Wspólne rozliczenie PIT z samotnie wychowywanym dzieckiem – odpowiedzi na najczęstsze pytania

Na skutek wniosku wyrażonego w zeznaniu, osoba samotnie wychowująca dzieci określa podatek w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy swoich dochodów. Przy czym, do tych dochodów nie wlicza dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w ustawie (np. od wygranych w konkursach, w grach liczbowych, dywidend, odsetek od lokat bankowych, itp.) - art. 6 ust. 4 ustawy o PIT).

Wspólnym rozliczeniem nie obejmuje się dochodów uzyskanych przez pełnoletnie dziecko – np. z renty rodzinnej. Ten dochód dziecko musi wykazać w swoim zeznaniu.

Najczęstsze wątpliwości

1. Jeżeli na dziecko pobierany jest zasiłek pielęgnacyjny (od 2008 r. również dodatek pielęgnacyjny lub renta socjalna), to rodzic ma prawo do wspólnego opodatkowania z dzieckiem, niezależnie od wysokości innych dochodów dziecka.

2. Szkołami, o których mowa w przepisach o systemie oświaty są również kolegia nauczycielskie i nauczycielskie kolegia języków obcych - art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 07.09.1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.

3. Jeżeli pełnoletnie uczące się dziecko uzyskało dochody ze stosunku pracy z zagranicy, to bez wględu na to jaka metoda unikania podwójnego opodatkowania będzie miała zastosowanie, rodzic traci prawo do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko, jeżeli te dochody (łącznie w z ewentualnymi dochodami z Polski podlegającymi opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b) przekroczą kwotę 3089,00 zł.

Jak rozliczyć się wspólnie z dzieckiem?

Polecamy: Podatki 2014 - PIT-Y za 2013 r.

4. Studia wieczorowe, zaoczne, eksternistyczne (inaczej „niestacjonarne”) zostały wymienione w art. 258 ust. 1 ustawy z dnia 27.07.2005 r. –– Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005r Nr 164, poz. 1365 ze zm). Zatem, jeżeli dziecko kształci się tym systemem – przysługuje prawo wspólnego opodatkowania.

5. Z preferencyjnego opodatkowania może skorzystać również rodzic, którego dziecko (do ukończenia przez nie 25 lat) uczy się w szkole wyższej (w rozumieniu ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym lub w przepisach regulujących system oświaty lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innych niż RP państwie) w tym również na studiach doktoranckich.

Ustawa nie zawęża bowiem pojęcia „uczenia się” - do studiów magisterskich.

6. Szkoły wyższe i seminaria duchowne prowadzone przez kościoły i związki wyznaniowe nie są - co do zasady - szkołami w rozumieniu ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym (nie stosuje się do nich przepisów tej ustawy) – art. 1 ust. 2.

Przy czym, ustawa lub umowa między rządem a władzami kościelnymi lub związkami wyznaniowymi może stanowić inaczej – należy więc odsyłać podatników do dokonania ustaleń w tym zakresie.

Wyjątek stanowi Katolicki Uniwersytet Lubelski, który podlega uregulowaniom tejże ustawy. Jeżeli więc dziecko kształci się na KUL-u – rodzicowi przysługuje prawo do wspólnego opodatkowania.

7. Wyższa szkoła oficerska jest publiczną uczelnią zawodową – art. 252 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - rodzicowi przysługuje prawo do wspólnego opodatkowania.

8. Jeżeli dziecko w 2010r. zmieniło stan cywilny i nawet pomimo, że jest na utrzymaniu rodzica (nie uzyskuje dochodów), to składając zeznanie za 2010 r. rodzic nie może rozliczyć się wspólnie z dzieckiem.

9. Rodzic dziecka pełnoletniego, które ma już własne dziecko ma prawo do preferencyjnego rozliczenia z dzieckiem. Przesłanką która przemawia za przyznaniem prawa do ulgi w obu przypadkach jest fakt nie uzyskiwania dochodów (prócz wymienionych w tym przepisie) przez dziecko pełnoletnie, które jeszcze się uczy.

Polecamy: serwis PIT

Polecamy: serwis Podatki osobiste

10. Do preferencyjnego opodatkowania będzie miał prawo rodzic wychowujący dziecko małoletnie, które ma własne dziecko.

W tym przypadku będzie miało zastosowanie kryterium wynikające art. 6 ust. 4 pkt 1 ustawy o PIT (czyli nie ma ograniczenia co do wysokości dochodu uzyskanego przez małoletnie dziecko), gdyż urodzenie dziecka przez małoletnią nie skutkuje nabyciem pełnoletniości. Pełnoletniość uzyskuje małoletni poprzez zawarcie małżeństwa i nie traci jej w razie unieważnienia małżeństwa (art. 10 § 2 kc).

