Rozliczamy podatkowo swoje dochody z pracy za granicą - PORADNIK

Krok 1.

Ustal, czy w związku z wyjazdem zmieniłeś miejsce zamieszkania

Miejsce zamieszkania określa zakres obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy jest nieograniczony dla tych wszystkich podatników, którzy posiadają miejsce zamieszkania na terytorium Polski. Oznacza to, że co do zasady podatnicy muszą rozliczać w Polsce całość swoich dochodów, niezależnie od tego gdzie te dochody uzyskali. Są oczywiście wyjątki od tej zasady.

W ustawie o PIT znajdziemy definicję miejsca zamieszkania (art. 3 ust. 1a). Zgodnie z tą definicją osobą mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest osoba fizyczna, która:

• posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub

• przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Jeśli osoba ta wyjechała zatem za granicę jedynie czasowo, bez zamiaru zmiany miejsca swojego zamieszkania, to nadal jest objęta nieograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce. Jest więc zobowiązana do rozliczenia dochodów osiągniętych za granicą w zeznaniu rocznym, które powinna złożyć w Polsce.

Pan Grzegorz Brzęczyszczykiewicz w marcu 2010 r. wyjechał do pracy w Wielkiej Brytanii, z zamiarem powrotu do Polski z końcem roku. Przez pierwsze dwa miesiące 2010 r. pracował w Polsce na podstawie umowy o pracę. Ponieważ Pan Brzęczyszczykiewicz wyjechał za granicę bez zamiaru pozostania tam na stałe, jego miejsce zamieszkania nie uległo zmianie.

Nadal jest więc polskim rezydentem podatkowym. Dlatego ciąży na nim obowiązek rozliczenia w Polsce wszystkich osiągniętych dochodów. Chociaż nowa konwencja polsko-brytyjska zwalnia z opodatkowania w Polsce dochody z pracy najemnej w Wielkiej Brytanii tam opodatkowane, to Pan Brzęczyszczykiewicz będzie zobowiązany uwzględnić je w zeznaniu rocznym, ustalając stopę procentową podatku.

Musi bowiem złożyć zeznanie w Polsce w związku z osiągnięciem w 2010 r. dochodów z umowy o pracę w Polsce (w styczniu i lutym 2010 r.) opodatkowanych na zasadach ogólnych.

Miejsce zamieszkania podatnika ulega zmianie, jeśli w związku z podjęciem pracy za granicą następuje przeniesienie za granicę ośrodka jego interesów życiowych i nie przebywa on w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W takiej sytuacji ulega zmianie rezydencja podatkowa tego podatnika.

Oznacza to, że od momentu zmiany miejsca zamieszkania jest on objęty jedynie ograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce. Tym samym musi się rozliczyć z polskim fiskusem tylko wtedy, gdy osiągnął w Polsce dochody podlegające opodatkowaniu - i tylko z tych dochodów. Dochody z pracy za granicą rozliczy wyłącznie w kraju, którego został rezydentem podatkowym.

Krok 2.

Sprawdź, czy Polska podpisała umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania z krajem, do którego wyjechałeś

Jest to bardzo ważne, bo w przypadku gdy umowa taka istnieje, o zasadach opodatkowania wymienionych dochodów decydują postanowienia tej umowy.

W razie braku umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania należy zastosować przepisy polskiej ustawy podatkowej, a konkretnie - art. 27 ust. 9 i 9a ustawy o PIT. Na podstawie tych przepisów podatnik, osiągający dochody z pracy w kraju, z którym Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, do ich rozliczenia musi zastosować mniej korzystną metodę - odliczenia proporcjonalnego.

W takim przypadku podatnik jest obowiązany do złożenia deklaracji rocznej w Polsce nawet wtedy, gdy dochody z pracy za granicą były jedynymi dochodami osiągniętymi przez podatnika w roku podatkowym.

W lutym 2010 r. pani Hortensja Kwiatkowska wyjechała do pracy za granicę i pracowała na wyspie Jersey. Umowę zawarła na 9 miesięcy. Po powrocie do Polski pani Alicja nie osiągnęła w kraju żadnych dochodów. Pomimo to będzie musiała złożyć w Polsce zeznanie roczne, wykazując w nim dochody z pracy na Jersey. Z terytorium tym nie łączy niestety Polski umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania. Rozliczając dochody z pracy na Jersey w zeznaniu rocznym, pani Kwiatkowska powinna zastosować metodę proporcjonalnego odliczenia - zgodnie z przepisami polskiej ustawy podatkowej.

