Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego

Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.

Zgodnie z art. 86 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej jako „k.p.c.”), strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Ustanowienie pełnomocnika w danym postępowaniu nie oznacza, iż ten właśnie pełnomocnik będzie musiał brać udział w całym toczącym się postępowaniu, bowiem każdej ze stron stosunku pełnomocnictwa procesowego w każdym czasie może przysługuje możliwość jego wypowiedzenia.

100 pytań o samochód w firmie + CD

Zgodnie z art. 94 § 1 k.p.c. wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników - z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. 

Przepis ten wskazuje na chwilę, w której wypowiedzenie pełnomocnictwa staje się skuteczne wobec sądu. Chwila ta jest na tyle istotna, iż dopiero od chwili powzięcia wiadomości o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika, który był stroną wypowiadającą, sąd ma obowiązek traktowania strony jako działającej bez pełnomocnika.

Oznacza to, że czynności procesowe pełnomocnika dokonane wobec sądu przed zawiadomieniem go o wypowiedzeniu pełnomocnictwa lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika są procesowo skuteczne choćby podjęte były w czasie po wypowiedzeniu lub po upływie 2 następnych tygodni, jak również, że skuteczne procesowo są czynności sądu wobec pełnomocnika (a w konsekwencji - wobec strony) dokonane po wypowiedzeniu pełnomocnictwa lub po upływie następnych 2 tygodni, ale przed zawiadomieniem o tym sądu (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie sygn. akt I ACa 77/13).

Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności przed sądem

Zatem, w przypadku gdyby sąd po otrzymaniu zawiadomienia od strony lub jej pełnomocnika o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dokonałby doręczenia jakiegokolwiek pisma pełnomocnikowi, to doręczenie to byłoby bezskuteczne, a więc przykładowo nie powodowałoby rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego.

Mocodawca wypowiadając pełnomocnictwo powinien zawiadomić o tym sąd, do pisma należy dołączyć odpisy w celu powiadomienia strony przeciwnej i innych uczestników postępowania. W przypadku niezawiadomienia sądu przez mocodawcę obowiązek ten spoczywa na pełnomocniku. Należy podkreślić, że jeżeli wypowiedziane zostało pełnomocnictwo procesowe, to jednocześnie wygasają wszystkie pełnomocnictwa substytucyjne udzielone przez pełnomocnika procesowego.

Komplet Kodeks pracy 2015 z komentarzem + CD + PDF

Przepis art. 94 § 2 k.p.c. wskazuje, iż adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. Termin powyższy, liczony jest od daty doręczenia wypowiedzenia mocodawcy. Mocodawca może skrócić albo w ogóle zwolnić pełnomocnika od obowiązku działania po dokonaniu wypowiedzenia.

W przypadku, gdy adwokat lub radca prawny zostali ustanowieni przez sąd, to nie przysługuje im możliwość jednostronnego wypowiedzenia pełnomocnictwa. W tym przypadku, mogą złożyć wniosek do sądu, aby z ważnych powodów zwolnił ich z obowiązków pełnomocnika z urzędu. Powyższa zasada nie dotyczy strony, dla której został ustanowiony pełnomocnik z urzędu.

Klaudia Szkodzińska, aplikant radcowski

Łukasz Bernatowicz, radca prawny