Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spadkodawcy

Odpowiedzialność podatkowa spadkobiercy

Odpowiedzialność podatkowa spadkobiercy, czyli obowiązek uiszczenia należnego podatku w podatku od spadków i darowizn, dotyczy jedynie takiego zobowiązania spadkodawcy w tymże podatku, które zostało ustalone stosowną decyzją. Odpowiedzialność podatkowa może jedynie dotyczyć zobowiązań podatkowych spadkodawcy, ustalonych za jego życia - takie stanowisko zajął Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 13 sierpnia 2021 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4015.76.2021.1.MM.

Z opisu sprawy wynika, że na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z 1 marca 2021 r. Wnioskodawca i jego matka nabyli po 1/3 części spadku po zmarłym ojcu Wnioskodawcy. Matka Wnioskodawcy zmarła 13 marca 2021 r. i ze względu na stan zdrowia nie zdążyła złożyć zgłoszenia nabycia spadku po zmarłym mężu (ojcu Wnioskodawcy). We wniosku o interpretację Wnioskodawca wskazał, że w skład spadku po matce nie będzie wchodził dług z tytułu podatku od spadków i darowizn od części spadku nabytego przez matkę po ojcu Wnioskodawcy.

Kiedy powstaje zobowiązanie podatkowe?

Dyrektor KIS wyjaśnił, że jak stanowi art. 5 ustawy Ordynacja podatkowa – zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.

Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem:

1. zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania;
2. doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Art. 21 § 2 ww. ustawy stanowi, że – jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3.

Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, wysokość zobowiązania podatkowego, o którym mowa w § 1 pkt 2, ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym (art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej).

Odpowiedzialność spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy

Jak stanowi art. 97 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

Do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

Stosownie do art. 98 § 2 pkt 1 ww. ustawy przepis § 1 stosuje się również do odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe, w tym również za zaległości, o których mowa w art. 52 § 1 oraz art. 52a.

Organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień poszczególnych spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz jego zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji.

Jeżeli deklaracja złożona przez spadkodawcę jest nieprawidłowa lub deklaracji nie złożono, orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, organ podatkowy jednocześnie ustala lub określa kwoty, o których mowa w art. 21 § 3 i 3a, art. 24 lub art. 74a.

Zgodnie z art. 102 § 2 Ordynacji podatkowej w miejsce strony zmarłej w toku postępowania w sprawach dotyczących praw i obowiązków wymienionych w art. 97 wstępują jej spadkobiercy.

Kiedy spadkobierca przejmuje zobowiązania podatkowe spadkodawcy?

Z powyżej przywołanych przepisów wynika, że spadkobierca przejmuje zobowiązania podatkowe spadkodawcy. Jednak aby taka sytuacja mogła mieć miejsce musi zostać ustalone zobowiązanie podatkowe dla spadkodawcy.

Decyzja, o której mowa w art. 100 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, o odpowiedzialności spadkobierców, przenosi w sensie prawnym już istniejące zobowiązanie podatkowe spadkodawcy, w obowiązek zapłaty, w który wstąpił spadkobierca. Decyzja ta tylko potwierdza zobowiązanie po stronie spadkobiercy. Wydanie tej decyzji jest jednak możliwe jedynie wówczas, gdy zobowiązanie podatkowe zostało ukształtowane decyzją z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wydaną za życia spadkodawcy.

Odpowiedzialność podatkowa spadkobiercy, czyli obowiązek uiszczenia należnego podatku w podatku od spadków i darowizn, dotyczy jedynie takiego zobowiązania spadkodawcy w tymże podatku, które zostało ustalone stosowną decyzją.

Brak decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe

Mając na uwadze powyższe przepisy prawa oraz przedstawiony we wniosku stan faktyczny Dyrektor KIS stwierdził, że z wniosku nie wynika aby za życia matki Wnioskodawcy została wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku przez matkę Wnioskodawcy. Akt poświadczenia dziedziczenia po mężu (ojcu Wnioskodawcy) został notarialnie potwierdzony 1 marca 2021 r. i matka Wnioskodawcy miała 6 miesięczny termin na złożenie zgłoszenia nabycia spadku po mężu. Matka Wnioskodawcy zmarła 13 marca 2021 r. Nie mogło więc toczyć się postępowanie podatkowe i zostać wydana przez naczelnika urzędu skarbowego decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku przez matkę Wnioskodawczyni, za jej życia. Takie postępowanie nie może się toczyć także po jej śmierci. Zatem skoro dla matki Wnioskodawcy nie została wydana i nie może zostać wydana decyzja dotycząca zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po mężu, to na Wnioskodawcy nie będzie ciążyć odpowiedzialność podatkowa z tytułu podatku jaki ewentualnie musiała by uiścić matka Wnioskodawcy w związku z nabyciem spadku po mężu.

Odpowiedzialność podatkowa Wnioskodawczyni może jedynie dotyczyć zobowiązań podatkowych spadkodawcy czyli jego matki, ustalonych za jej życia.

Reasumując, aby z tytułu nabycia spadku po matce Wnioskodawca skorzystał ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn w terminie 6 miesięcy od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia z 9 kwietnia 2021 r. Wnioskodawca winien złożyć zgłoszenie SD-Z2 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. W składanym zgłoszeniu należy wykazać cały majątek jaki nabył Wnioskodawca w wyniku spadkobrania po matce, tj. 1/2 majątku jaki posiadała na dzień śmierci matka Wnioskodawcy. Na możliwość skorzystania przez Wnioskodawcę ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ww. ustawy nie ma wpływu, iż w skład majątku po matce Wnioskodawcy wchodzi spadek, od którego nie zdążyła ona złożyć zgłoszenia nabycia spadku.