finansową lub obowiązki nałożone z mocy prawa przedsiębiorcy muszą przekształcić formę prawną prowadzonej działalności. Decydując się na zmiany, warto wcześniej ocenić jakie konsekwencje podatkowe się z tym wiążą.

Każde przedsiębiorstwo funkcjonujące w obrocie gospodarczym może skorzystać z prawa do zmiany obecnej formy prawnej w inną. Takie przekształcenie działalności gospodarczej nie spowoduje jej likwidacji. Może natomiast nałożyć na przedsiębiorcę nowe obowiązki prawne lub podatkowe. Reorganizacja formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej w zdecydowanej większości nie wpływa na zobowiązania finansowe. Warto jednak zwrócić uwagę na pewne zobowiązania prawne i finansowe związane z procesem transformacji spółek.

Przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 Nr 94, poz. 1037 ze zm.) wskazują na możliwe do wystąpienia w obrocie handlowym przekształcenia form prowadzenia działalności gospodarczych. Dla każdego z rodzaju transformacji mogą wystąpić inne zobowiązania prawne lub podatkowe. W dalszej części poruszone zostaną kwestie związane bezpośrednio z przekształceniami najczęściej obecnymi w obrocie handlowym.

Przekształcenie spółki osobowej

Zagadnienia związane z przekształceniami, które wpływają na zobowiązania podatkowe, należy rozpocząć od wyjaśnienia, że spółka osobowa nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Podatnikami tego podatku są bezpośrednio wspólnicy spółek osobowych. Odnosząc się do kwestii przekształcenia spółek osobowych należy wskazać, że transformacje wskazanych spółek podzielić należy na dwa rodzaje. Dzieje się tak z uwagi na rożne zobowiązania podatkowe, które wystąpią po dokonanej reorganizacji. W obrocie handlowym możliwa jest transformacja spółek osobowych w inne spółki osobowe lub bezpośrednio w spółki kapitałowe.

Przekształcenie spółki osobowej w inną spółkę osobową nie wpływa znacząco na zmiany w kwestiach podatkowych. Po przekształceniu w spółkę osobową, wspólnicy rozliczają się z podatku dochodowego w ten sam sposób jak dotychczas. Spółka osobowa jest nadal podatnikiem od podatku od towarów i usług (VAT) oraz od podatku akcyzowego. Oznacza to, że pomimo zmiany formy prawnej działalności spółki nie zachodzą żadne modyfikacje w zobowiązaniach finansowych. Co więcej, wspólnicy spółki mogą nawet nie zamykać ksiąg rachunkowych spółki.

Kiedy należy otworzyć księgi rachunkowe

Inaczej w kwestiach podatkowych przedstawia się przekształcenie spółek osobowych w spółki kapitałowe, do których Kodeks spółek handlowych zalicza spółki: z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcyjną. Jednym z podstawowych skutków podatkowych po transformacji jest zobowiązanie do ponoszenia odpowiedzialności za zobowiązania przekształconej spółki. W tym aspekcie ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 Nr 137, poz. 926 ze zm.) w art. 93 i następnych wskazuje jednoznacznie, że następcy prawni (więc spółki powstałe z przekształcenia) wstępują we wszelkie prawa i obowiązki podatkowe swoich poprzedników (spółek przekształconych).

Zatem, powstała w wyniku przekształcenia spółka kapitałowa kontynuuje działalność spółki osobowej i jest podmiotem zobligowanym do ponoszenia ciężarów podatkowych swojej poprzedniczki. W teorii określane jest to zasadą kontynuacji podmiotowej. Dotyczy to także obowiązków wynikających z ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 1994 Nr 121, poz. 591 ze zm.), które odnoszą się do zamykania ksiąg rachunkowych. W przypadku zmiany formy prawnej ze spółki osobowej na spółkę kapitałową księgi powinny być zamknięte na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej, nie później jednak niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia tego zdarzenia (art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości). Na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych sporządza się rachunek zysków i strat wykazujący stan majątkowy firmy. Po przekształceniu spółka na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3 ustawy o rachunkowości będzie zobowiązana sporządzić bilans otwarcia oraz założyć księgi rachunkowe na dzień zmiany formy prawnej w ciągu 15 dni od dnia przekształcenia.

Kwestią odnoszącą się bezpośrednio do wspólników przekształcanej spółki osobowej jest obowiązek zapłacenia podatku dochodowego. W związku z dokonanym przekształceniem formy prawnej działalności i uzyskaniem przez wspólników udziałów lub akcji w spółce kapitałowej nie będą oni zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego. Taki obowiązek wystąpi dopiero w przyszłości, jeżeli zdecydują się oni na odpłatne zbycie udziałów lub akcji uzyskanych wcześniej poprzez to przekształcenie. W przeciwnym wypadku takie zobowiązanie finansowe zwyczajnie nie wystąpi.

Zbycie udziałów w spółce z o.o. – obowiązki informacyjne i rejestrowe

Przekształcenie spółki kapitałowej

Odmiennie z punktu prawnego i podatkowego wygląda przekształcanie spółek kapitałowych. Przede wszystkim spółki kapitałowe to forma prawna organizacji podmiotów gospodarczych, które cechuje brak odpowiedzialności wspólników lub akcjonariuszy za zobowiązania spółki. Innymi słowy założeniem tej formy prawnej jest skierowanie odpowiedzialności za zobowiązania na samą spółkę, nie zaś na jej wspólników. Zarówno w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jak i akcyjnej występuje charakterystyczne dla tych spółek oddzielenie sfery właścicielskiej od zarządu spółki.


Spółka kapitałowa przekształcona w spółkę osobową zgodnie z unormowaniami ustawy o rachunkowości wymaga zamknięcia ksiąg rachunkowych, podobnie jak wymagało tego przekształcenie w odwrotną stronę. Księgi powinny być zamknięte na dzień na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej, nie później jednak niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia tego zdarzenia (art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o rachunkowości).  Tym samym spółka otwierając nowy rok obrotowy i zakładając nowe księgi rachunkowe przestaje być płatnikiem podatku dochodowego.  Jednak przy tym rodzaju przekształcania bardzo ważne jest również, aby dokonać złożenia rocznego zeznania podatkowego od osób prawnych. Taki  obowiązek ciąży na przekształcanej spółce kapitałowej na podstawie ustawy o CIT, tj. z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania (Dz.U. z 1992 Nr 21, poz. 86 ze zm.).

Opodatkowanie podatkiem dochodowym wartości tzw. niepodzielonych zysków spółki kapitałowej przy transformacji tego rodzaju działalności w spółkę osobową wywołuje spore wątpliwości zarówno wśród praktyków jak i teoretyków. Dla przedstawienia tylko „wierzchołka” tego problemu wskazać należy, że jako niepodzielne zyski spółki kapitałowej rozumie się takie zyski, które przekształcana spółka zarobiła, płacąc tym samym podatek CIT. Co ważne, zyski te jednak nie są wypłacane wspólnikom lub akcjonariuszom w formie dywidendy. Pomimo wielu sprzeciwów w tym przedmiocie, organy podatkowe uważają, iż w po reorganizacji prawnej spółki obowiązek zapłacenia 19% podatku istnieje po stronie przekształconej spółki. Jak pokazuje praktyka działalności tychże organów, nie zanosi się na szybką zmianę ich stanowiska.

Przekształcenie spółki cywilnej w jawną

Przy przekształceniu funkcjonującej do tej pory spółki kapitałowej w spółkę osobową następuje kontynuacja zobowiązań podatnika w zakresie VAT. Spółka osobowa jest normalnym podatnikiem VAT w związku, z czym nie wystąpią przeszkody w rozliczeniu podatku należnego z podatkiem naliczonym spółki przekształcanej. Co za tym idzie, w zakresie tego podatku należy dokonać jedynie aktualizacji wcześniejszego zgłoszenia VAT.

Wspomnieć należy tylko, że w odniesieniu do drugiego rodzaju transformacji spółek kapitałowych, a mianowicie w inne spółki kapitałowe przepisy ustawy o rachunkowości (art. 12 ust. 3 pkt 1) pozwalają nie zamykać i nie otwierać ksiąg rachunkowych. Podobnie jak miało to miejsce w przypadku przekształcenia spółki osobowej oraz spółki cywilnej w inną spółkę osobową. Na koniec należy podkreślić, że spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru (tzw. dzień przekształcenia). Jednocześnie właściwy sąd rejestrowy z urzędu wykreśla spółkę przekształcaną.

