Jak rozliczać zbycie udziałów (akcji) w celu umorzenia?

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2010 r., dochody uzyskane z odpłatnego zbycia udziałów lub akcji na rzecz spółki, w celu umorzenia tych udziałów (akcji) były traktowane jako przychody (dochody) z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.

Klasyfikacja taka oznaczała między innymi to, iż dochody takie były odmiennie opodatkowane od dochodów uzyskiwanych przez podatników z tytułu zakupu i sprzedaży udziałów (akcji) podmiotom trzecim.

Ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. zmieniającą między innymi ustawę o CIT począwszy od 1 stycznia 2011 r. art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT został usunięty.

Dokonując wykreślenia pkt 2 z art. 10 ust. 1 ustawy o CIT ustawodawca nie dokonał jednak zmian w treści art. 12 ust. 4 pkt 3 tej ustawy.

Powyższe oznacza, iż dochód ze zbycia udziałów lub akcji spółki tej spółce celem ich umorzenia na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w dalszym ciągu będzie odmiennie opodatkowany niż dochód ze zbycia przez podatnika posiadanych udziałów lub akcji podmiotowi trzeciemu.

Zgodnie bowiem z treścią art. 12 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT, do przychodów nie zalicza się (…) kwot otrzymanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji) (…) - w części stanowiącej koszt ich nabycia bądź objęcia.

Jednocześnie, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów.

Treść powyższych przepisów oznacza, że jeżeli podatnik dokonuje zbycia na rzecz spółki udziałów bądź akcji celem umorzenia i za zbywane udziały lub akcje uzyskuje wynagrodzenie w wyższej wysokości niż poniesione przez niego wydatki na nabycie bądź objęcie tych udziałów lub akcji, to do przychodów tego podatnika (przychodów w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o CIT) podlega zaliczeniu tylko nadwyżka uzyskanego wynagrodzenia ponad wydatki na nabycie bądź objęcie tych udziałów (akcji).

Polecamy: Jak wybrać formę opodatkowania firmy

Polecamy: Karta podatkowa - poradnik użytkownika

Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 tej ustawy, poniesione przez podatnika wydatki na nabycie bądź objęcie takich udziałów lub akcji nie będą podlegały zaliczeniu do kosztów, gdyż odpowiadać będą przysporzeniu podatnika niepodlegającemu uznaniu za podatkowy przychód (nie będą poniesione w celu osiągnięcia przychodów).

W przypadku natomiast, kiedy podatnik dokonuje zbycia na rzecz spółki udziałów bądź akcji celem umorzenia i za zbywane udziały lub akcje uzyskuje wynagrodzenie w niższej wysokości niż poniesione przez niego wydatki na nabycie bądź objęcie tych udziałów lub akcji, to wówczas – stosownie do treści art. 12 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT - całe uzyskane przez podatnika za zbywane udziały (akcje) wynagrodzenie nie podlega zaliczeniu do przychodów.

W konsekwencji, na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT wydatki podatnika na nabycie bądź objęcie tych udziałów w całości nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów.