Usługi pracodawcy dla pracowników za pół darmo – czy jest przychód w PIT?

Jednym ze źródeł przychodów jest stosunek pracy. W ramach stosunku pracy, pracownik uzyskuje różnego rodzaju korzyści. Zatem, aby móc prawidłowo odpowiedzieć na powyższe pytanie, należy w pierwszej kolejności wskazać jakie korzyści, powstałe po stronie pracownika, uznawane są za przychód.

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), zwana dalej ustawą, w art. 12 ust.1 wymienia co uważa się za przychody ze stosunku pracy.

Są to wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

W ustawie nie są zatem wyliczone wszystkie możliwe przychody. Umieszczone jest w niej wyliczenie przykładowe, co powoduje, że inne, nie wymienione korzyści także mogą być uznane za przychód.

Istotne jest, aby spełniły one warunki:

1. powodowały powstanie przysporzenia majątkowego u podatnika

2. ich źródłem był stosunek pracy

3. były realną korzyścią, otrzymaną lub pozostawioną do dyspozycji podatnika.

Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie w wyroku z dnia 26 marca 1993 roku (III SA 2219/92) podkreślił, że O tym czy świadczenie jest przychodem ze stosunku pracy (i innych stosunków wymienionych w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. Nr 80, poz. 350), decyduje okoliczność, czy może je otrzymać wyłącznie pracownik w rozumieniu art. 4 tego artykułu, czy także inna osoba, nie związana (aktualnie lub w przeszłości) z pracodawcą.

Wszelkie świadczenia otrzymywane przez pracownika od pracodawcy stanowią u pracownika, co do zasady, przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu.

POLECAMY: Druki PIT 2011/2012

Nieodpłatne świadczenie

A.Bartosiewicz i R. Kubacki w komentarzu do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (wyd. LEX a Wolter Kluwer business) charakteryzują świadczenie nieodpłatne jako takie, które pracownik otrzymuje całkowicie pod tytułem darmym, co oznacza, że w zamian za to świadczenie nic nie świadczy ani też nie zobowiązuje się do przyszłych świadczeń.

Oznacza to, że świadczeniem nieodpłatnym będzie sytuacja, kiedy pracownik odniesie korzyść, sam w zamian nic nie świadcząc. Korzyścią może być zarówno rzecz jak i usługa. Świadczenie inne niż w naturze powoduje, że przychodem pracownika będzie przychód wyrażony w pieniądzu.

Trzeba pamiętać, że przychodem nie są same "nieodpłatne świadczenia", lecz ich wartość. Zasady jej ustalania określone są w art. 11 ust. 2a ustawy, który stanowi, że wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

1. jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców;

2.  jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu; ceną zakupu, jest ceną faktycznie zapłacona, czyli uwzględniającą naliczony przez sprzedawcę VAT i ewentualnie udzielone rabaty;

3. jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku;

4.w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 sierpnia 2008 roku (III SA/Wa 625/08) orzekł, że Niedopuszczalne jest stosowanie metody obliczania wartości świadczenia w inny sposób niż przewidziany dla danego świadczenia w ustawie z 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

POLECAMY: Limity ulg i odliczeń w PIT 2011 / 2012

Świadczenia częściowo odpłatne

Oprócz świadczeń nieodpłatnych ustawa o PIT wyróżnia jeszcze świadczenia częściowo odpłatne i też uznaje je za przychód ze stosunku pracy. Chodzi o sytuacje, gdy pracownik ponosi za nie częściową odpłatność, albo w zamian za świadczenie zobowiązuje się do określonego działania czy postępowania.

W przypadku świadczeń częściowo odpłatnych przychodem pracownika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń a odpłatnością ponoszoną przez niego.

W opisywanym przypadku, usługi wykonywane przez pracodawcę w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, z których pracownicy korzystają po preferencyjnych cenach, są świadczeniami częściowo nieodpłatnymi. Wartość takiego świadczenia należy ustalić według cen stosowanych wobec innych odbiorców (art. 11 ust. 2a pkt 1 ustawy o PIT).

Pracownicy płacą za usługę kwotę niższą niż pozostali usługobiorcy (którzy nie są pracownikami). Otrzymanym świadczeniem będzie wysokość różnicy między opłatą zapłaconą przez pracownika a opłatą uiszczaną przez innych odbiorców. Świadczenie to będzie przychodem pracownika, od którego będzie musiał odprowadzić podatek.

Przychodem pracownika będzie w tym przypadku różnica pomiędzy ceną stosowaną wobec innych osób a ceną uiszczoną przez pracownika.

Pracownik powinien doliczyć wartość otrzymanych świadczeń do całej kwoty przychodu i opodatkować dochód według zasad określonych w art. 32 ustawy o PIT.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w poznaniu z dnia 9 grudnia 2010 roku (I SA/ Po 718/10), w przypadku świadczeń nieodpłatnych opodatkowaniu może podlegać tylko przychód rzeczywiście otrzymany, a nie możliwy do otrzymania (wartość otrzymanego świadczenia, a nie możliwość skorzystania ze świadczenia). Zatem, o przychodzie pracownika można by mówić, gdyby skorzystał z postawionych do dyspozycji świadczeń, a ponadto możliwe byłoby ustalenie wartości tego świadczenia według metod określonych w u.p.d.o.f.

Wyjątek

Istnieje także sytuacja, kiedy powstała różnica nie będzie przychodem pracownika podlegającego opodatkowaniu. Aby tak się stało, muszą zostać spełnione wszystkie poniższe warunki:

1. zakład pracy (zgodnie z obowiązującym statutem) nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług, które na preferencyjnych warunkach proponuje swoim pracownikom,

2. odpłatność pracownika została skalkulowana co najmniej na poziomie kosztów,

3. zakład pracy nie dokonał dopłaty do ceny, jaka została ustalona dla pracowników zakładu.

Jeżeli jeden z trzech wymogów nie zostanie wypełniony, przychód podlega opodatkowaniu.

W opisywanym na wstępie przypadku nie był zrealizowany pierwszy warunek.

Tekst powstał na podstawie indywidualnej interpretacji podatkowej z 21 grudnia 2011 r., wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (nr IPTPB1/415-248/11-2/KO).