Wykaz i teksty umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (źródło: Ministerstwo Finansów)

Krok 3.
Jeżeli jest umowa – zobacz, jaką przewiduje metodę unikania podwójnego opodatkowania

Krok 4.

Oblicz sumę zagranicznych przychodów

Podatnicy muszą ustalić wysokość przychodu podlegającego opodatkowaniu w Polsce. W przypadku przychodów z umów o pracę powinni to uczynić zgodnie z przepisami obowiązującymi w polskiej ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 12 ustawy o PIT przychodem z umowy o pracę są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze (wartość wynagrodzenia brutto). Przychód osiągnięty za granicą można ustalić np. na podstawie tzw. pasków wypłat oraz innych podatkowych informacji rocznych otrzymywanych od pracodawcy zagranicznego.

Pan Roman Romański pracował u angielskiego pracodawcy przez 6 miesięcy. Wypłaty otrzymywał w odstępach miesięcznych - gotówką. Każdą z wypłat pracodawca dokumentował tzw. paskiem wypłaty zawierającym informacje o wysokości osiągniętego przychodu, dokonanych potrąceń (m.in. składek NI) i wysokości odprowadzonego podatku. Pan Romański łączną wysokość osiągniętych przychodów oraz zapłaconego za granicą podatku ustali, sumując odpowiednio kwoty ze wszystkich pasków wypłat.

Krok 5.
Możesz odjąć diety od zagranicznych przychodów

Krok 6.
Przeliczamy przychody i podatek zapłacony za granicą na złotówki

Krok 7.
Masz prawo odjąć koszty od przychodów i odliczyć składki

Krok 8.
Zastosuj odpowiednią metodę unikania podwójnego opodatkowania

Krok 9.
Odlicz od podatku składkę na ubezpieczenie zdrowotne

Podatnik ma prawo również odliczyć od podatku składkę na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. Kwota tego zmniejszenia nie może jednak przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki.

Odliczyć można składkę:

- opłaconą w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

- pobraną w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

- zapłaconą w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego obowiązującymi w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, lub w Konfederacji Szwajcarskiej. Obniżenie to stosuje się pod następującymi warunkami:

1) nie dotyczy ono składki, której podstawą wymiaru jest dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska,

2) składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne zapłacona w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej nie została odliczona od dochodu (przychodu) albo podatku w tym państwie albo nie została odliczona na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2a ,

3) istnieje podstawa prawna wynikająca z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

(więcej na temat odliczania składek na ubezpieczenie zdrowotne w artykule Odliczanie składek na ubezpieczenie zdrowotne

Metody unikania podwójnego opodatkowania

Nie podlegają odliczeniu od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne:

- których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) zwolniony od podatku na podstawie ,

- których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

- odliczone od zryczałtowanego podatku dochodowego na podstawie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym,

- odliczone od podatku obliczonego zgodnie z art. 30c ustawy o PIT (czyli podatku obliczonego według stawki liniowej),

- odliczone od dochodu na podstawie ustawy o podatku tonażowym,

- zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Podobnie, jak w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne, kwotę wydatków z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne należy ustalić na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Jeśli składkę potrącał i odprowadzał płatnik, jej wysokość będzie wynikała z przekazanej przez niego informacji PIT-11.

Krok 10.

Znajdź i wypełnij odpowiedni formularz PIT oraz właściwe załączniki

Dochody z pracy najemnej za granicą należy rozliczyć na formularzu PIT-36

PIT-36 należy złożyć do 30 kwietnia następnego roku.

Jeżeli do dochodów uzyskanych za granicą ma zastosowanie:

metoda wyłączenia z progresją - dochodów tych podatnicy nie wykazują w części D.1. i D.2. („Dochody/straty podatnika i Dochody/straty małżonka); należy je bowiem wykazać w części H zeznania w wierszu zatytułowanym „Dochody osiągnięte za granicą...” w poz. 168 (lub 169) PIT-36 - wykazany w tym miejscu dochód osiągnięty za granicą służy ustaleniu stopy procentowej,

Metodę wyłączenia z progresją przewidują między innymi umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte z następującymi państwami: Albanią, Austrią, Chinami, Chorwacją, Cyprem, Czechami, Danią, Estonią, Francją, Finlandią, Grecją, Hiszpanią, Indonezją, Irlandią, Japonią, Kanadą, Kuwejtem, Litwą, Luksemburgiem, Łotwą, Niemcami, Norwegią, Portugalią, Republiką Południowej Afryki, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Szwecją, Tunezją, Turcją, Ukrainą, Węgrami, Wielką Brytanią i Irlandią Północną oraz Włochami.

