Czy kradzież pieniędzy za pomocą karty płatniczej jest kosztem podatkowym

W przypadku kradzieży albo oszustwa przedsiębiorca musi się liczyć z tym, że może mieć problemy z akceptacją ze strony fiskusa faktu, iż po-niesione straty potraktował jako koszty uzyskania przychodu. I to pomimo, że w przypadku kradzieży pieniędzy z konta za pośrednictwem karty płatniczej poszkodowany przedsiębiorca zazwyczaj dysponuje dwoma dokumentami – protokołem policji oraz dokumentami bankowymi, w których bank opisuje, jak i kiedy nastąpiła kradzież pieniędzy oraz jak zachował się poszkodowany właściciel karty po kradzieży. Dokumenty wystawione przez bank informują o wartości, miejscach i datach wypłat przez złodzieja pieniędzy z bankomatów albo zakupów opłaconych kartą oraz o czasie zawiadomienia banku przez posiadacza karty o kradzieży.

Wydawałoby się, że przedsiębiorca, dysponując protokołem policji oraz zaświadczeniem wystawionym przez bank, potwierdzającymi, że zażądał on od banku zablokowania karty w odpowiednim terminie, nie powinien mieć kłopotów z zakwalifikowaniem wyprowadzonych pieniędzy z konta jako kosztu uzyskania przychodu.

Niestety, organy podatkowe uważają, że kradzież z konta firmowego pieniędzy za pomocą skradzionej karty jest szczególną formą straty w środkach obrotowych. Dlatego potraktowanie skradzionych pieniędzy jako kosztu uzyskania przychodu uwarunkowane jest nie tylko posiadaniem protokołu policyjnego oraz zaświadczenia z banku. Poszkodowany przedsiębiorca powinien udowodnić, że kradzież pieniędzy była zdarzeniem losowym (jest to zdarzenie nieprzewidywalne i nie do uniknięcia). Urzędnicy uważają bowiem, że strata w środkach obrotowych nie ma związku z możliwością osiągnięcia przychodów przez przedsiębiorcę, jeżeli środki obrotowe nie były zabezpieczone lub były zabezpieczone w sposób nienależyty. Fiskus przerzuca ciężar dowodu, że wymóg ten był spełniony, na poszkodowanego przedsiębiorcę. Jeżeli nie dowiedzie on, że zachował przed kradzieżą należytą staranność w posługiwaniu się kartą płatniczą, nie będzie mógł straty umieścić w kosztach uzyskania przychodu.

Urzędnicy kontrolujący przedsiębiorców w takiej sytuacji jak w przykładzie przyznają, że w art. 23 updof (przepis wymienia wydatki, które nie są kosztem uzyskania przychodów) nie są wymienione straty w środkach obrotowych. Kontrolerzy zgadzając się, że literalna interpretacja art. 23 updof prowadzi do wniosku, iż podatnik ma możliwość odliczenia od przychodów kosztu tego typu, wskazują jednocześnie, że strata poniesiona wskutek kradzieży majątku obrotowego nie zawsze wykazuje związek z działalnością gospodarczą prowadzoną przez przedsiębiorcę oraz może nie mieć związku z możliwością osiągnięcia przez niego przychodów w przyszłości.

W opisanej w przykładzie sytuacji organy podatkowe zajmują podobne stanowisko jak w przypadku kradzieży pieniędzy z kasy w sklepie albo z biura firmy.

Przykładowo 8 grudnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Limanowej (sygn. pisma PDOF-415/36/2004) stwierdził:

Zasady starannego posługiwania się kartą płatniczą są zawarte w ustawie o elektronicznych instrumentach płatniczych. Posiadacz karty jest obowiązany do jej przechowywania i ochrony kodu identyfikacyjnego, z zachowaniem należytej staranności. Nie może np. przechowywać karty płatniczej razem z kodem identyfikacyjnym. Powinien niezwłocznie zgłosić wydawcy utratę lub zniszczenie karty płatniczej. Nie wolno mu udostępnić karty płatniczej i kodu identyfikacyjnego osobom nieuprawnionym.

Udowodnienie takiego poprawnego zachowania jest zadaniem trudnym. Jeżeli jednak bank nie kwestionuje postępowania przedsiębiorcy i nie zamierza go obciążyć konsekwencjami kradzieży, to tym bardziej nie powinien tego czynić urząd skarbowy. Można też spróbować opracować specjalną procedurę posługiwania się kartami płatniczymi w firmie.

Ewa Maj

specjalista w zakresie podatków dochodowych