Ewidencja podatkowa dla potrzeb podatników płacących CIT

Podkreślmy, że obecnie nie obowiązuje już zasada, zgodnie z którą zysk, wykazywany do celów rachunkowych stanowi jednocześnie podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Dochód podatkowy nie musi więc równać się dochodowi ekonomicznemu. Wynika to z innych klasyfikacji przychodów i kosztów w ustawach podatkowych i przepisach rachunkowych.

Nie każdy przychód ekonomiczny może zostać zaliczony do przychodów podatkowych i nie każdy wydatek poniesiony przez podatnika jest podatkowym kosztem uzyskania przychodu. W konsekwencji może się zdarzyć, że u podatnika powstanie zysk w sensie ekonomicznym, ale nie wystąpi dochód podatkowy.

Podobnie wystąpienie straty o charakterze ekonomicznym nie oznacza, że powstać musi strata w znaczeniu podatkowym.

Prowadzenie ewidencji zgodnie z regulacjami księgowymi

Należy jednak pamiętać, że prawidłowe określenie podatku dochodowego nie jest możliwe bez prowadzenia ewidencji księgowej nie tylko zgodnie z przepisami podatkowymi, ale również z regulacjami księgowymi.

Przeczytaj też: Koszty według ustawy o rachunkowości

Z przepisów ustawy o CIT wynika bowiem dla podatników obowiązek prowadzenia ewidencji rachunkowych i to w sposób umożliwiający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za dany okres.

Jednocześnie przepisy ustawy o CIT nie określają zasad prowadzenia ewidencji rachunkowej. Odsyłają w tym zakresie podatnika do odrębnych przepisów, w tym przede wszystkim do ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości oraz przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie.

Podatnik prowadzi więc księgi rachunkowe zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Ale też prowadząc księgi musi uwzględniać przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i prowadzić je w taki sposób, aby ustalić wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku.

To samo dotyczy ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, która powinna uwzględniać dane niezbędne do określenia wysokości odpisów amortyzacyjnych w celach podatkowych.

Zobacz także: Odpisy amortyzacyjne nowych środków trwałych

Przez długi czas pojawiały się spory pomiędzy podatnikami i organami podatkowymi, sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie, co jest ważniejsze dla prawidłowego obliczenia podatku dochodowego: przepisy podatkowe, czy rachunkowe.

Wątpliwości dotyczyły również sposobu dokumentowania wydatków zaliczanych do kosztów podatkowych.

Przewagę zyskał pogląd, zgodnie z którym przepisy o rachunkowości nie mają charakteru „podatkowotwórczego”.

Orzecznictwo sądów

Na powyższe zwrócił uwagę WSA w Warszawie stwierdzając w wyroku z 26 marca 2007 r. (III SA/Wa 2431/2006), że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślono, że przepisy o rachunkowości nie mają charakteru „podatkowotwórczego”.

Oznacza to, że odpowiedzi, czy dany wydatek jest kosztem uzyskania przychodu, należy szukać w ustawach o podatkach dochodowych, a nie w przepisach rachunkowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 1998 r. IIISA 1271/97).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 czerwca 1995 r., SA/Po 3730/94. stwierdził, że art. 9 ust. 1 nie decyduje o elementach technicznych podatku, lecz jedynie o sposobie dokumentowania stanów faktycznych. W ocenie Sądu dowodami w postępowaniu zmierzającym do ustalenia podstawy opodatkowania będą dowody księgowe (te wymienione w przepisach rachunkowych).

Nie oznacza to jednak, że podatnik nie może innymi dowodami przewidzianymi przez prawo udowadniać, że poniósł koszt, który stanowi podatkowy koszt uzyskania przychodu,