Upadłość spółki a odpowiedzialność zarządu

Zmiana formy opodatkowania musi być zgłoszona

Przekształcenia form prowadzenia działalności gospodarczej w obrocie gospodarczym są dozwolone, a niekiedy również z mocy prawa konieczne. Do takich sytuacji można zaliczyć przypadki podatnik z mocy przepisów ustawowych, kiedy podatnik pozbawiony zostaje prawa do rozliczania się poprzez wybraną przez niego formą opodatkowania lub w przypadku, kiedy przekroczony zostanie w spółce cywilnej określony poziom obrotów. Każde przedsiębiorstwo funkcjonujące w obrocie gospodarczym może skorzystać z prawa do zmiany obecnej formy prawnej w inną. Nie można jednak przy tym zapominać, że jeżeli podatnik zdecyduje się na zmianę formy opodatkowania przychodów z działalności, powinien najpóźniej do 20 stycznia nowego roku podatkowego, od którego ma nastąpić zmiana w rozliczaniu, zgłosić taką zmianę.

Autorem jest: Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizująca się w przeciwdziałaniu bezprawiu urzędniczemu i w kontrolach podatkowych

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszej oferty
Webinarium: SLIM VAT 2 – Ulga na złe długi + Certyfikat gwarantowany
Webinarium: SLIM VAT 2 – Ulga na złe długi + Certyfikat gwarantowany
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    18 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ulga na społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) od 2022 r.

    Ulga na społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR). W ramach Polskiego Ładu ustawodawca planuje wprowadzenie ulgi dla podatników wspierających działalność sportową, kulturalną oraz szkolnictwo wyższe i naukę. Ulga na CSR ma wejść w życie od 2022 roku.

    Zwalczanie pożyczek lichwiarskich - projekt ustawy

    Zwalczanie pożyczek lichwiarskich. Jest zgoda na prace nad tzw. ustawą antylichwiarską, której projekt uzyskał wpis do planu prac rządu. To daje resortowi "zielone światło" do kolejnych kroków legislacyjnych i działań, aby projekt ten mógł być jak najszybciej przyjęty - powiedział PAP wiceminister sprawiedliwości Michał Woś.

    Czasowa rejestracja samochodu a zwrot akcyzy

    Zwrot akcyzy od samochodu. Fiskus nie może odmówić zwrotu akcyzy przedsiębiorcy tylko dlatego, że ten przed sprzedażą samochodu dokonał jego czasowej rejestracji w Polsce - tak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

    Informacje TPR - będą zmiany rozporządzeń

    Informacje TPR. Ministerstwo Finansów informuje, że na stronach Rządowego Centrum Legislacji zostały opublikowane projekty rozporządzeń zmieniających rozporządzenia TPR w zakresie podatku PIT i CIT.

    Wydatki na ubranie, a koszty uzyskania przychodów

    Wydatki na ubranie, a koszty uzyskania przychodu. Istnieje wiele profesji w których wymagane jest korzystanie z określonego rodzaju garderoby. Mogą to być ubrania wskazane jako konieczne dla bezpieczeństwa pracowników – np. specjalny stój na budowie - zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, lub też ze względu na inne regulacje prawne – jak na przykład obowiązkowa toga dla adwokata podczas rozprawy na sali sądowej. Poza ścisłymi regulacjami wynikającymi z przepisów istnieją również reguły wyznaczane przez tradycje czy zwyczaje – chociażby konieczność dostosowania stroju do oficjalnych wystąpień publicznych, czy na wysokiej rangi spotkaniach biznesowych. W wielu sytuacjach zakup stroju staje się więc obowiązkiem pracodawcy lub przedsiębiorcy. Powstaje więc pytanie - jakie wydatki związane z garderobą stanowić mogą koszty uzyskania przychodu? Na jakich zasadach oceniać konieczność, prawidłowość oraz wysokość zakupu?

    Granice opodatkowania budynku w podatku od nieruchomości

    Budynek jako przedmiot opodatkowania podatkiem do nieruchomości to „obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach”.

