Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Nabycie przez spadkobierców roszczenia o wypłatę ekwiwalentu za udział w sp. z o.o. w trakcie przekształcenia – część I

Kancelaria Prawna GHMW – Hulist, Prawdzic Łaszcz – Radcowie Prawni spółka partnerska
Kancelaria świadczy kompleksowe usługi prawne związane z bieżącą obsługą przedsiębiorców (głównie spółek handlowych).
Nabycie roszczenia o wypłatę ekwiwalentu za udział w sp. z o.o. w trakcie przekształcenia – część I /shutterstock.com
Nabycie roszczenia o wypłatę ekwiwalentu za udział w sp. z o.o. w trakcie przekształcenia – część I /shutterstock.com
www.shutterstock.com
Prezentujemy pierwszą część tematu dotyczącego problematyki nabycia przez spadkobierców zmarłego wspólnika roszczenia o wypłatę kwoty (ekwiwalentu) odpowiadającej wartości udziału tego wspólnika w sp. z o.o. w trakcie procesu przekształcenia.

Poniższe rozważania dotyczące nabycia roszczenia o wypłatę ekwiwalentu za udział przez spadkobierców zmarłego wspólnika zostały zainspirowane poniżej opisanym stanem faktycznym, z jakim zetknąłem się w praktyce:

Zmarł wspólnik spółki z o.o., która znajdowała się na wczesnym etapie procedury przekształcenia w spółkę akcyjną (tj. przed podjęciem uchwały w sprawie przekształcenia). Do dnia przekształcenia spadkobiercy zmarłego wspólnika nie dokonali jakiegokolwiek zawiadomienia spółki z o.o. o nabyciu udziałów w drodze dziedziczenia. Po kilku miesiącach od dnia przekształcenia (dnia wpisu spółki przekształconej do rejestru przedsiębiorców KRS) spadkobiercy wystąpili do sądu o stwierdzenie nabycia spadku, a następnie wystąpili do spółki przekształconej (w tym wypadku spółki akcyjnej) z roszczeniem o wypłatę ekwiwalentu za udział zmarłego wspólnika.

W zaistniałym stanie faktycznym konieczne było poddanie analizie sytuacji spadkobierców zmarłego wspólnika spółki z o.o. będącej w trakcie procesu przekształcenia oraz ocena, czy i ewentualnie kiedy spadkobiercy nabyli skutecznie roszczenie o wypłatę ekwiwalentu za udział zmarłego wspólnika (ich spadkodawcy).

Mimo iż przedstawiony powyżej stan faktyczny dotyczy śmierci wspólnika spółki z o.o. na bardzo wczesnym etapie przekształcenia, warto rozważyć również, jak przedstawiałaby się sytuacja spadkobierców, gdyby doszło do śmierci wspólnika i otwarcia spadku na dalszych etapach procedury przekształceniowej spółki z o.o.

Roszczenie o wypłatę kwoty odpowiadającej wartości udziałów, zgodnie z art. 565 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.), nabywa wspólnik, który nie złożył oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej. Jak się zatem wydaje, roszczenie to nabywa: (1) osoba będąca wspólnikiem przekształcanej spółki z o.o., (2) z mocy prawa oraz (3) z chwilą upływu terminu do złożenia tego oświadczenia.

W zależności od tego, na jakim etapie procedury przekształcenia spółki z o.o. dojdzie do śmierci wspólnika, inaczej będzie przedstawiać się sytuacja jego spadkobierców w odniesieniu do kwestii nabycia ww. roszczenia. Zasadne wydaje się w tym kontekście wyodrębnienie i rozważanie trzech sytuacji:

  1. jak w powyższym stanie faktycznym, gdy do śmierci wspólnika dochodzi na bardzo wczesnym etapie procedury przekształcenia spółki z o.o., w którym nie doszło jeszcze do podjęcia uchwały o przekształceniu spółki z o.o.;
  2. gdy do śmierci wspólnika dochodzi na etapie po podjęciu uchwały o przekształceniu spółki z o.o., ale przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej (przy założeniu, że zmarły wspólnik nie złożył w tym zakresie żadnego oświadczenia);
  3. gdy do śmierci wspólnika dochodzi po upływie terminu do złożenia oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej.