metoda proporcjonalnego odliczenia - dochody te podatnicy wykazują we właściwych wierszach w części D.1. i D.2. („Dochody/straty podatnika i Dochody/straty małżonka); w przypadku dochodów z pracy najemnej należy przychód pomniejszony o diety wykazać w wierszu 1 (lit. b); w kol. f w części D.1. i D.2. nie należy wykazywać podatku zapłaconego za granicą - kwotę tę podatnik wykazuje i odlicza w części H w poz. 173 (lub 174) PIT-36 w wierszu zatytułowanym „Podatek zapłacony za granicą - zgodnie z art. 27 ust. 9 i 9a ustawy, przeliczony na złote”; w zeznaniu rocznym podatek zapłacony za granicą należy wykazać do wysokości przysługującego limitu obliczonego według podanego wcześniej wzoru.

Metodę odliczenia proporcjonalnego przewiduje się między innymi w umowach zawartych z następującymi państwami: Armenią, Australią, Belgią, Chile, Danią, Egiptem, Finlandią, Gruzją, Holandią, Iranem, Islandią, Kazachstanem, Kirgistanem, Koreą Południową, Luksemburgiem, Macedonia, Mołdową, Rosją, Stanami Zjednoczonymi, Syrią, Tadżykistanem i Uzbekistanem.

Pracowałeś za granicą - odzyskaj nadpłacony podatek

Załączniki

Dochody z pracy za granicą należy dodatkowo wykazać w osobnych załącznikach (PIT/ZG). Jeśli dochody zostały osiągnięte w kraju, z którym została zawarta umowa przewidująca metodę wyłączenia z progresją, to w załączniku PIT/ZG dochody te należy wykazać w poz. 9 załącznika. Są one przenoszone do poz. 168 (lub 169) zeznania PIT-36 jako zwiększające podstawę opodatkowania dla celów ustalenia stopy procentowej.

Jeśli natomiast umowa dwustronna przewiduje metodę proporcjonalnego odliczenia, to w załączniku PIT/ZG trzeba wykazać nie tylko dochód osiągnięty z pracy za granicą, ale też wysokość zapłaconego tam podatku (poz. 10 i 11). Trzeba pamiętać, że w załączniku PIT/ZG podatek zapłacony za granicą należy wykazać w pełnej wysokości, tzn. bez uwzględnienia limitu odliczenia. Ma to na celu umożliwienie skontrolowania prawidłowości wyliczenia limitu odliczenia tego podatku (wpisywanego do zeznania rocznego).

PIT/ZG należy wypełnić osobno dla każdego kraju, w którym były uzyskiwane dochody. Do zeznania PIT-36 należy zatem dołączyć tyle załączników, z ilu krajów były osiągane dochody z pracy. Małżonkowie bez względu na sposób rozliczenia rocznego (indywidualnie czy wspólnie z małżonkiem) składają odrębny załącznik PIT/ZG

Pan Roman Kłański w 2010 r. pracował w Niemczech, Francji i Holandii oraz w Polsce. Pan Kłański ma obowiązek rozliczyć się w Polsce z dochodów holenderskich (umowa nakazuje rozliczyć je metodą proporcjonalnego odliczenia), natomiast dochody z Francji i Niemiec są, co prawda, w Polsce zwolnione z opodatkowania na mocy umów dwustronnych zawartych z tymi krajami, jednak ze względu na osiągnięcie dochodów podlegających opodatkowaniu w Polsce na zasadach ogólnych muszą zostać uwzględnione w zeznaniu rocznym dla celów ustalenia stopy procentowej. Dochody z każdego z krajów muszą zostać ujawnione nie tylko w zeznaniu PIT-36, ale także w załącznikach PIT/ZG. Dla każdego z krajów pan Kłański ma obowiązek wypełnić osobny załącznik, czyli do zeznania dołączy trzy załączniki PIT/ZG

Tabela państw, z którymi Polska zawarła umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania ze wskazaniem metody unikania podwójnego opodatkowania:

Kraje od A do E

Kraje od F do Z

Wykaz i teksty umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (źródło: Ministerstwo Finansów)

• art. 3 ust. 1a, art. 11 ust. 3 i 4, art. 21 ust. 1 pkt 20 i ust. 15, art. 22 ust. 2 i 11, art. 26 ust. 1 pkt 2, art. 27 ust. 1, ust. 8, 9, 9a, art. 27b ust. 1 pkt 1, art. 45 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.;

• art. 8 ust. 2 i 3, art. 10 ustawy z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 217, poz. 1588;