    Zmiany w opodatkowaniu gruntów kolejowych

    Opodatkowanie gruntów kolejowych. Podatkiem od nieruchomości zostaną objęte grunty, na których przedsiębiorstwa kolejowe prowadzą działalność komercyjną inną niż kolejową - tak wynika z projektu nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

    Kantor wymiany walut - wymogi formalne

    Prowadzenie kantoru wymiany walut to jedna z tych form działalności, które w ostatnich latach cieszą się ogromną popularnością. Łatwy dostęp do podróżowania i powszechność emigracji z kraju np. w celach zarobkowych, to główne powody, dla których taki biznes jest szczególnie opłacalny. Kantor to punkt usługowy oferujący sprzedaż i zakup obcej waluty po określonych kursach. Wydawałoby się, że to dość prosta sprawa, jednak samo założenie takiej firmy nie jest łatwe. Jeżeli chcemy prowadzić kantor, musimy uzyskać zezwolenie i spełnić kilka istotnych warunków.

    Wirtualna kasa fiskalna nie będzie musiała drukować paragonów

    Wirtualne kasy fiskalne. Kasa fiskalna w postaci oprogramowania (czyli tzw. wirtualna kasa fiskalna) nie będzie musiała drukować paragonów, jeśli została umieszczona w urządzeniach do automatycznej sprzedaży towarów i usług. Taka zmiana wynika z projektu rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej opublikowanego w czwartek 16 września 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

    Kwota wolna od podatku w 2022 roku

    Kwota wolna od podatku. W ramach Polskiego Ładu ustawodawca proponuje podwyższenie do 30 000 zł kwoty wolnej od podatku. Zmiana ma wejść w życie od 2022 roku.

    Składy podatkowe - zmiany w akcyzie

    Składy podatkowe. Jeśli dany podmiot przejmie od innego skład podatkowy, to dotychczasowy posiadacz składu nie będzie musiał zapłacić akcyzy od produktów znajdujących się w nim - przewiduje projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym, który trafi do dalszych prac w sejmowej komisji energii.

    Czy dobrowolne opłaty za toalety podlegają VAT?

    Dobrowolne opłaty za toalety a VAT. Czy otrzymane środki pieniężne (dobrowolne opłaty za skorzystanie z toalety) powinny być uznane za podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT wynagrodzenie z tytułu świadczonych usług?

    TSUE kontra Belgia. Zwolnienia podatkowe niezgodne z prawem UE

    Zwolnienia podatkowe. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zwolnienia podatkowe przyznawane przez Belgię przedsiębiorstwom międzynarodowym stanowią system pomocy państwowej niezgodnej z prawem Unii. Przyznał tym samym rację Komisji Europejskiej i uchylił wyrok Sądu UE z 2019 roku.

    Jaka stawka ryczałtu od przychodów z działalności produkcyjnej (wytwórczej)

    Stawka ryczałtu dla działalności produkcyjnej. Ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych można opodatkować przychody osiągane przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Przychody z działalności produkcyjnej (wytwórczej) mogą być opodatkowane albo stawką 8,5% albo 5,5%. Od czego zależy zastosowanie jednej z tych stawek do działalności produkcyjnej?

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku. W roku 2022 podatnikom grozić będą wyższe niż w 2021 r. kwoty grzywien, jakie można wymierzyć za popełnienie przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego.

    Kiedy e-faktury będą obligatoryjne? Jak się przygotować?

    E-faktury. Z końcem sierpnia br. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian do ustawy VAT wdrażającej Krajowy System e-Faktur (KSeF). Choć początkowo z powyższego rozwiązania będzie można korzystać dobrowolnie, już od 2023 roku stanie się ono obligatoryjne. Jakie są korzyści i wyzwania dla przedsiębiorców wynikające z jego wdrożenia?

    Prosta Spółka Akcyjna – jak założyć, jak działa

    Prosta Spółka Akcyjna (PSA) jest szczególnie atrakcyjna dla młodych innowatorów, którzy dysponują unikalnym know-how i chcą otworzyć biznes, ale nie mają na to własnego majątku. Możesz ją szybko zarejestrować, a jej obsługa jest bardzo prosta. O tym, jak krok po kroku założyć PSA i jakie płyną z tego korzyści dla przedsiębiorców, rozmawiali 15 września 2021 r. uczestniczy konferencji online, zorganizowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości.