Ad. 1/

Jeżeli śmierć wspólnika nastąpiła zanim doszło do podjęcia uchwały w sprawie przekształcenia spółki z o.o. to na tak wczesnym etapie procesu przekształcenia wspólnik spółki z o.o., w zależności od wielkości i charakteru tej spółki, jak i stopnia jego zaangażowania w sprawy spółki z o.o., może jeszcze nie być w posiadaniu informacji o planowanym przez kadrę zarządzającą przekształceniu. Wspólnik poweźmie o tym oficjalną informację zasadniczo dopiero z chwilą otrzymania od spółki z o.o. zawiadomienia w trybie art. 560 k.s.h., a więc co najmniej na miesiąc przed dniem podjęcia uchwały w sprawie przekształcenia.

W przypadku śmierci wspólnika na tym etapie procedury, o ile umowa spółki z o.o. nie stanowi inaczej (art. 183 k.s.h.), spadkobiercy wchodzą do spółki z o.o. w miejsce zmarłego wspólnika i powinni, zgodnie z art. 187 § 1 k.s.h., zawiadomić spółkę z o.o. o przejściu udziałów, wykazując to odpowiednim dokumentem. Dopiero z tą chwilą przejście udziałów można uznać za skuteczne względem spółki z o.o. Doktryna i orzecznictwo wydają się zgodni co do tego, że brak zawiadomienia spółki z o.o. w trybie art. 187 § 1 k.s.h. będzie skutkował brakiem możliwości korzystania przez spadkobierców z praw korporacyjnych wynikających z udziałów, w szczególności brakiem możliwości otrzymania dywidendy, ale również brakiem możliwości skutecznego złożenia oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej, o którym mowa w art. 565 k.s.h.

Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM

W tym kontekście należy wskazać, że istnieją jednak rozbieżności co do tego, czy nabywca udziału w drodze spadkobrania uzyskuje z chwilą otwarcia spadku status wspólnika spółki z o.o. czy też nie.

Rozstrzygnięcie tej kwestii może mieć istotne znaczenie dla oceny, czy spadkobiercom zmarłego wspólnika spółki z o.o. przysługuje roszczenie o wypłatę ekwiwalentu za udziały, o którym mowa w art. 565 § 1 k.s.h., w sytuacji, w której nie dokonali oni zawiadomienia spółki z o.o. w trybie art. 187 § 1 k.s.h.


Część judykatury stoi na stanowisku, że brak zawiadomienia spółki z o.o. zgodnie z art. 187 § 1 k.s.h. skutkuje nieprzyznaniem nabywcy udziału statusu wspólnika spółki z o.o.:

  • wyrok SA we Wrocławiu z dnia 19.11.2013 r., sygn. akt: I ACa 1129/13: „do momentu zawiadomienia spółki o przejściu udziału, jego nabywca nie posiada statusu wspólnika i w związku z tym nie może wykonywać żadnych praw z tych udziałów”;
  • wyrok SN z dnia 26.05.2011 r., sygn. akt: III CSK 2218/10: „W odróżnieniu od innych praw majątkowych możliwość wykonywania praw związanych z nabyciem udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest z mocy art. 187 § 1 KSH uzależniona od dokonania określonych czynności, które warunkują uzyskanie wobec spółki statusu wspólnika”.

Tymczasem doktryna zdaje się w większości zajmować stanowisko, zgodnie z którym nabywca udziału w drodze dziedziczenia staje się z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku wspólnikiem spółki z o.o., aczkolwiek nie może korzystać z wynikających z tego udziału praw korporacyjnych:

  • Jak trafnie stwierdza M. Rygoł (Skutki, s. 14): "ze względu na dziedziczność prawa członkostwa, spadkobiercy nie muszą składać żadnego oświadczenia woli o przystąpieniu do spółki – stają się z mocy samego prawa nabywcą udziału (udziałów) i wspólnikiem z tym zastrzeżeniem, że zgodnie z art. 187 KSH powinni oni o przejściu udziałów zawiadomić spółkę i przedstawić jej dowód przejścia tego udziału” (S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, M. Tarska, A. Herbet, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. T. 2, Wyd. 3, Warszawa 2014, art. 183 k.s.h., Legalis),
  • Z chwilą otwarcia spadku spadkobierca z mocy prawa staje się właścicielem udziału, wstępując w prawa i obowiązki zmarłego wspólnika – bez potrzeby składania jakiegokolwiek oświadczenia w tym względzie” (J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2015, art. 183 k.s.h., Legalis).