11. Jeżeli podatnik żyje w konkubinacie z drugim rodzicem dziecka, to nie może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia. Nie można go bowiem uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko, gdyż wychowaniem zajmują się wspólnie. W opisanej sytuacji żadnemu z rodziców nie przysługuje prawo do korzystania z omawianej preferencji podatkowej. Istnieją również stany faktyczne, w których zamieszkującą razem rodzinę tworzą konkubenci wraz z dzieckiem jednego z nich. W takiej sytuacji można uznać, iż dziecko jest wychowywane samotnie przez jednego z rodziców.

12. Jeżeli w trakcie roku dziecko przebywa u obojga rodziców, to prawo do preferencyjnego rozliczenia przysługuje temu z rodziców, który faktycznie wychowuje dziecko (wskazanemu w orzeczeniu o separacji lub wyroku orzekającym rozwód); nie ma znaczenia czy dziecko przebywa u niego przez cały rok czy tylko przez część roku.

13. Jeżeli podatnik udowodni, że dziecko przebywało u niego (czyli, że to on je wychowywał), mimo, iż w orzeczeniu o separacji lub w wyroku orzekającym rozwód osobą wskazaną jest małżonek, (np. tenże małżonek przebywa za granicą lub pracuje i mieszka w innym mieście niż dziecko), to podatnik ma prawo do preferencyjnego rozliczenia się z dzieckiem.

14. Jeżeli rodzic nie uzyskuje dochodu opodatkowanego według skali podatkowej, a dochód taki uzyskuje małoletnie dziecko i spełnione są warunki do preferencyjnego opodatkowania, rodzic może rozliczyć się wspólnie z dzieckiem. Inaczej w przypadku dziecka pełnoletniego - jest ono bowiem zobowiązane do samodzielnego rozliczenia swoich dochodów. Jeżeli więc rodzic nie ma dochodów, to nie może rozliczyć się jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

15. Do preferencyjnego rozliczenia z dzieckiem ma prawo również rodzic, który podlega ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu z zastrzeżeniem art. 6 ust. 4a, 4b oraz art. 6 ust. 11-13 ustawy o PIT).

16. Jeżeli rodzic lub dziecko prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym a następnie w trakcie roku podatkowego podjął współpracę z byłym pracodawcą, z którym w poprzednim roku wiązała go umowa o pracę – w wyniku czego, zgodnie z art. 9a ust. 3 ustawy o PIT, stracił prawo do opodatkowania podatkiem liniowym – rodzic może rozliczyć się wspólnie z dzieckiem za rok podatkowy w którym nastąpiła utrata prawa do opodatkowania w sposób określony w art. 30c ustawy o PIT (SIP Nr 181908). Jedynie w przypadku pełnoletniego uczącego się dziecka do 25 lat jego dochody po utracie prawa do podatku liniowego nie mogłyby przekroczyć w roku podatkowym 3089,00 zł.

17. Jeżeli rodzic złożył odrębne zeznanie (bez skorzystania z preferencyjnego opodatkowania), to do dnia, w którym upływa termin określony dla złożenia zeznania (30 kwietnia), może dokonać jego korekty składając zeznanie jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

18. Jeżeli osoba samotnie wychowująca dziecko w terminie do złożenia zeznania (30 kwietnia) złożyła zeznanie podatkowe, zaznaczyła kwadrat wskazujący na wybór opodatkowania w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci a nie złożyła podpisu na zeznaniu (podpis został uzupełniony dopiero po 30 kwietnia) to nie ma możliwości skorzystania z opodatkowania w tym trybie.

Zaznaczając kwadrat w punkcie 6.4 zeznania PIT -37 lub PIT -36 osoba taka jednoznacznie wyraża wolę opodatkowania się jako samotnie wychowująca dzieci. Zgodnie z informacją zawartą na formularzu PIT-37 lub PIT-36 zaznaczenie odpowiednich kwadratów i złożenie podpisu traktuje się na równi ze złożeniem wniosku o zastosowanie wskazanego sposobu opodatkowania.

Dlatego brak podpisu podatnika na zeznaniu prowadzi do braku możliwości skorzystania z opodatkowania w sposób przewidziany dla samotnie wychowujących dzieci.

19. Jeżeli jeden z rodziców przebywa w areszcie tymczasowym - drugi z rodziców nie może rozliczyć się jako osoba samotnie wychowująca.