    Drugi samochód w jednoosobowej działalności a koszty podatkowe

    Samochód w działalności gospodarczej. W związku z tym, że przepisy nie zabraniają posiadania więcej niż jednego samochodu w ramach prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, przedsiębiorcy decydują się na zakup kolejnego pojazdu do swojej działalności. Część z nich ma jednak pewne wątpliwości i dostrzega potencjalne ryzyko podatkowe związane z zakupem drugiego auta. Dlatego decyduje się wystąpić o potwierdzenie planowanego zakupu oraz jego skutków podatkowych w ramach interpretacji indywidualnej. Stanowisko fiskusa jest korzystne dla podatników, jednak zawiera pewne warunki.

    Polski Ład. Przedsiębiorcy będą rezygnować z podatku liniowego

    Polski Ład. Około 700 tys. przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym zostanie najmocniej dotkniętych planowanymi zmianami w ramach Polskiego Ładu. Zwiększenie im obciążeń, nawet jeśli wyniesie 4,9 proc. zamiast 9 proc., bez możliwości odliczenia kwoty wolnej od podatku, czyli planowanych 30 tys. zł, może spowodować, że część przedsiębiorców zrezygnuje z tej formy opodatkowania. – Tymczasem od 2004 roku, kiedy ją wprowadzono, przyniosła ona wiele korzyści zarówno dla firm, jak i budżetu państwa – mówi Rzecznik MŚP Adam Abramowicz, który zbiera podpisy pod petycją w sprawie zablokowania niekorzystnych zmian. Podpisało ją już ponad 52 tys. osób.

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu. Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego skala „szarej strefy” w zatrudnieniu w Polsce szacowana jest na 880 tysięcy osób (ok. 5,4% ogólnej liczby pracujących) [1]. Trzeba jednak zaznaczyć, że badania statystyczne nie odkrywają rzeczywistej skali zjawiska. Realnie praca nierejestrowana może obejmować nawet 16% osób w wieku produkcyjnym [2].

    Polski Ład. Kontrola podatkowa na wniosek

    Polski Ład. Podatnik, który dostanie od szefa Krajowej Administracji Skarbowej ostrzeżenie przed podejrzanym kontrahentem, będzie mógł wnioskować o przeprowadzenie kontroli podatkowej w zakresie będącym przedmiotem tego ostrzeżenia.

    Przekształcasz działalność gospodarczą w jednoosobową sp. z o.o.? Sprawdź co zmieni się w Twojej księgowości!

    Zmiana dotychczasowej formy prawnej firmy z jednoosobowej działalności gospodarczej na spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością oznacza rewolucję w obowiązkach księgowych. Jeśli przed przekształceniem prowadziłeś podatkową księgę przychodów i rozchodów, zakładając spółkę z o.o. musi przejść na księgi rachunkowe.

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku - skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku. Kluczowym elementem nowego Polskiego Ładu są istotne zmiany w podatkach. Zmiany te obejmą system opodatkowania działalności gospodarczej w Polsce, wsparcie innowacyjnych rozwiązań, pobudzenie inwestycji o nowe rozwiązania dla inwestorów strategicznych.

    Ulga na powrót od 1 stycznia 2022 r.

    Ulga na powrót. Polski Ład przewiduje wprowadzenie ulgi w podatku dochodowym dla podatników osiedlających się w Polsce, tzw. ulga na powrót. Proponuje się, aby ulga na powrót weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Kto będzie miał prawo do nowej ulgi i jaka będzie jej wysokość?

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm - wnioski do 30 września

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm. Polski Fundusz Rozwoju ponownie uruchomił Tarczę Finansową dla Dużych Firm. 14 września 2021 r. PFR poinformował o udostępnieniu możliwości składania wniosków o finansowanie preferencyjne w ramach tej Tarczy. Finansowanie służy pokryciu szkody powstałej na skutek zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z COVID-19. Program został uruchomiony w związku z przyjęciem przez Radę Ministrów zmian do programu rządowego Tarczy Finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju dla Dużych Firm, po uzyskaniu uprzednio decyzji Komisji Europejskiej. Termin na zgłoszenie wniosków upływa 30 września 2021 r.