Opłata za media (prąd, woda, gaz) zwracana przez najemcę wynajmującemu a przychód z najmu

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (dalej jako ustawa o ryczałcie) ustawa reguluje opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym niektórych przychodów (dochodów) osiąganych przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. 

Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy o ryczałcie, użyte w ustawie określenie pozarolnicza działalność gospodarcza oznacza pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym.

W myśl art. 6 ust. 1 tej ustawy, opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody osób fizycznych lub przedsiębiorstw w spadku z pozarolniczej działalności gospodarczej, o których mowa w art. 7a ust. 4 lub art. 14 ustawy o podatku dochodowym, z zastrzeżeniem ust. 1e i 1f, w tym również gdy działalność ta jest prowadzona w formie spółki cywilnej osób fizycznych, spółki cywilnej osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku lub spółki jawnej osób fizycznych, zwanych dalej "spółką". Do przychodów przedsiębiorstwa w spadku nie stosuje się przepisu art. 12 ust. 10a. 

Zgodnie z art. 6a ust. 1a ustawy o ryczałcie, opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym. Dla ustalenia wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń z tych tytułów stosuje się przepisy art. 11 ust. 2-2b ustawy o podatku dochodowym.

Najem prywatny opodatkowany tylko ryczałtem

Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej jako ustawa o PIT), źródłami przychodów są: najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą.

Powyższy stan prawny stanowi, że od 2023 r. przychody osiągane z tytułu najmu mogą być opodatkowane wyłącznie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

Ryczałt ewidencjonowany - opodatkowany jest przychód a nie dochód

Wskazać należy, że w przypadku opodatkowania ryczałtem podatnik traci prawo do zaliczania wydatków w poczet kosztów uzyskania przychodów. Taka konstrukcja w przypadku najmu prowadzi jednak do pewnych wątpliwości w zakresie m.in. opłat za media. 

Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 ustawy o PIT, za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

W świetle art. 14 ust. 2 ustawy o PIT, przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz z innych umów o podobnym charakterze, składników majątku związanych z działalnością gospodarczą. 

Za kwoty należne uznaje się wierzytelności wynikające ze stosunków prawnych, które nawiązywane są w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnika. Do kwot należnych nie zalicza się m.in. zasądzonych na rzecz podatnika kosztów sądowych, a także kwot otrzymanych przez podmiot działający jako pośrednik, który następnie przekazuje otrzymane kwoty na rzecz innego podmiotu. Uważa się wówczas, że kwotami należnymi pozostaje jedynie wynagrodzenie wypłacane podatnikowi przez osobę, na rzecz której działa (A. Bartosiewicz, R. Kubacki (w:) A. Bartosiewicz, R. Kubacki, PIT. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2015, art. 10, art. 14.).

Kwoty zwrócone na pokrycie wydatków nie są przychodem

Stosownie natomiast do treści art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o PIT, do przychodów, o których mowa w ust. 1 i 2, nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.

Powyższy przepis wyłącza z przychodów z działalności gospodarczej kwoty zwrócone podatnikowi na pokrycie wydatków, które nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów tej działalności.

W świetle powyższego, jeżeli zwrot poniesionych wydatków dotyczyć będzie kosztów, które zgodnie z przepisami podatkowymi nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, wówczas zwrócone wydatki nie będą dla podatnika przychodem podatkowym. 

Podsumowując powyższy stan prawny wskazać należy, że nie można zatem mówić o powstaniu przychodu, jeżeli kwota należna nie ma charakteru definitywnego przysporzenia. Inaczej rzecz ujmując istotą przychodu podatkowego jest realny, trwały i definitywny charakter przysporzenia majątkowego, tj. taki, w którym ostatecznie powiększone zostają aktywa podatnika.

Czy zwracane przez najemców wynajmującym pieniądze z tytułu opłaty za media, są przychodem podatkowym podlegającym opodatkowaniu?

Mając na względzie powyższe wskazać należałoby, że zwracane przez najemców środki z tytułu opłaty za media, nie będą stanowiły przychodu podatkowego. Wynajmujący pełni w takiej sytuacji wyłącznie rolę pośrednika. Środki pozyskiwane przez niego od najemców nie stanowią dla niego realnego przysporzenia, z uwagi na fakt, że rekompensują one co najwyżej wydatki, które musi ponieść z tytułu umowy najmu. 