Co więcej, śmierć wspólnika spółki z o.o. na wczesnym etapie procedury przekształcenia (tj. przed podjęciem uchwały o przekształceniu), w sytuacji, w której spadkobiercy nie zawiadomią spółki z o.o. o przejściu udziałów w sposób zgodny z art. 187 § 1 k.s.h., oznacza, że spółka z o.o. nie będzie miała obowiązku zawiadomienia spadkobierców o zgromadzeniu wspólników, a także wezwania ich do złożenia oświadczeń o uczestnictwie w spółce przekształconej w trybie art. 564 k.s.h. Spółka z o.o., jeśli w ogóle weszła w posiadanie informacji na temat śmierci wspólnika, zmuszona jest wówczas przyjąć fikcję prawną, że nie doszło w ogóle do przejścia udziałów na spadkobierców.

Jeżeli spadkobiercy zmarłego wspólnika podejmą niezwłocznie czynności zmierzające do ustalenia spadkobierców i uzyskania dowodu nabycia spadku, będą mogli zawiadomić przekształcaną spółkę z o.o. o nabyciu udziałów i wykazać tytuł prawny odpowiednim dokumentem zgodnie z art. 187 § 1 k.s.h. Nie budzi wątpliwości, że od chwili takiego zawiadomienia będą mogli korzystać z pełni praw korporacyjnych w spółce z o.o. i, o ile zawiadomienie zostanie dokonane w odpowiednim czasie, spadkobiercy-wspólnicy będą uprawnieni do uczestnictwa w zgromadzeniu wspólników, na którym będzie podejmowana uchwała w sprawie przekształcenia, złożenia oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej, a w razie jego niezłożenia – także do otrzymania kwoty odpowiadającej wartości ich udziałów, o której mowa w art. 565 k.s.h.

Jeżeli jednak spadkobiercy nie dokonają przed dniem przekształcenia skutecznego (udokumentowanego) zawiadomienia spółki z o.o., to czy w takiej sytuacji nabędą oni roszczenie o wypłatę ekwiwalentu, o którym mowa w art. 565 § 1 k.s.h.?

Autor: Michał Lipski, aplikant radcowski w kancelarii GHMW – Gach, Hulist, Prawdzic Łaszcz – Radcowie Prawni sp. p. w Krakowie

Reklama
PODATKI 2023
PODATKI 2023

Praktyczny komplet wiedzy dla księgowych i biur rachunkowych dotyczący wszystkich zmian w podatkach w 2023 r. Na pakiet składa się jedenaście publikacji prezentujących kompleksową informację prawną na temat podatków w 2023 r. oraz rozliczenia PIT za 2022 r. Dodatkowym atutem wersji PREMIUM jest webinarium VAT 2023.