Niemniej, organy podatkowe uważają inaczej. 

W ostatnim roku, w wydawanych interpretacjach indywidualnych konsekwentnie wskazywano na konieczność opodatkowywania środków otrzymywanych z tytułu refaktury opłat za media. W interpretacji indywidualnej z dnia 8 września 2022 r., znak: 0115-KDIT1.4011.434.2022.1.MR Dyrektor  KIS jednoznacznie wskazał, że „w omawianej sprawie opodatkowaniu podlegają wszelkie wpływy majątkowe powstałe przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Zgodnie z tą zasadą również otrzymany przez Pana zwrot kosztów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowi dla Pana przychód podlegający opodatkowaniu. Wobec tego Pan jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, otrzymująca ww. należności jest zobowiązany uznać ten wpływ za przychód podatkowy. 
Podsumowując, otrzymane przez Pana środki pieniężne z tytułu refakturowania kosztów mediów oraz innych opłat od Najemców wynajmowanych nieruchomości, przy najmie prowadzonym w ramach działalności gospodarczej opodatkowanej zryczałtowanym podatkiem dochodowym, stanowią przychód z działalności gospodarczej, od którego powinien Pan odprowadzić ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.” 

Podobne stanowisko zajął organ podatkowy w interpretacji z dnia 15 grudnia 2022 r., znak: 0113-KDIPT2-1.4011.744.2022.2.MGR, w której to Dyrektor  KIS wskazał, że „mając powyższe na uwadze, opłaty za media w przypadku ich refakturowania przy najmie opodatkowanym zryczałtowanym podatkiem dochodowym w ramach działalności gospodarczej, stanowią dla Pani przychód z działalności gospodarczej i powinna Pani odprowadzić od tego przychodu ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. 
Reasumując, zarówno kwota czynszu najmu, jak i należności z tytułu opłat eksploatacyjnych za media (prąd, woda, ścieki, gaz), uiszczane przez Pani najemców, na podstawie refakturowanych przez Panią faktur, stanowią przychód podlegający opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.”

Czy w związku z takim stanowiskiem organów, podatnicy są na przegranej pozycji? 

Można szukać sprawiedliwości w sądzie administracyjnym

W odpowiedzi na powyższe, nadmienić należy, że stanowisko sądów administracyjnych w przedmiotowej materii jest przeciwne. W wyroku z dnia 11 października 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 875/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że „okolicznością bezsporną pozostaje, iż pobrany przez Skarżącą czynsz z tytułu umowy najmu stanowi dla niej przychód z prowadzonej działalności gospodarczej. Nie ma najmniejszej wątpliwości, że czynsz jest przysporzeniem realnym, definitywnym i ostatecznym. Natomiast za przysporzenie o charakterze realnym i ostatecznym w żadnym wypadku nie można uznać zwrotu Skarżącej przez najemców kwot z tytułu poniesionych przez nią wydatków za zużyte przez najemców media.
(…)
Skoro ustawodawca przy opodatkowaniu na zasadach ogólnych i formie ryczałtu przewidział zastosowanie przy obydwóch formach opodatkowania art. 14 u.p.d.o.f. (w przypadku ryczałtu poprzez odesłanie z art. 6 ust. 1 u.z.p.d.f.), do określenia co jest przychodem z działalności gospodarczej i co nie zalicza się do przychodu, to trudno przyjąć, że podatnik rozliczający się na zasadach ogólnych nie jest zobowiązany zaliczyć zwróconych wydatków do przychodów, a podatnik rozliczający się w formie ryczałtu będzie zobowiązany zaliczyć zwrot wydatków do przychodu. Inaczej rzecz ujmując, przepis art. 14 u.p.d.o.f. nie może być inaczej interpretowany w stosunku do podatników którzy wybrali zryczałtowaną, a inaczej rozliczających się na zasadach ogólnych.”

Podobne stanowisko znaleźć można w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 października 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 875/22. 

Niemniej, zaznaczyć należy, że przedmiotowe wyroki nie są jeszcze prawomocne, a co za tym idzie nie można jeszcze mówić o jednolitej linii orzeczniczej.

Mateusz Chrzanowski, młodszy konsultant podatkowy, Taxeo Komorniczak i Wspólnicy sp.k.