Teraz komplet kupisz z rabatem 100 zł i e-bookiem w PREZENCIE!
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od nieruchomości
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają:
    działki budowlane
    domy jednorodzinne
    garaże
    lasy
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    KSeF obligatoryjny od 2024. Lepiej wdrożyć jak najszybciej
    KSeF ma być obowiązkowy w Polsce od 1 stycznia 2024 r. Karanie za brak wdrożenia zacznie prawdopodobnie obowiązywać dopiero od drugiego półrocza. Od 2025 roku, zostanie wycofana możliwość wystawiania faktur przy zastosowaniu kas rejestrujących.
    Indeksy WIRON mogą być stosowane jako wskaźniki referencyjne od 2 grudnia 2022 r.
    W związku z wejściem w życie regulaminów indeksu WIRON i rodziny indeksów składanych WIRON oraz kodeksu postępowania ww. indeksów od 2 grudnia zostaną spełnione warunki do stosowania ich jako wskaźnik referencyjny w umowach, czy instrumentach finansowych - podała GPW Benchmark w komunikacie.
    Dodatek elektryczny (energetyczny) do prądu. Ile mogą otrzymać użytkownicy pomp ciepła? Jak złożyć wniosek?
    Wielofunkcyjność, wygoda, ekologia, a także efektywne i ekonomiczne ogrzewanie mieszkania oraz wody – to tylko niektóre walory cieszących się coraz większym zainteresowaniem pomp ciepła. Rozwiązanie właśnie zyskuje kolejny atut – dodatek elektryczny (zwany też dodatkiem energetycznym) do prądu. Ile użytkownik pompy ciepła może poprzez tę dopłatę zyskać oraz jak wnioskować o pieniądze? Wyjaśniamy.
    Pozew o WIBOR. Przełom? Czy jest szansa na "odwiborowanie" kredytów?
    Według części prawników, niedawne postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach może być przełomowe w kwestii kredytów złotowych. Wprawdzie jeszcze nie przesądza o ostatecznym wyroku, ale kredytobiorca ma płacić raty wyliczone bez WIBOR-u. I tak będzie przynajmniej przez okres trwania procesu. Mówi się również, że ten przypadek będzie wzbudzał spore zainteresowanie stron i może mieć podobny przebieg do typowej sprawy frankowowej. Pojawiają się także opinie, że wiele tego typu umów kredytowych może mieć wady. Jednak zdaniem ekspertów, na lawinę pozwów złotówkowiczów trzeba będzie długo poczekać. Do tego znawcy tematu dodają, że banki mogą zacząć chętniej zawierać ugody, żeby nie powtórzył się taki scenariusz jak z frankowiczami. Oczywiście czas pokaże, jak będzie to wyglądało w praktyce. Jedno jest jednak pewne, że instytucje bankowe muszą przygotować się na podejście do tego tematu, żeby nie powtórzyć błędów z kredytami walutowymi.
    MF: obowiązkowe e-faktury. Wkrótce konsultacje
    W grudniu 2022 r. ruszają konsultacje społeczne, dotyczące wprowadzenia Krajowego Systemu e-Faktur jako rozwiązania obowiązkowego od 2024 r. – poinformowali przedstawiciele Ministerstwa Finansów podczas czwartkowej konferencji prasowej.
    Czy warto brać kredyt hipoteczny na zakup mieszkania pod koniec 2022 roku?
    W dobie galopującej inflacji, wysokich kosztów kredytów oraz niestabilnej sytuacji geopolitycznej wstrzymujemy się z wieloma decyzjami, w tym o zakupie mieszkania. I nie chodzi o to, że nasze potrzeby się zmieniły. Stąd często pojawia się pytanie czy teraz jest dobry czas na zakup nieruchomości i zaciągnięcie kredytu hipotecznego, czy lepiej poczekać? Sprawdzamy!
    MSWiA: stopnie alarmowe BRAVO i CHARLIE-CRP przedłużone do końca lutego 2023 r.
    Premier Mateusz Morawiecki przedłużył do końca lutego obowiązywanie stopni alarmowych BRAVO i CHARLIE–CRP - podało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Stopień BRAVO dotyczy zagrożenia terroryzmem, a CHARLIE-CRP - cyberterroryzmem.
    Rodzaje faktur VAT
    Faktura jest jednym z najbardziej związanych ze sprzedażą pojęć. Niejednokrotnie spotykamy się z nazwami faktura, faktura sprzedaży, faktura, VAT, faktura korygująca i wiele innych. Czym się charakteryzują? Kto je wystawia? Jakie elementy powinny zawierać różne rodzaje faktur?
    Podatek od nieruchomości w 2023 roku - stawki wzrosną prawie o 12%
    We wszystkich miastach wojewódzkich podjęto już decyzje o podniesieniu podatków od nieruchomości. Stawki poszły w górę przeciętnie o blisko 12%.
    Karta podatkowa 2023 - stawki [Tabele]
    Minister Finansów obwieścił stawki karty podatkowej na 2023 rok. Stawki wzrosną o ok. 13,3% w porównaniu do obowiązujących w 2022 roku - proporcjonalnie do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tam znajdują się przepisy dotyczące karty podatkowej) przewiduje waloryzację stawek podatkowych w przypadku wzrostu tych cen. Trzeba pamiętać, że od 2022 roku można wybrać karty podatkowej jako nowej formy opodatkowania. W 2023 roku (tak jak w 2022 roku) będą mogli płacić kartę podatkową tylko ci podatnicy, którzy płacili ją w 2021 roku i po 31 grudnia 2021 r. nie zrezygnowali z tej formy opodatkowania ani nie utracili prawa do jej stosowania.
    Dodatek elektryczny - termin złożenia wniosku i wypłaty. Jak wypełnić wniosek?
    Od 1 grudnia 2022 r. do 1 lutego 2023 r. można składać wnioski o dodatek elektryczny - przypomina Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Dodatek w wysokości 1000 zł lub 1500 zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym zużywającym prąd do ogrzewania, będzie on wypłacany do 31 marca 2023 r.
    Projekt noweli ustawy o podatku akcyzowym ponownie do komisji sejmowej
    Projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw po drugim czytaniu w Sejmie trafić ma ponownie do sejmowej Komisji Finansów Publicznych w związku ze zgłoszeniem poprawki.
    Luki w ekosystemie startupowym
    Polskie startupy są niedofinansowane. Na rozwój brakuje im nawet kilkuset miliardów złotych – wynika z raportu „Luki w ekosystemie startupowym”, opracowanym przez Fundację Startup Poland we współpracy z Giełdą Papierów Wartościowych w Warszawie i Narodowym Centrum Badań i Rozwoju.
    Stawka VAT na żywność 0% utrzymana do 30 czerwca 2023 r.
    Utrzymanie obecnej, obniżonej do 0 proc. stawki VAT na żywność zakłada projekt rozporządzenia MF, który został opublikowany w środę na stronach Rządowego Centrum Legislacji.
    Sankcje VAT muszą być proporcjonalne do wagi naruszeń
    Sankcje VAT. Nakładane na przedsiębiorców sankcje podatkowe VAT muszą być proporcjonalne do wagi naruszeń.
    Błędy poczty w doręczaniu pism obciążają skarbówkę!
    Błędy doręczeń poczty obciążają skarbówkę. Wygrana byłego członka zarządu spółki z fiskusem w sprawie o 1,5 mln zł
    Odpowiedź na sprostowanie do artykułu pt. „Ekspert celny ostrzega: uważaj na faktury od spedytora!”
    Odpowiedź na sprostowanie do artykułu pt. „Ekspert celny ostrzega: uważaj na faktury od spedytora!”
    Tajemnica obrończa a raportowanie do GIF – konflikt interesów
    Raportowanie do GIF. Tajemnica obrończa a raportowanie o transakcjach podejrzanych – konflikt interesów wymagający ustawowej zmiany.
    Zmiany podatkowe 2022/2023 [szkolenie]
    Zmiany podatkowe 2022/2023. INFOR weźmie udział w szkoleniu “Zmiany podatkowe 2022/2023”. Szkolenie poprowadzi ceniony eksperta Samir Kayyali.
    UE chce prześwietlać korporacje międzynarodowe – zmiany w przepisach
    Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości. Zmiany dotyczyć będą największych firm ponadnarodowych, na które zostanie nałożony obowiązek publikacji sprawozdania finansowego.
    VAT 2023 [webinarium]
    VAT 2023. Zapraszamy na praktyczne webinarium „VAT 2023” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 9 grudnia 2022 roku. Polecamy!
    PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian? [webinarium]
    PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian? Zapraszamy na praktyczne webinarium „PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian + Q&A” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 6 grudnia 2022 roku. Webinarium potrwa wyjątkowo 1,5 h! Polecamy!
    Błędy w sprawozdaniu finansowym – rodzaje i korekta
    Jakie błędy można popełnić sporządzając sprawozdanie finansowe? Jak poprawić te błędy? Jak korygować błędy w sprawozdaniu finansowym przed jego zatwierdzeniem a jak po zatwierdzeniu?
    Praca z domu a rachunki za prąd (energię elektryczną)
    Od momentu odwołania stanu epidemii w naszym kraju, wiele firm zdecydowało się na powrót pracowników do biur. Zgodnie z danymi GUS[1] pozyskanymi podczas badania „Popyt na pracę”, w czerwcu 2022 r. odsetek osób, które pracowały zdalnie w związku z sytuacją epidemiczną w ogólnej liczbie pracujących wyniósł jedynie 3,8%. Zbliżająca się zima, która często niesie za sobą utrudnienia komunikacyjne, może być jednak dla wielu firm dobrym pretekstem do zwiększenia ilości dni pracy zdalnej. Jeśli tak będzie, jak rozsądnie ją zaplanować, by używanie urządzeń elektronicznych nie odbiło się negatywnie na wysokości rachunków za prąd?
    E-bilet autostradowy - gdzie można kupić
    Krajowa Administracja Skarbowa poinformowała 28 listopada 2022 r., że do sieci dystrybucji e-biletu autostradowego dołączyli nowi partnerzy: firma Neptis S.A. z aplikacją Yanosik oraz Autokonto Sp. z o.o. z aplikacją Autokonto. Ponadto Autopay Mobility Sp. z o.o. rozpoczął wydawanie e-biletów autostradowych poprzez aplikację Banku Millennium.